up
Search      menu
مدیریت و اقتصاد :: مقاله آموزش پودماني PDF
QR code - آموزش پودماني

آموزش پودماني

حلقه گمشده مهارت در آموزش پودماني

جايگاه آموزش و مهارتها به خصوص با رويکرد پودماني، در سير تحول برنامهريزي درسي به سالهاي پس از جنگ اول جهاني باز ميگردد.
اين رويکرد از آن جهت که نياز مبرم به آموزش مهارتها در کوتاهترين زمان و با مطلوبترين بازدهي احساس ميشد، در ايران نيز مورد توجه قرار گرفت. در نظام آموزش پودماني، نگرش سيستمي، کاربرد قابل ملاحظهاي دارد.
براساس اين نگرش، قبل از هر چيز براي آموزش مهارتها، نيازهاي آموزشي تعيين شده مورد تجزيه و تحليل قرار ميگيرند؛ سپس مطابق نتايج تجزيه و تحليل، هدفها، محتواها، روشها، منابع آموزشي، طرح درس و شيوههاي ارزشيابي تدوين ميشوند. اين نوشته شيوههاي برنامهريزي پودمانهاي آموزشي و دورههاي پودماني در دانشگاه جامع را مورد بحث قرار داده و در پايان ضمن بيان معايب و مزاياي روش کنوني به تبيين راهکارهاي مناسب در اين زمينه ميپردازد.
نظام پودماني از جمله رويکردهاي پيشنهادي جهت بهبود برنامههاي علمي – کاربردي است. اين مقاله درصدد توصيف رويکرد پودماني و تعيين آن در آموزشهاي علمي – کاربردي است. در حال حاضر در ايران تنها يک راه براي تربيت تکنيسين و کارشناسان ماهر وجود دارد و آن گذراندن برنامه آموزشي تمام وقت است و هيچ برنامه شناخته شده آموزشي جهت ارزش قائل شدن براي مهارتهاي حرفهاي وجود ندارد.
مديران و صاحبان صنعت همواره در جستوجوي روشهايي جهت تسريع در آمادهسازي نيروي انساني مورد نياز خود و سرعت بخشيدن به توليد محصولات هستند.
از آنجايي که داشتن شرايط ويژه براي انتخاب وروديها در شيوه پودماني الزامي نيست و وروديها با سطح سواد متفاوت و سنين مختلف پس از گذراندن يک دوره نسبتاً کوتاه مدت در يک يا چند مهارت مورد نياز از توانمندي لازم برخوردار ميشوند لذا آمادهسازي نيروي انساني از طريق شيوه پودماني براي صاحبان صنايع از محدوديت کمتري برخوردار بوده و به عنوان يک مزيت تلقي ميشود.
در اين شيوه استقلال مطالب آموزشي، اين امکان را فراهم ميسازد که براي يادگيري مهارت خاص، مسيري کوتاه و جدا از مسير مهارتهاي ديگر در اختيار فراگير قرارگيرد. لذا فرد ميتواند دقيقاً به يادگيري آنچه براي او کاربرد مستقيم دارد، بپردازد.اين نظام رهيافت آموزش معتبري را به دست ميدهدو فرصتهايي را براي بازآموزي و روزآمدکردن دانش و مهارتهاي فني فراهم ميکند. اين ويژگي نظام آموزشهاي علمي – کاربردي را قادر ميسازد تا به سرعت و به خوبي، نيازهاي صنعتي و تجاري را رفع کند.
آموزش پودماني چيست؟
واژه پودمان يا «مدول»، معاني مختلفي دارد. در علوم تربيتي واژه پودمان تحت عنوان پيمانه کردن، بخش کردن، واحد کردن يا آموزش گام به گام معني ميشود. گاهي «مدول» به واحد و يا استاندارد اندازهگيري نيز اطلاق ميشود.
اما مرز مشترک همه تعاريف در آن است که مدول، واحدي مستقل و مجزاست عملکرد اين واحد در چارچوب خود، کامل و داراي شخصيت است و نيازمند عوامل و عناصر بيرون از خود نيست. نظام يا سيستم مدولار متشکل از واحدها و يا ابعاد استاندارد است که قابليت انعطاف و سازگاري دارند. اين تعاريف کم و بيش با آنچه که در فعاليتهاي صنعتي و مشاغل فني و حرفهاي با عنوان روش مدولار مطرح شده است نزديکند.
در اينجا مفهوم سيستم مدولار به مجموعه امکانات و تدارکاتي که در کنار هم و با هم براي اجراي اين وظيفه و يا کار معين وجود دارند به کار ميرود و چنانچه براي يک آموزش معين به کار رود، آموزش مدولار گفته ميشود.
ولي در آموزشهاي فني و حرفهاي، مدول عبارت است از مجموعهاي از معلومات و مهارتهايي که به مدد آنها اجراي يک مرحله مفيد از کار به طور مستقل ممکن شود. اما براساس آييننامه آموزشي دوره کارداني علمي– کاربردي پودماني، منظور از پودماني، مجموعهاي از چند درس وابسته به هم است که به همراه هم مهارتي خاص را تعريف ميکنند. بدين ترتيب هر پودماني آموزشي را ميتوان به معني درسي مستقل دانست که يادگيري محتواي آن، فارغ از هر درس ديگري امکانپذير است.
مهمترين اصول حاکم بر رويکرد آموزش پودماني عبارت است از:
▪ اصل استقلال
▪ ارتباط تنگاتنگ با نيازهاي مهارتي شغل
▪ توجه به يادگيري در حد تسلط
