up
Search      menu
داروها :: مقاله آنتي بيوتيک ها PDF
QR code - آنتي بيوتيک ها

آنتي بيوتيک ها

داروهايي از فاضلاب و خاک

آنتي بيوتيک هايي که به سفالوسپورين ها موسوم اند و نمايانگر شکل جديدي از پني سيلين هستند و سيکلوسپورين، که آنتي بيوتيکي است براي تسهيل پيوند اعضاي انسان . درهر دو مورد آنتي بيوتيک ها از انواعي قارچ توليد شده اند .
در نظر اکثر افراد کلمه ي «قارچ» تصاوير مشمئز کننده اي همچون عفونت قارچي پا يا کپک روي نان و پرده هاي حمام را تداعي مي کند. در نظر کشاورز، قارچها چيزي بيش از جانداراني مشمئز کننده اند، چون گاه باعث فساد فاجعه آميز محصولات مي شوند. اما قارچ جنبه هاي خوبي هم دارد: توليد سرکه، پنير، ورآمدن نان و تمام عمليات صنعتي که در آنها از تخمير استفاده مي شود ، مبتني بر به کارگيري مخمرها هستند، که در گروه قارچ ها قرار دارند.
يکي از مهمترين اعمال قارچ ها توليد ترکيبات آنتي بيوتيک است که براي جانداران رقيب، به ويژه باکتري ها، سمّي اند.
● سفالوسپورين ها
در اوايل دهه ۱۹۵۰ پزشکاني که از پني سيلين استفاده مي کردند با مشکلي جدي روبه رو شدند: تعدادي از باکتري ها، به خصوص استافيلوکوک ها، به پني سيلين مقاومت نشان مي دادند. کليد حل اين مشکل سال ها قبل کشف شده بود، اما تا مدت ها بعد شناخته نشد.
در سال ۱۹۴۸ ، جيوسپه بروتزو، استاد باکتري شناسي در ساردينيا، جزيره بزرگ ايتاليا در درياي مديترانه، ماده آنتي بيوتيکي را در آب درياي مجاور محل تخليه فاضلاب شهر کشف کرد. پروفسور بروتزو قصد داشت نقش احتمالي اين آنتي بيوتيک را در پاکسازي خود به خودي فاضلاب بررسي کند. وقتي متوجه شد که مايع کشت تغليظ شده از قارچ، آنتي بيوتيک مؤثري است، از آزمون هاي جانوري چشم پوشيد و چه با تجويز موضعي و چه از راه تزريق، آن را در انسان هاي بيمار که دچار عفونت شده بودند به کار برد. او نتيجه گرفت که بيمارانش، به ويژه آناني که مبتلا به تب حصبه بودند، علايم بهبودي از خود نشان دادند.
در سال ۱۹۴۸ ، پس از آنکه نتوانست توجه هيچ يک از شرکت هاي دارويي ايتاليا را به يافته هاي خود جلب کند، آنها را در مجله اي که ( به ايتاليايي) پژوهش هاي انستيتو بهداشت کالياري نام داشت منتشر کرد، و نوشت که اميدوار است ديگران کار او را دنبال کنند، چون در ساردينيا امکانات و ابزارش محدود بود. او همچنين يافته هايش را به يکي از مأموران انگليسي بهداشت عمومي ساردينيا گزارش کرد، که اين مامور نيز آنها را براي سرادوارد آبراهام از دانشکده آسيب شناسي دانشگاه آکسفورد انگلستان نقل کرد. سال ها بعد آبراهام نوشت: «اگر اين سلسله وقايع نبود، بعيد مي نمايد از پژوهشهاي بروتزو خبردار مي شديم. در ابتدا گمان مي کرديم که مقاله ي او يک شماره از يکي از مجله هاي محلي را به خرد اختصاص داده است. اما وقتي بعدها از او پرسيدم اين مجله هر چند وقت يک بار منتشر مي شد، با لبخندي پاسخ داد که نه پيش از آن منتشر شده بود، و نه پس از آن به چاپ رسيد، اما اگر باز هم مطلبي به همان اندازه جالب بيابد، شماره هاي ديگري از آن منتشر خواهد کرد».
