up
Search      menu
صنعت و مکانیک :: مقاله آناليز روغن PDF
QR code - آناليز روغن

آناليز روغن

مراقبت از ماشين آلات با آناليز روغن

آناليز روغن يکي از مهمترين و موثرترين مباحث در مراقبت وضعيت ماشين آلات است. با توسعه تکنولوژي، کنترل تجهيزات ماشين آلات و روانکارها به يک برنامه مدرن آناليز روغن تبديل شده که نتيجه آن مراقبت و نگهداري بهينه تجهيزات، صرفه جويي در مصرف انرژي و افزايش عمر ماشين آلات خواهد بود.
امروزه بسياري از شرکتها، نرم افزارهايي را مورد استفاده قرار مي دهند که بتواند اطلاعات مربوط به تجهيزات را بصورت طبقه بندي شده در اختيار داشته باشند و با کنترل اطلاعات و شرايط لازم از بوجود آمدن توقف هاي پيش بيني نشده جلوگيري کنند. براي ارزيابي روانکارها انواع مختلفي از آزمايشها وجود دارد که مي بايست در سه مورد بکار گرفته شوند. اين موارد عبارتند از: شرايط دستگاه (تجهيزات)، شرايط آلايندگي و شرايط روانکار. بدست آوردن نتايج نامطلوب در آزمايش هاي سه گانه نشانه وجود يک مشکل اساسي در سيستم است که امکان دارد بصورت جدي، مورد توجه قرار نگرفته باشد. در ادامه اين مقاله بصورت اجمالي به بررسي، آزمايش هايي خواهيم پرداخت که بيشترين کاربرد را در برنامه c.m و پياده کردن مديريت روانکاري دارند و نتايج صنفي آنها، دليلي بر وجود يک حالت غيرعادي در سيستم است.
آناليز طيف سنجي(Spectrometric Analysis) :
اين آزمايش روشي است که براي تعيين و شمارش (سنجش) عناصر فلزي در روغن کارکرده که در نتيجه سايش، آلودگي و يا تخريب ادتيوها بوجود مي آيند. در اين روش، ..... روغن در ارتباط مستقيم با يک منبع انرژي قرار مي گيرد تا هر کدام از عناصر مقدار مشخصي از انرژي را جذب کنند و بدين ترتيب غلظت عناصر موجود در روغن مشخص مي شود. اين نتيجه بيانگر تمام عناصر فلزي نامحلول (حتي ادتيوها)، ذرات آلودگي خواهد بود. امروزه اين آزمايش، يکي از مهمترين آزمايش هاي آزمايشگاههاي آناليزروغن محسوب مي شود و بوسيله آن مي توان به اطلاعات دقيقي در ارتباط با آلودگي و شرايط سايشي دست يافت. تنها محدوديت اين روش اين است که براي ذرات بزرگتر از۵ ميکرون، نتايج قابل قبولي ارائه نمي دهد. از طرفي از آنجايي که نتايج آزمايش بر روي ذراتي با قطر بزرگتر از۱۰ ميکرون، نتايج غيرطبيعي محسوب مي شوند. بنابراين در تعيين عوامل سايش مي بايست به اين ذرات توجه شود و تعداد آنها حساب شود، دقت اين روش (با توجه به دقت دستگاه شمارنده ذرات) بين۳ تا۱۰ درصد است.
● اسپکتروسکوپي فيلتر(Rotrode Filter Spectroscopy) :
روش اسپکتروسکوپي براي اولين بار در سال۱۹۹۲ براي تعيين آلودگي ذرات بزرگ وفلزات زبرسايشي در نمونه روغن کارکرده، بکار گرفته شد. (منظور از ذرات بزرگ و زبر، ذراتي است که اندازه قطر آنها حداکثر۲۵ ميکرون باشند، البته بجز ادتيوها) و بدليل اينکه اين ذرات اولين علايم نشان دهنده وقوع سايش هستند از اهميت بالايي برخوردارند. مزيت روش RFS نسبت به فروگرافي، هزينه پايين انجام آن است. قابليت شناسايي گستره وسيعي از عناصر آهني، غيرآهني و آلاينده ها نسبت به اين ويژگي ها اين روش براي محدوده وسيعي از ذرات (تا۲۵ ميکرون) قابل انجام است.دقت اين روش در حدود۱۵ درصد بوده و هر چه اندازه ذرات از۲۵ ميکرون بزرگتر باشد، توان آشکار سازي اين روش، ضعيف تر خواهد شد.
● گرانروي (Viscosity) :
براساس تعريف، مقاومت يک سيال در برابر جاري شدن، ويسکوزيته يا گرانروي ناميده مي شود که به عنوان مهمترين خاصيت فيزيکي يک روانکار، مطرح است. گرانروي، يک عامل مهم در تشکيل لايه مناسب است و عامل مهمي که بر روي ويسکوزيته روغني در حال کار تاثير گذاشته و سبب تغيير آن مي شوند، اکسيداسيون و آلودگي در حين کار است.طبق سفارش توليد کنندگان، چنانچه تغييرات ويسکوزيته يک روغن بيش از۱۰ درصد مقدار اوليه آن باشد، زمان تعويض آن فرا رسيده است. زمانيکه يک دستگاه در کنترل برنامه مراقبت وضعيت (c.m) قرار داشته باشد، بايد کنترل هاي ويژه اي بر روي ويسکوزيته روغن مصرفي آن انجام گيرد تا دستگاه بتواند در وضعيت مطلوب (از منظر روانکاري صحيح) به کار خود ادامه دهد.انتظار مي رود که ويسکوزيته روغن در اثر گذشت زمان (و مصرف) افزايش يابد ولي در عين حال افت ويسکوزيته نيز مي تواند در برخي از موارد خطرناکتر از افزايش آن باشد. اين آزمايش از دقتي به ميزان۵ درصد برخوردار است.
آناليز بوسيله اشعه مادون قرمز(Fourier Transform Infrared، FT IR) :