▪ خودآموز بودن آموزش
▪ توجه به تفاوتهاي فردي
● ويژگيهاي اساسي آموزشي پودماني
▪ از زيادآموزي و کمآموزي اجتناب ميشود و نيازهاي واقعي مدنظر قرار ميگيرند.
▪ با کم کردن زمان آموزش، هزينههاي ضروري آموزش را کاهش ميدهد.
▪ امکان برنامهريزي آموزش براي مشاغل را با توجه به امکانات و شرايط بومي فراهم ميسازد.
▪ بستر ارتقاي هر فراگير را بدون توجه به جمع فراگيران مهيا ميسازد.
▪ امکان اشتغال فراگير را در شغل مورد نظر، پس از طي پودمانهاي آموزشي مربوطه فراهم ميسازد.
▪ فراگيران در اين رويکرد بسيار فعالند و آزادي انتخاب براي آنان به مراتب بيشتر از ساير رويکردهاست.
▪ انتقال دانش به محيط کار را سرعت ميبخشد.
▪ به تفاوتهاي فردي توجه عميقي دارد.
▪ به واسطه خرد شدن آموزشها در دورههاي مستقل، ساده شدن محتواي آن مدنظر قرار ميگيرد.
▪ موفقيت و تسلط فراگيران در کسب مهارتها، بر اساس استانداردها ارزشيابي ميشود.
● طراحي پودمانهاي آموزشي
آنچه که در رويکرد پودماني اهميت فراوان دارد طرز تهيه و تدوين پودمانهاست؛به گونهاي که اثر بخشي آموزشها در اين رويکرد تا حد زيادي به نحوه تعريف و طراحي و تدوين پودمانها برميگردد.
در برنامهريزي آموزشي به شيوه پودماني، ابتدا استاندارد يک حرفه مشخص مورد بررسي دقيق و کارشناسانه واقع ميشود و مشاغل با هويت آن حرفه، با توجه به فرهنگ مشاغل همان جغرافيا به دقت مشخص ميشوند.
اين جغرافيا ممکن است محدود به يک کارخانه، يک شهر، يک منطقه يا کشور شود. چنانچه تهيه مدول به منظور آموزش حرفهاي خاص در سطح کشور انجام شود ملاک بررسي استاندارد بخش و براي يک کارخانه، ملاک درسي استاندارد همان واحد بهخصوص قرار ميگيرد.
تجزيه و تحليل حرفه به مشاغل همگن، با توجه به سطح تکنولوژي ، نيازها و امکانات آموزشي صورت ميپذيرد. در اين تجزيه و تحليل، يک حرفه يا شغل به تعدادي وظيفه و هر وظيفه به تعدادي پاره کار و هر پاره کار به تعدادي مهارت تقسيم ميشود. تهيه متون آموزشي براي نيل به هر يک از مهارتها را عنصر آموزشي ميگويند.
از ترکيب چند عنصر آموزشي که امکان اجراي يک پارهکار را به طور کامل، مستقل و خودکفا ممکن ميسازد، يک مدول آموزشي ايجاد ميشود و از تعدادي مدول آموزشي که به اجراي يک شغل منتهي ميشود يک مدول قابل اشتغال حاصل ميشود. در يک برنامه آموزشي مدولار از اصطلاحات قراردادي ديگري نيز استفاده ميشود که عبارتند از مدول پيشتاز، مدول مهارتي پايه مدول اختصاصي.
تعيين طراحي و تدوين پودمانهاي آموزشي شامل ۲ بخش اساسي است که هر يک از اين بخشها در برگيرنده مراحل عملياتي مرتبط با هم هستند. بخش نخست به عنوان پيش نياز، جهت طراحي و تدوين پودمانهاي آموزش تحت عنوان تجزيه و تحليل نيازهاي آموزشي مشتمل بر مراحل زير است:
▪ شناسايي شغل
▪ شناسايي وظايف اصلي شغل
▪ شناسايي وظايف فرعي شغل
▪ شناسايي تواناييهاي مورد نياز شغل
اين بخش، اطلاعات مربوط به نيازهاي مشاغل را فراهم ميکند. به عبارت ديگر، پس از طي اين ۴گام مولفههاي شغل، وظايف اصلي، وظايف فرعي و مهارتهاي مورد نياز شغل شناسايي ميشوند.بخش دوم طراحي و تدوين پودمانهاي آموزشي و تهيه برنامه درسي پودمانهاي آموزشي است که نيازهاي آموزشي شناسايي شده در بخش نخست را به برنامههاي درسي قابل آموزش تبديل ميکند.
اين بخش نيز مراحل زير را دربرميگيرند:
▪ تدوين هدفهاي رفتاري
▪ تدوين محتواي آموزشي
▪ طراحي فناوري آموزشي
▪ طراحي پودمان آموزشي
● طراحي دورههاي آموزشي
گام مهم در برنامهريزي آموزشي پودماني، طراحي پودمانهاي آموزشي است. براساس مطالب قبلي، ضروري است افراد در يک جامعه از مهارتهاي فردي، مهارتهاي سازماني و مهارتهاي فني برخوردار شوند. پودمان مستقل براي توسعه مهارتهاي فردي و سازماني ضرورت دارد ولي پودمانهاي تخصصي با توجه به دسته شغلي و تنوع مشاغل موجود در هر دسته قابل تعريف است.
آموزش پودماني در نظام علمي-کاربردي
مدتي است که نظام آموزشهاي علمي-کاربردي بهعنوان يک نظام مکمل در قالب نظام آموزشي کشور پاگرفته و در مقايسه با نظام اصلي موفقيتهايي را در ابعاد مختلف آموزش در برداشته است.