آبراهام بررسي متمرکزي را درباره مواد آنتي بيوتيک توليد شده در سفالوسپوريوم در آکسفورد آغاز کرد. دانشمندان آکسفورد دريافتند که اين قارچ چندين نوع آنتي بيوتيک مختلف توليد مي کند. نخستين ترکيبي که جدا شد عمدتاً در مقابله با باکتري هاي گرم مثبت مؤثر بود، بنابر اين سفالوسپورين P ناميده شد. اما بروتزو متوجه شده بود که نمونه هايي که او از قارچ تهيه کرده، هم با باکتري هاي گرم مثبت مقابله مي کردند وهم باکتري هاي گرم منفي، بنابراين پژوهشگران آکسفورد تلاش کردند آنتي بيوتيک هاي ديگري را از محيط کشت استخراج کنند. در سال ۱۹۵۴ آبراهام و همکارانش نمونه تقريباً خالصي را از آنتي بيوتيکي ديگر به دست آورده بودند که سفالوسپورينN ناميدند، چون باکتري هاي گرم منفي را از بين مي برد. بررسي شيميايي دقيق تر نشان داد که اين ماده آن قدر به پني سيلين شباهت دارد که آن را پني سيلين N ناميدند.
در سال ۱۹۵۵ ماده بلوري خالصي به نام سفالوسپورين C به دست آمد. خاصيت سمّي اين دارو بسيار ناچيز بود، و در مقابله با باکتري هاي بيماري زايي که به پني سيلين هاي رايج در دهه ۱۹۵۰ مقاوم بودند اثر زيادي داشت. در سال ۱۹۶۱ آبراهام و گاي نيوتن ساختار مولکولي سفالوسپورينC را براساس قرايني که از بررسي هاي شيميايي به دست آورده بودند اعلام کردند. در همان شماره آن مجله، دوروتي کروفوت ها جکين وا. ن. مازلن، اين ساختار را بر اساس تجزيه و تحليل طرح پراش پرتو ايکس تأييد کردند. دوروتي ها جکين پيش از آن هم در دهه ۱۹۴۰ با بررسي طرح پراش پرتوايکس قراين محکمي را براي تعيين ساختار پني سيلين ارائه داده بود؛ وي در سال ۱۹۶۵ برنده جايزه نوبل در شيمي شد. گرچه پژوهشگران آکسفورد قسمت اعظم کار جداسازي و تعيين ساختار سفالوسپورين ها را انجام داده بودند، اما رابرت ب. وودوارد و همکارانش تعيين ساختار سفالوسپورين ها را انجام داده بودند، اما «رابرت ب. وودوارد» و همکارانش در دانشگاه هاروارد، سفالوسپورين C را به شکل صناعي تهيه کردند، و وودوارد اين موفقيت را در سال ۱۹۶۶ به هنگام دريافت جايزه نوبل در سخنراني خود اعلام کرد.
بازدهي سفالوسپورين C در قارچ اوليه آن قدر پايين بود که امکان استفاده عملي از آن وجود نداشت. اما دو پيشرفت منجر به استفاده از سفالوسپورين ها در پزشکي شدند. اولي شناسايي سويه جهش يافته اي از قارچ بود که مقادير بسيار بيشتري سفالوسپورينC توليد مي کرد، و ديگري کشف روش هايي براي تغيير شيميايي مولکول سفالوسپورينC و توليد طيف وسيعي از آنتي بيوتيک هاي بتا لاکتام بود که ارزش طبي بسيار داشتند. بتا – لاکتام مولکولي داراي يک حلقه چهار ضلعي است که در آن يک اتم نيتروژن وجود دارد. پني سيلين ها نيز بتا لاکتام هستند، اما حلقه پنج ضلعي ديگري دارند، در حالي که شکل ۳۰ ۱ نشان مي دهد سفالوسپورين ها حلقه ديگرشان شش ضلعي است. امروزه در حدود ۲۰ نوع سفالوسپورين در ايالات متحده وجود دارد و اميد آن مي رود که انواع بسيار ديگري در آينده به روش هاي صناعي تهيه شوند. در شش سفالوسپورين جديد نسل سوم، همگي داراي همان هسته بنيادين بتا لا کتام هستند، و تفاوتشان در اجزايي است که در موقعيت هاي R۱،R۲،R۳ در شکل ۳۰ ۱ قرار مي گيرند. همه آنها با طيف گسترده تري از باکتري هاي گرم منفي مقابله مي کنند، اما تأثيرشان بر عوامل خاص تفاوت چشمگيري با هم دارد.
در پي تحقيق درباره اين که چگونه فاضلابي که از شهري در ساحل مديترانه به دريا مي ريخت در آب پاکسازي مي شد، سلسله غريبي از وقايع روي داد که به کشف زرادخانه کاملاً جديدي از داروهاي آنتي بيوتيک انجاميد!
● سيکلوسپورين