آناليز به وسيله اشعه مادون قرمز، روش اسپکترومتري براي تعيين آلودگي هاي آلي (غير شيميايي)، آب و محصولات حاصل از تخريب روغن است. واکنش اکسيداسيون در روغن (در اثر حرارت) در طول مدت زمان کارکرد آن اتفاق افتاده و انجام اين واکنشها بصورت زنجيره اي، به سرعت گسترش مي يابد و تجمع مواد حاصل از اکسيداسيون باعث پايين آمدن کيفيت روغن مي شود. نتيجه اين پديده، بصورت افزايش ويسکوزيته ظاهري و افزايش عدد اسيدي روغن، نمايان مي شود. هنگاميکه ميزان اکسيداسيون زياد باشد، در نقاط حساس دستگاه که با روغن در ارتباط هستند، خوردگي و زنگ زدگي ايجاد مي شود. در اثر وجود ترکيبات نيتروژن در روغن نيز واکنش نيتراسيون به وقوع مي پيوندد که مشابه واکنش اکسيداسيون آثار مخربي در سيستم خواهد داشت. (به طور معمول در موتورهاي گازسوز اتفاق مي افتد). آثار نامطلوب انجام اين واکنشها در سيستم به صورتهاي گوناگوني از جمله ايجاد رسوب، لجن، چسبيدن رينگها گرفتگي فيلترها ظاهر خواهد شد. با انجام اسپکتروسکوپي به وسيله اشعه مادون قرمز، مي توان علاوه بر موارد ياد شده آلودگي هاي مربوط به آب آزاد، گلايکول (ناشي از ضد يخ)، دوده و اختاط با سوخت را نيز مشخص کرد.
بنابراين آناليز (FT IR) به عنوان يک ابزار شناسايي (اکسيداسيون و آلودگي) و کاربردي در اختيار برنامه c.m و مهندسين تعميرات قرار مي گيرد.
● عدد قليايي (Total Base Number) :
نتيجه يک روش نيتراسيون که براي تعيين ميزان خاصيت قليايي ذخيره در روغن بکار گرفته مي شود، عدد قليايي کل (T.B.N) ناميده مي شود. اين عدد معرف توانايي يک روغن در خنثي سازي اسيدهاي بدست آمده از اکسيداسيون بوده و بيشتر در ارتباط با روغن هاي موتوري مطرح مي شود. عدد قليايي در روغنهاي موتوري معرف ميزان ادتيوهاي پاک کننده (Detergent) و متفرق کننده (Dispersant) در روغن است و زماني که عدد قليايي در اثر کارکرد به نصف ميزان اوليه آن برسد، زمان تعويض روغن فرا رسيده است.
● عدد اسيدي (Total Acid Number) :
عدد اسيدي معرف ميزان اسيدهاي آلي (Orgnic) موجود در روغن بوده و يک شاخص اندازه گيري براي تخمين عمر باقيمانده روغن در حال کار، محسوب مي شود. عمل تعويض روغن زماني انجام مي شود که مقدار عدد اسيدي روغن به دو برابر ميزان اوليه آن رسيده باشد. افزايش ناگهاني در عدد اسيدي نشان دهنده بوجود آمدن يک حالت غيرطبيعي (مانند حرارت بيش از حد) در سيستم بوده و در شرايط عملياتي نيازمند تحقيق و بررسي است. لازم به يادآوري است که عدد اسيدي اوليه روغن تنها معرف ميزان ادتيوهاي افزوده شده به »روغن نو« بوده و تغييرات اين عدد در حين کارکرد بسيار مهم است. دقت اين آزمايش در حدود۱۵ درصد است.
● ميزان آب (Water Content) :
متاسفانه وجود آب در روغن در بيشتر مواقع به صورت يک آلودگي در نظر گرفته نشده و در صورت وجود بيش از اندازه آن در روغن قابل رويت خواهد بود (به صورت ابري شدن روغن)وجود بيش از حد آب در سيستم باعث کاهش تحمل بار در لايه روغن مي شود و در مواردي که حرارت به اندازه کافي وجود داشته باشد، باعث ايجاد خوردگي و سايش در سيستم مي شود. در بعضي شرايط، آب با تاثير منفي بر ادتيوها باعث تسريع اکسيداسيون و تشکيل رسوبات در سيستم مي شود. در بيشتر تجهيزات، آلودگي آب در روغن نبايد از۰ ۲۵ درصد تجاوز کند و در روغن هاي توربين و سيستم هاي کنترل، بيشترين ميزان مجاز آب ۲۰۰ ppm است. البته بسته به نوع دستگاه، آلوده شدن روغن توسط آب متفاوت است و با توجه به ميزان آلودگي، روشهاي مختلفي براي اندازه گيري آن وجود دارد.
● شمارش ذرات (Particle Count) :
براي تعيين آلودگي هاي جامد در يک سيال، روش شمارش ذرات مورد استفاده قرار مي گيرد و روشهاي NAS ۱۶۳۲ از جمله روشهاي سفارش ذرات است. تجهيزات مورد استفاده و مکانيسم اندازه گيري سطح آلايندگي در سيستم در اين دو روش متفاوت است. تعيين کدهاي تميزي توسط سازندگان ماشين آلات و قطعات هيدروليک مشخص مي شود. براي مثال در يک توربين يا يک سيستم هيدروليک (به عنوان يک سيستم تميز) کدِ تميزيِ ISO ۱۸ ۱۶ ۱۳ توصيه شده است که عدد اول معرف ذرات بزرگتر از۲ ميکرون، عدد دوم معرف ذرات بزرگتر از۵ ميکرون و عدد سوم معرف ذرات بزرگتر از۱۵ ميکرون در هر ميلي ليتر از روغن است.
● فروگرافي تجزيه اي(Analytical Ferrography) :
فروگرافي تجزيه اي يک روش »کمّي« براي تعيين غلظت ذرات حاصل از سايش در روغن است. با استفاده از اين روش و با توجه به متالوژي قطعات مي توان نوع سايش و منبع آن را در سيستم مشخص ساخت. در صورت مشاهده يک سايش غيرعادي استفاده از اين روش ( توسط روش فروگرافي خواندن مستقيم) ضروري بوده و به عنوان يک روش منحصر به فرد در اختيار مهندسين روانکاري و برنامه ريزي تعميرات پيش گيرانه قرار مي گيرد. لازم به يادآوري است که با استفاده از اين روش مي توان ذرات حاصل از سايش قطعات آهني، غيرآهني و اکسيدهاي فلزي را تعيين کرد.
● نتيجه گيري:
با انتخاب يک روانکارمناسب، بدست آوردن تعيين زمان دقيق تخليه بر اساس روش c.m و ارائه روشهاي کنترل آلودگي مي توان به يک برنامه روانکاري جامع، دست يافت. بنابراين در اجراي يک برنامه روانکاري موثر، مشخص کردن آزمايش هاي لازم براي کنترل آلودگي بسيار ضروري به نظر مي رسد که با انتخاب يک آزمايشگاه معتبر و نيز تعيين نقاط براي هر آزمايش مي توان به اين مهم دست يافت. در جدول زير خلاصه اي از تست هاي کاربردي (در برنامه PM & c.m ) مشخص شده است.