باتوجه به اطلاعات بهدست آمده با گذشت چندين سال از اجراي دورههاي آموزش علمي-کاربردي به صورت ترمي و حضور مداوم و پيوسته شاغلان بخشهاي توليدي در محيطهاي آموزش و قطع ارتباط آنان با شغل، مشکلاتي را فرا روي متوليان امر قرار داده است که اين امر باعث شده براي اولينبار در ايران مقوله آموزش پودماني بهطور جدي مورد توجه دستاندرکاران آموزشي قرار گيرد. اما آنچه مهم جلوه ميکند، توجه به ديگر نيازهاي دانشجويان و فارغالتحصيلان است.
طبق آييننامه آموزشهاي علمي- کاربردي آموزشهاي علمي- کاربردي پودماني شکلي از آموزشهاي متصل است که در آن مهارتهاي شغلي در قالب پودمانهاي مستقل به فراگيران آموزش داده ميشود.
هر يک از پودمانها، مهارت خاص و مستقلي را ايجاد ميکند و در عين حال در کنار ساير پودمانها منجر به ايجاد مهارت جديد ميشود و نهايتا ميتواند منجر به مدرک رسمي يک دوره تحصيلي( کارداني) شود. در آموزشهاي پودماني سعي بر بالا بردن سطح توانمنديهاي مهارتي و تخصصهاي ويژه ميشود، لذا آموزشهاي فني و حرفهاي محور قرار ميگيرند.
اهداف اين آموزشها عبارتند از:
▪ ايجاد زمينه مناسب آموزشي بر مبناي نيازهاي مهارتي شغل
▪ متناسب ساختن دانش ومهارتهاي شغلي موردنياز فراگيران با مشاغل
▪ ايجاد سهولت در انتخاب پودمانها توسط فراگيرنده
▪ سهولت اصلاح برنامههاي درسي و همگوني با تغييرات دانش فني
▪ ايجاد انگيزه براي کسب مهارتهاي مورد نياز مشاغل
▪ افزايش بهرهوري از طريق پرهيز از زياد آموزي و کمآموزي
▪ ايجاد شتاب لازم جهت تربيت بدني نيروي انساني کارآمد براي يک مهارت خاص
▪ دستيابي به مهارتهاي مورد نياز از مسير خودآموزي
برطبق اين آييننامه، چارچوب برنامهريزي به شيوه پودماني عبارت است از:
▪ هر پودمان، متشکل از اجزايي شامل چند واحد درسي بوده و حداقل ساعت براي هر پودمان ۱۴۴ ساعت است.
▪ دوره کارداني علمي – کاربردي پودماني از مجموعهاي از پودمانهاي عمومي، پايه و تخصصي و احيانا کارآموزي تشکيل ميشود. جمع پودمانهاي اين دوره بين ۸تا۱۲ پودمان و مشتمل بر ۷۳ الي۷۵ واحد آموزشي و مجموع ساعات دوره بين يک هزار و ۲۰۰تا ۲هزار ساعت خواهد بود.
▪ درصورت لزوم کارآموزي را ميتوان درون هر يک از پودمانها متناسب با نياز، پيشبيني يا اينکه به صورت مستقل در دوره کارداني مطرح کرد.
▪ دروس پايه را ميتوان درون هر پودمان منظور يا بهطور مستقل به صورت پودمان پايه مطرح کرد.
▪ هر پودمان داراي ويژگيهاي خاصي است و لذا براي گذراندن هر پودمان بايستي به شرايط ورود به آن پودمان توجه شود. معهذا در پايان هر پودمان آزمون مهارت همان پودمان برگزار ميشود و به کساني که پودمان را با موفقيت بگذرانند گواهي قبولي همان پودمان داده خواهد شد.
▪ براي ورود به هر پودمان يا دورههاي پودماني، آزمون ورودي وجود ندارد ولي در پايان پودمان يا هر دوره آزمون مختص همان پودمان يا دوره برگزار ميشود و موفقيت در آزمون، شرط دريافت گواهي مربوطه خواهد بود
▪ طول دوره کارداني پودماني حداقل۳سال و حداکثر۶سال است.
▪ درسهاي پودمان به صورت حضوري ارائه ميشود و برگزاري نيمه حضوري يا غيرحضوري پودمان بر اساس آييننامهاي است که به پيشنهاد دانشگاه جامع به تصويب معاون آموزشي وزارت علوم و تحقيقات رسيده باشد.
▪ در دورههاي آموزشي پودماني ارزش هر درس با تعداد واحد آن درس و ارزش اجرايي آن با تعداد ساعتهاي ارائه درس براساس برنامههاي درسي مصوب وزارت علوم، تحقيقات و فناوري سنجيده ميشود.
▪ چنانچه دانشجو همه پودمانهاي دوره آموزشي پودماني را طبق برنامه مصوب وزارت در مدت مجاز و با موفقيت بگذراند، پس از توفيق در آزمون جامع دوره کارداني علمي – کاربردي پودماني، دانشآموخته آن دوره شناخته ميشود و موفق به دريافت مدرک کارداني علمي- کاربردي در رشته ذيربط ميشود.
شيوه کنوني برنامهريزي درسي پودماني در دانشگاه جامع علمي –کاربردي در حال حاضر از يک طرف با توجه به محدوديتهاي تصميمگيري و اجرايي و از طرف ديگر به منظور تسريع در امر اجراي آموزشهاي پودماني، برنامه کارداني ناپيوسته مصوب(موجود) برخلاف تعاريف ارائه شده، در قالب پودمانهاي آموزش، شکسته ميشوند.
در اين روش باتوجه به محدوديتهايي که وجود دارد. سعي بر اين است دروسي که منجر به کسب يک مهارت ميشوند، در يک پودمان چيده شوند و دروس پيش نياز هر پودمان به شيوه اجرايي خاصي در کنار هم ارائه گردند. بدينترتيب دوره کارداني علمي-کاربردي به مجموعهاي از پودمانها تبديل ميشود.