از سال ۱۹۸۱ تاکنون سيکلوسپورين در پيوند اعضاي انسان انقلابي به پا کرده است. اين دارو از رد پيوند جلوگيري مي کند يعني واکنش دستگاه ايمني بدن به هنگامي که بافت بيگانه اي را شناسايي مي کند و اعضاي پيوند شده را گاه تقريباً بلافاصله پس از پيوند از کار مي اندازد. عوارض نامطلوب اين دارو نيز به نحو شگفت آوري کم است. دکتر توماس استارتزل جراح دانشکده پزشکي دانشگاه پيتسبرگ در سال ۱۹۸۳ ضمن جلسات تحقيق کنگره آمريکا که به درخواست آلبرت گور، سرپرست کميته علم و تکنولوژي تشکيل شده بود، گزارش داد که تا پيش از عرضه اين دارو در سال ۱۹۷۹، پيوند کبد در خوش بينانه ترين ارزيابي ها هم خطرناک بود. او گفت: «براي حدود ۲۰ سال به نظر مي رسيد هيچ راهي براي خلاصي از اين تناقض نباشد. داروهايي که مصرف مي شدند از يک طرف در پيشگيري از رد پيوند قابل اعتماد نبودند، و از طرف ديگر بسيار خطر داشتند. اما با سيکلوسپورين درصد بيماراني که پيوند کبد آنها در سال بحراني اول دوام مي آورد، از حدود ۳۵% به ۶۵ يا۷۰% افزايش يافته است».
دکتر گ. ملويل ويليامز از دانشگاه جانزها پکينز فايده آن را در پيوند کليه تأييد کرد: «پژوهشگران چهار مرکز در اين کشور در زمينه استفاده از داروي سرکوبگر ايمني جديد، سيکلوسپورين، تجربه داشته اند، و همه اين پژوهشگران همرايند که وقتي براي اين دارو اجازه مصرف عمومي صادر شود به احتمال زياد تمامي اقداماتي که [ براي افزايش دوام پيوند] انجام داده ايم متروک خواهند شد». با استفاده از سيکلوسپورين ۸۰ تا۹۰% کليدهاي پيوند شده از جسد دوام مي آوردند، در حالي که بدون مصرف دارو ميزان موفقيت تنها در حدود ۵۰% است.
پيوندهاي قلب و پيوندهاي قلب و ريه نيز با سيکلوسپورين بسيار تسهيل مي شوند. همان طور که دکتر نورمن شاموي جراح دانشگاه استانفورد گواهي داد: «از هنگامي که استفاده از سيکلوسپورين را در دسامبر۱۹۸۰ آغاز کرديم، حتي يک مورد هم از رد پيوند قلب که از لحاظ باليني قابل تشخيص باشد وجود نداشته است».
براي آنکه به چگونگي کشف سيکلوسپورين پي ببريد، بايد بدانيد که برخي از شرکت هاي دارويي از کارمندان خود که به تفاط مختلف دنيا سفر مي کنند مي خواهند نمونه هايي از خاک آن کشورها را با خود بياورند تا براي يافتن سازواره هاي ريزي که احتمال توليد آنتي بيوتيک در آنها وجود دارد، مورد آزمايش قرار گيرند. شرکت ساندوز در بال سويس يکي از اين گونه شرکتهاست. در سال ۱۹۷۰ميکروب شناسي به نام ژان بورل مقداري خاک را که نمايندگان شرکت از ويسکانسين ايالات متحده و از نروژ آورده بودند بررسي مي کرد. تحقيقات او نشان داد که خاک هر دو ناحيه داراي دو سويه جديد از قارچ است که توليد ماده اي مي کنند که در آب نامحلول است. اين ماده که سيکلوسپورينA نام گرفت آثار آنتي بيوتيکي نيرومندي نداشت، اما خاصيت سمّي اش آن قدر ناچيز بود که آزمايش هاي بيشتري بر آن انجام شد، و بورل در ژانويه ۱۹۷۲ متوجه شد که اثر چشمگيري در سرکوب دستگاه ايمني دارد. اما چندي از اين واقعه نگذشته بود که مديريت ساندوز تصميم گرفت تلاش هايشان را در زمينه ايمني شناسي متوقف کنند و از بورل خواستند تا کار در زمينه سيکلوسپورينA را رها کند.
بورل سرسختانه با اين تصميم گيري مخالفت کرد، و خوشبختانه به او اجازه داده شد پژوهش هايش را در زمينه سيکلوسپورين A ادامه دهد. او دريافت که اثر آن در سرکوب دستگاه ايمني در تمام گونه هاي جانوري آزمايش شده مشاهده مي شود. اما وقتي سعي کرد آن را در انسان امتحان کند، براي يافتن راهي به منظور جذب آن در بدن دچار اشکال شد، چون دارو در آب نامحلول بود. داوطلبان، آن را به صورت کپسول هاي ژلاتيني مصرف کردند، اما يا دارويي در جريان خونشان يافت نمي شد، يا بسيار اندک بود. بورل در اين مرحله از پژوهش