up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله ابرنواختر PDF
QR code - ابرنواختر

ابرنواختر

منشا يكسان ابرنواخترها و فورانهاي پرتو گاما ؟

مرگ يك ستاره 2.6 ميليارد ساله،ارتباط بين فورانهاي پرتو گاما و عموزاده هاي نه چندان دور آنها يعني ابرنواخترها را بيش از پيش بر ملا كرده است.
بر اساس تازه ترين تحقيقات صورت گرفته،فورانهاي پرتو گاما GRB ها كه انرژي زاترين انفجارها پس از انفجار بزرگ (مهبانگ) هستند،نسبت به آنچه اخترشناسان قبلا تصور مي كردند،شباهت بسيار زيادتري به ابرنواخترها و انفجارهاي آسماني ديگر دارند.GRB ها در عرض چند ثانيه،انرژي معادل كل انرژي كه خورشيد در طول عمر خود منتشر مي كند را آزاد مي كنند!
بر اساس نتايج تحقيقات منتشر شده در شماره 13 نوامبر مجله Nature كه نويسنده اصلي آن ادگو برگر دانشجوي تحصيلات تكميلي موسسه فناوري كاليفرنيا Caltech است،بنظر مي رسد منشا ابرنواخترهاي نوع Ic،فلاشهاي پرتو ايكس و فورانهاي پرتو گاما،چيزي به نام فروريزنده collapsar باشد.
به علت ناپايداري زياد ستارگان فوق العاده پرجرم،با جرمي بيش از 25 برابر خورشيد،فروريزش اجتناب ناپذير آنها چيزي بيش از سناريوهاي مربوط به ابرنواخترهاي معمولي است؛بنظر مي رسد فروريزي هسته اين ستارگان،بطور همزمان،تداعي كننده انفجار يك ابرنواختر و فوران پرتو گاما(GRB) باشد.به عقيده دانشمندان،اين فروريزش باعث تشكيل يك سياهچاله و نيز صفحه اي داغ و چرخان در اطراف آن مي شود كه باقيمانده انرژي ستاره منفجر شده را بصورت باريكه هاي تابش مي بلعد.
مدل فروريزنده Collapsar بسيار مورد توجه ستاره شناسان قرار گرفته است زيرا شباهت مشاهده شده بين ابرنواخترها و فورانهاي پرتو گاما،يعني قرار گرفتن در داخل مناطقي كه اخيرا در آنها ستاره شكل گرفته است،را به خوبي توضيح مي دهد.
به دنبال كشف يك فوران پرتو گاماي ضعيف موسوم به GRB030329 واقع در صورت فلكي اسد در نهم فروردين 1382 توسط ماهواره كاوشگر منابع موقت پر انرژي ،ستاره شناسان موفق به كشف يك ابرنواختربه نام SN2003dh شدند كه در ميان تابش پرتوهاي گاما مدفون شده بود.بدين ترتيب،ارتباط فوران پرتو گاماي فوق با لاشه بجاي مانده از انفجار يك ستاره پرجرم مشخص شد.
GRB030329 كه در فاصله 2.6 ميليارد سال نوري زمين قرار گرفته،نزديكترين فوران پرتو گامايي است كه تا بحال كشف شده است.با توجه به نزديكي غير منتظره اين GRB، ادگو برگر به همراه يك گروه بين المللي از كيهانشناسان با استفاده از رصدخانه راديويي دره اوونزOwens Valley متعلق به موسسه فناوري كاليفرنياCaltech و نيز آرايه بسيار بزرگVLA رصدخانه ملي نجوم راديويي،اين فوران و پس تابش راديويي آن را مورد مطالعه قرار دادند.
بر اساس يافته هاي اين گروه،GRB030329 داراي دو باريكه تابشي مجزا بود:يك باريكه با پهناي 5 درجه كه به سرعت حركت مي كرد و شامل پرتوهاي گاما،ايكس و نور مرئي بود و نيز باريكه اي با پهناي 17 درجه كه داراي حركتي آهسته بود و امواج راديويي و نور مرئي زيادي را با خود حمل مي كرد.اين گروه همچنين دريافت كه مجموع انرژي امواج راديويي و پرتو گاماي آزاد شده از اين دو باريكه،با كل انرژي قويترين فورانهاي پرتو گاما برابر بود! سهم انرژي پرتو گاماي منتشر شده از GRB030329،در مقايسه با امواج راديويي آن بسيار كمتر بود.
اينكه چرا گاهي بخش اعظم انرژي،بصورت امواج باريكتر و گاهي بصورت امواج پهن تر منتشر مي شود همچنان نا معلوم است.گروه برگر هم اكنون به دنبال بررسي اين مطلب هستند كه چنين انفجارهايي،اگر واقعا در اثر فروريزنده ها بوجود مي آيند،چگونه باعث تغيير سهم پرتوهاي گاما،ايكس و امواج راديويي در انرژي كل تابش مي شوند.

خورشيد به عنوان يک ستاره فروزان متوسط تنها يکي از ميلياردها ستاره يي است که در کهکشان راه شيري به دور مرکز آن در حال گردش است. در بين ميلياردها ستاره ...

پايان عمر ستارگاني که روزگاري درخشان بودند، زيباست و ما در زير آسمان شب شاهد هزاران ستاره يي هستيم که روزي خواهند مرد. تولد، عمر و سپس مرگ تمامي ستارگ ...

▪ باور غلط : نقاط نوراني که در آسمان شب ديده مي شود، ستارگان هستند. ▪ باور درست : به جز ستارگان، اجرام ديگري نيز در آسمان شب وجود دارد که ما مي توانيم ...

تمام دانش ستاره شناسي از زمانيکه گاليله اولين مشاهداتش را با تلسکوپ انجام داد تا دهه ۱۹۳۰ و پيشرفتهايي که بدست آمد، توسط تلسکوپهاي نوري محقق شده بود. ...

سياه چاله تمرکز عظيمي از جرم است که نيروي جاذبه آن مانع عبور اجسامي که از افق رويداد آن-نه آنهايي که از تونل کوانتومي(شعاع هاوکينگ) مي گذرند-مي شود. ن ...

و السماء و الطارق(۱) وما ادراک ما الطارق(۲) النجم الثاقب(۳) قسم به آسمان، و قسم به طارق آن. و تو چه مي داني طارق آسمان چيست! وطارق همان ستاره درخشان ا ...

سياه چاله تمرکز عظيمي از جرم است که نيروي جاذبه آن مانع عبور اجسامي که از افق رويداد آن-نه آنهايي که از تونل کوانتومي(شعاع هاوکينگ) مي گذرند-مي شود. ...

دانلود نسخه PDF - ابرنواختر