روغن امولسيون شونده ( ولک ) گروه شيميايي : هيدروکربن آليفاتيک ويژگيهاي فيزيکي و شيميايي : گاهي خصوصيت روغنها را بر حسب جرم مولکولي آنها بيان مي کنند . ...

گياهشناسي : نخل روغني با نام علمي guineensis Elaeis متعلق به خانواده نخيلات Palmaceae بوده از سواحل غربي آفريقا و کشورهاي آسيايي نظير اندونزي و مالزي ...

● چرا ماساژ مي دهيم؟ يادگيري و انجام ماساژ کودک، کار بسيار ساده اي است. چند وسيله کوچک لازم داردو هيچ هزينه اي در بر ندارد، مگر مقداري وقت. منافع دراز ...

وظايف عمده روغن عبارتند از : 1. ايجاد فيلم روغن بين سطوحي که روي هم مي لغزند. نظير رينگ و پيستون روي سطح سيلندر و يا ميل لنگ روي سطح ياتاقان. في ...

● تاريخچه: ايده ي نمايش يک تابع برحسب مجموعه ي کاملي از توابع اولين بار توسط ژوزف فوريه، رياضيدان و فيزيکدان بين سال هاي ۱۸۰۶-۱۸۰۲ طي رساله اي در آکاد ...

روغن ترانسفورماتورهاي قدرت نقش بسيار مهمي در عملکرد ترانسفورماتورها دارند. نقش عايق کنندگي، خنک کنندگي و تشخيص عيب از جمله مهمترين وظايف روغن مي باشند ...

● ديد کلي ترکيب عنصري مخلوط کل نفتهاي خام ، تغيير چنداني نمي کند، ولي تفاوتهاي کوچک در ترکيب نفت ها مي تواند اثرات عمده اي بر خواص فيزيکي و فرآيند لاز ...

در گردهمايي سالانه عاملان فروش نفت پارس که چندي پيش با حضور۱۴۰ نفر از نمايندگان فروش شرکت نفت پارس برگزار شد، کارشناسان شرکت دو مقاله علمي ارايه دادند ...

دانلود نسخه PDF - آناليز روغن