متقاعد شد که مشکل در طرز رساندن دارو به بدن است، و راه حلي براي اين مشکل پيدا کرد؛ داوطلب شد شربتي از داروي محلول در الکل تقريباً خالص که در آن مقدار کمي آب و يک عامل تعليق کننده وجود داشت، بنوشد. به گفته خودش کمي «مست» کرد، اما دو ساعت بعد غلظت داروي فعال در خونش از لحاظ داروشناختي به حد قابل تشخيصي رسيد! بعدها معلوم شد که روغن زيتون حامل بهتري براي مصرف خوراکي داروست. در ژوئن ۱۹۷۸، جراحان در انگلستان استفاده ازسيکلوسپورين A را در نخستين بيماراني که از جسد به آنان کليه ناسازگار پيوند شده بود يا پيوند مغز استخوان گرفته بودند امتحان کردند. اکنون تلاش چندين ساله ده ها دانشمند بيش از آنچه انتظار مي رفت موفقيت آميز بوده است. سازمان مواد غذايي و دارويي آمريکا اجازه مصرف آن را صادر کرده است، و در حال حاضر در مراکزي که پيوند اعضا صورت مي گيرد استفاده عمومي دارد. اما عضوي که قرار است از بدن دهنده پيوند شود بايد ظرف ۲۴ ساعت به فرد گيرنده برسد. اين محدويت غالباً لازم مي کند که عضو در محلّي با عجله بسيار از بدن برداشته شود، به محلي ديگر (معمولاً با هواپيما) انتقال يابد و پس از آنکه بيمار با مصرف سيکلوسپورين A آمادگي پيدا کرد، به بدنش پيوند شود. در حال حاضر نامي که براي سيکلوسپورين A تأييد شده است، سيکلوسپورين تنهاست.
استفاده بالقوه و شگفت آور ديگري که براي سيکلوسپورين وجود دارد درمان بيماري هاي انگلي است. اين دارو شيستوزومها را، يعني کرم هايي که موجب بيماري گرمسيري شيستوزومياز مي شوند، نابود مي کند. دکتر ارنست بوئدينگ از دانشکده پزشکي دانشگاه جانزها پکينز در ابتدا گمان مي کرد که شايد اين دارو تا حدي علايم بيماري را تخفيف دهد. اما در کمال شگفتي «به طور کاملاً تصادفي متوجه شديم که اثر [ مستقيمي] بر کرم ها دارد». سيکلوسپورين، انگل مالاريا را نيز مهار مي کند. اين مطلب نيز در آزمايش هايي که بر موش انجام گرفت، يعني يکي از معدود جانوراني که به مالاريا حساس است، تصادفاً کشف شد. حتي معلوم شد که در مقابله با سويه هاي مقاوم به کلروکين مؤثر است ( در دهه ۱۹۴۰ کلروکين بر عليه مالاريا مؤثر بود، اما در طي جنگ ويتنام، سويه هاي مقاومي از انگل مالاريا مشاهده شدند).
هيچ کس هنوز نمي داند که سيکلوسپورين، چه در جلوگيري از رد پيوند و چه در از بين بردن انگل ها، چگونه عمل مي کند. اين ماده که ساختار شيميايي منحصر به فردي دارد، مولکولي حلقه اي شکل است که از ۱۱ جزء اسيد آمينه اي تشکيل شده است. يکي از اينها ترکيبي است که از پيش شناخته شده بود، اما به شکل غيرعادي D است؛ اکثر اسيدهاي آمينه طبيعي به شکل L (شکل چپ گردان) يافت مي شوند ( سرگذشت پاستور و مولکول هاي راست گردان و چپ گردان در فصل ۱۲ را ببينيد). يکي ديگر از اجزاي آن ماهيتي کاملاً جديد دارد. اين مولکول در آزمايشگاه توليد شده است و شيميدانان مشغول تهيه مشتقات و انواع مشابه آن هستند تا ببينند چه بخش هايي از ساختار آن براي بروز آثار زيست شناختي اش ضروري اند. هنوز تا اين لحظه دارويي که برتر از سيکلوسپورين باشد يافت نشده است.
اين کشف نمونه ديگري از بخت ياري است. گرچه شرکت ساندوز در خاک نواحي مختلف جهان در جست و جوي آنتي بيوتيک هاي جديدي بود، اما داروهايي کشف کرد که پيوند جراحي اعضايي حياتي همچون قلب، ريه، کبد و کليه را دگرگون کرد اگر هم نگوييم که کشفشان مهمتر از کشف آنتي بيوتيکي جديد بود، دست کم با آن چيزي که انتظارش را داشتند بسيار تفاوت داشت

