up
Search      menu
اقلیم و هواشناسی :: مقاله آلودگي هوا PDF
QR code - آلودگي هوا

آلودگي هوا

چند بار تا به حال دوده خفه کننده ماشين ها را در خيابان ديده ايد؟
چرا در روز روشن آسمان آبي را نمي بينيد؟
فوران دوده از کارخانجات صنعتي چه فوايدي دارد؟
پناهگاه بيماران تنفسي در شهر آلوده کجا مي تواند باشد؟
اين آلودگي هواست که طبيعت زيبا را در خود گم مي کند و زندگي سالم را نه تنها از انسان ها بلکه از تمام موجودات سلب مي کند.
همه ساله با شروع فصل سرما و روشن شدن وسايل گرمازا، آلودگي هوا را در شهرها احساس مي کنيم.اين موضوع به اين معني نيست که ما در فصول گرم سال آلودگي نداريم، بلکه سرماي هوا باعث مي شود که ما آلودگي را بيشتر احساس کنيم.
● وارونگي هوا
بطور طبيعي آلودگي هوا هنگامي که هوا ساکن است و آلاينده ها در يک جا محدود شده اند، وخيم تر مي شود. برخي شرايط خاص جوي مي توانند منجر به آلودگي حاد هوا شوند. شرايطي که آن را وارونگي گرمايي مي ناميم، مسئول به وجود آمدن اين حالت است. در بخش پايين جو، درجه حرارت همراه با افزايش ارتفاع، کاهش مي يابد. گرچه نور مستقيم خورشيد در ارتفاعات شديدتر است، با اين حال قله کوه ها سرد است. در حالت وارونگي گرمايي، يک جبهه هواي نسبتاً گرم، در بالاي سطح زمين وجود دارد. يعني اگر از سطح زمين بالا برويم، درجه حرارت تا مدتي کاهش مي يابد و سپس در لايه گرمتر وارونگي الگوي عادي، افزايش پيدا مي کند و در لايه هاي بالاتر، مجدداً از ميزان آن کاسته مي شود. وارونگي هوا ممکن است به چند شکل پديد آيد. هواي گرمي که برفراز منطقه اي در ارتفاع بالا حرکت مي کند، از فراز هواي سرد نزديک سطح زمين ممکن است منجر به وارونگي گرمايي شود.
اکثر آلاينده هاي هوا همچون دود اگزوز خودروها، گاز و دود صنايع و غيره، هنگامي که رها مي شوند، گرمتر از هواي اطراف خود هستند و چون هواي گرم به اندازه هواي سرد متراکم نيست، گازهاي آلوده گرم بالا مي روند و در لايه هاي سرد بالاتر پخش مي شوند. وقتي وارونگي گرمايي رخ مي دهد، يک لايه هواي گرم روي يک لايه هواي سرد قرار مي گيرد. گازهاي آلوده گرم فقط تا زماني که به لايه هواي گرم برسند، بالا مي روند. در آن نقطه، آلاينده هاي مزبور غلظت کمتري از هواي بالا ندارند، از اين رو صعود آنها متوقف مي شود. در يک محيط بسته نزديک سطح زمين حبس مي شوند و غلظت آنها در هواي نزديک سطح زمين مرتباً افزايش مي يابد. گاهي مرز ميان هواي سرد و گرم آنقدر مشخص است که مي توان آن را به صورت يک سطح صفحه اي شکل بالاي منطقه آلوده ديد.
● لايه اوزون
اوزون که جزء اصلي مه دود است، گازي است که از ترکيب اکسيد نيتروژن و هيدروکربن ها در حضور نور آفتاب به وجود مي آيد. در اتمسفر، اوزون به طور طبيعي به صورت لايه اي که ما را از اشعه ماوراي بنفش محافظت مي کند، وجود دارد. ولي زماني که در سطح زمين توليد شود، کشنده است.
اتومبيل ها، کاميون ها و...، يکي از اصلي ترين منابع اوزون هستند. در سال ۱۹۸۶، مقدار حيرت انگيز ۶.۵ ميليون تن هيدروکربن هاي مختلف و ۸.۵ ميليون تن اکسيدهاي نيتروژن توسط خودروهاي موتوري وارد هوا شدند. نيروگاه ها، کارخانه هاي شيميايي و پالايشگاه هاي نفت نيز سهم بزرگي در همين مساله دارند و نيمي از انتشار هيدروکربن ها و نيتروژن در کشور آمريکا مربوط به آنهاست.
● خطر مه دود
صدمات ريوي ناشي از هواي آلوده به اوزون، خطري است که هر ۳ نفر از ۵ نفر با آن روبرو هستند. اکثر مردم نمي دانند که مه دود به غير از انسان به ساير موجودات زنده هم آسيب مي رساند. مه دود اوزوني، مسئول صدمات زياد به درختان کاج و نابودي محصولات کشاورزي در بسياري از مناطق کشاورزي است.
هواي آلوده چيست؟
هر ماده اي که وارد هوا شود، خواص فيزيکي، شيميايي و زيستي آن را تغيير مي دهد و به اين هواي تغيير يافته، هواي آلوده گويند.