● مقدمه مي توان گفت که انگيزه ي ساختن برنامه ي رجيستري از آنجايي شروع شد که کاربران Ms- Dos از اين که عملا هيچگونه اختياري در تنظيم منو ، پنجره ها و … ...

آموزش الکترونيکي ارائه کنندگان : سيامک اهتمام رشته کامپيوتر _ سخت افزار ارائه شده به گروه فني و مهندسي کامپيوتر دانشکده فني و مهندسي دانشگاه آزاد اسلا ...

آموزش عبارت است از ترتيب دادن محرک ها و انگيزه هايي که به دنبال خود، پاسخ هاي معيني را ايجاب مي کند. به اين معني که معلم محرک هايي را ايجاد مي کند و د ...

چند سالي است که صنعت دريانوردي به عنوان صنعتي جوان در مجامع سياسي و اقتصادي مملکت به صورت جدي مطرح شده است. آمار و ارقام برگرفته از تحقيقات بنگاه هاي ...

اندازه طبيعي ميانگين آلت تناسلي مردانه چقدر است؟ انزال در چه فاصله زماني را بايد انزال زودرس محسوب کرد؟ نقطه G دقيقا در کجا قرار دارد؟ به وجود آمدن صم ...

آموزش نقش تعيين کننده اي در يک مديريت خلاق دارد. « کنفوسيوس » فيلسوف و حکيم چيني احکامي در زمينه مديريت ارائه مي دهد که يادآوري آن خالي از لطف نيست او ...

● رشد ماهيها : رشد ماهيان و عواملي که روند رشد تحت تأثير آنهاست براي پرورش دهنده ماهي ، در درجه اول اهميت قرار دارند ، زيرا حداکثر رشد ماهي در حداقل م ...

با اتمام طرحهاي ۸۱ تکفا در آموزش و پرورش و با توجه به مصوبه اخير شوراي عالي آموزش و پرورش در خصوص مراکز آموزش از راه دور بيان نکاتي چند در زمينه توسعه ...

دانلود نسخه PDF - آموزش پودماني