سن گندم - سن مادر در اواخر اسفند تا اوايل فروردين موقعي که دماي هوا به حدود 10 درجه برسد از مخفيگاههاي زمستانه خود که عمدتا در زير گياهان چند ساله از ...

آنتي هيستامين موارد مصرف‌: اين‌ دارو براي‌ بهبود موقت‌احتقان‌بيني‌ و سينوس‌ها، عطسه‌ وآبريزش‌ از بيني‌ ناشي‌ از سرماخوردگي‌ ورينيت‌ آلرژيك‌ مصرف‌ مي‌ش ...

ترکيباتي هستند که خطر ابتلا به انواع سرطان و بيماري هاي مختلف را کاهش مي دهند. اين ترکيبات در برخي ميوه ها فراوان ترند. حتما نام آنتي اکسيدان ها را با ...

اين روزها رسانه هاي گروهي از بيماري آنفلوآنزاي خوکي زياد مي گويند (که البته جاي گفتن هم دارد، اما درست و دقيق بايد گفت) و باعث شده که مطب پزشکان از رو ...

هيستامين يكي از مواد شيميايي است كه هنگام واكنش پادتن ها (آنتي بادي ها) با مواد آلرژي زا آزاد مي شود و مسئول بسياري از علايمي است كه در التهاب بيني نا ...

بي قراري و سايکوز، از جمله شايع ترين علايم در سالمندان مبتلا به دمانس است که موجب مشکلات باليني جدي در اين گروه از بيماران مي شوند. پس از به بازار آمد ...

يک گروه از دانشمندان و پزشکان آلماني به سرپرستي پاتريک بورله مدير مرکز علمي ميکرومت ثابت کردند که در ۱۱ نفر از ۳۸ بيمار دريافت کننده دوز پايين بليناتو ...

خانم ۵۳ ساله اي با علايم عفونت دستگاه تنفسي فوقاني و احتمال سينوزيت، به پزشک خود مراجعه کرد. پزشک براي وي کوآموکسي کلاو تجويز کرد، اما با وجود اين درم ...

دانلود نسخه PDF - آنتي بيوتيک ها