● زباله هاي موجود در هوا
هواي شهرها داراي يک ترکيب از گازهاي آلوده کننده است. در شهر لوس آنجلس گازهاي کشنده ناشي از کارخانجات با دوده، اکسيد نيتروژن، منواکسيد کربن و سرب اگزوز ماشين ها ترکيب مي شود.
● عوامل آلوده کننده هوا
▪ عوامل طبيعي؛ فوران هاي شديد آتشفشان، وزش توفان، بادهاي شديد و... گازها و ذراتي را وارد هوا مي کنند و سبب آلودگي آن مي شوند.
▪ فعاليت انسان؛ کارخانجات صنعتي، کشاورزي، شهرسازي، وسايل گرمازا، نيروگاه ها، وسايل نقليه و... از عوامل آلوده کننده هوا هستند.
● مواد آلوده کننده هوا
▪ منواکسيد کربن؛ گاز سمي منواکسيد کربن به طور عمده مربوط به خودروهايي است که مصرف سوخت آنها بنزين است. اين خودروها مقدار زيادي گاز CO را از طريق لوله اگزوز وارد هوا مي کنند.
▪ سردرد و سرگيجه، حالت خواب آلودگي و در نهايت بي هوشي که منجر به مرگ مي شود، از علايم وجود گاز co در محيط است.
▪ دي اکسيد گوگرد؛ دي اکسيد گوگرد عمدتا مربوط به نفت کوره (نفت سياه) است که در بعضي صنايع و تاسيسات حرارت مرکزي و توليد نيرو مورد استفاده قرار مي گيرد.
▪ اکسيدهاي نيتروژن دار؛ اکسيدهاي نيتروژن دار به طور عمده مربوط به نفت کوره، گازوئيل و مقدار کمتري مربوط به مصرف بنزين و نفت سفيد است.
▪ هيدروکربن هاي سوخته نشده؛ هيدروکربن هاي سوخته نشده عمدتا مربوط به خودروهايي است که بنزين مصرف مي کنند. نفت کوره و گازوئيل در اين مورد سهم کمتري دارند. ذرات ريز معلق؛ ذرات ريز معلق در هوا به طور عمده از سوختن نفت کوره حاصل مي شود.
▪ بروميد سرب؛ ماده بروميد سرب در نتيجه مصرف بنزين در موتور اتومبيل ها حاصل مي شود.
▪ ساير ترکيبات سربي؛ بنزين خودروها اغلب داراي ماده اي به نام تترا اتيل سرب است که به منظور روان کردن کار سوپاپ ها و بهسوزي بنزين به آن اضافه مي شود. اين ماده هنگام سوختن بنزين، باعث پراکنده شدن ذره هاي جامد و معلق ترکيبات سرب در هوا مي شود که هم سمي اند و هم به صورت رسوب هاي جامد وارد دستگاه تنفسي مي شوند.
● جايي در آن بالا
در جايي دور، بالاي سر ما، لايه نامريي و ظريفي از اوزون وجود دارد که ما را از تشعشعات خطرناک ماوراي بنفش خورشيدي محافظت مي کنند. لايه اوزون قرن هاست که آنجا بوده است.
ولي اکنون انسان اين سپر محافظ را از بين مي برد. کلرو فلوئورو کربن ها، هالونها و ساير مواد شيميايي مصنوعي در ۱۰ تا ۵۰ کيلومتري بالاي سر ما شناورند. آنها تجزيه شده و مولکول هايي آزاد مي کنند که اوزون را از بين مي برد.
● CFC ها چه موادي هستند؟
CFC ها موادي هستند که صدها مصرف گوناگون دارند. زيرا آنها تقريباً غير سمي و مقاوم در برابر شعله هستند و به راحتي تجزيه نمي شوند. به خاطر چنين پايداري، آنها تا ۱۵۰ سال باقي خواهند ماند. گازهاي CFC به آرامي تا ارتفاعات ۴۰ کيلومتري صعود کرده و در آنجا تحت نيروي عظيم تشعشعات ماوراي بنفش خورشيد شکسته شده، عنصر شيميايي کلر را آزاد مي کنند.
بعد از آزادي هر اتم کلر قبل از برگشت به زمين که سال ها طول مي کشد، حدود صد هزار مولکول اوزون را از بين مي برد. سه و شايد پنج درصد لايه اوزون در سطح جهان تاکنون توسط گازهاي CFC تخريب شده است.
با تخريب اوزون در لايه هاي بالاي اتمسفر، کره زمين اشعه ماوراي بنفش دريافت مي کند که موجب بروز سرطان پوست، بيماري آب مرواريد چشم و تضعيف سيستم دفاعي بدن مي شود. با نفوذ بيشتر اشعه ماوراي بنفش از لايه هاي اتمسفر، اثرات آن روي سلامتي بدتر شده، بهره دهي محصولات کشاورزي و جمعيت ماهي ها کاهش خواهد يافت و آسايش هر فرد روي اين سياره تحت تأثير قرار خواهد گرفت.
● نگراني روز افزون
اثرات زيست محيطي مقادير عظيمي از مواد زايد خطرناک که هر ساله توليد مي شود، موجب نگراني بيش از پيش شده است. در سال ۱۹۸۳، ۲۶۶ ميليون تن مواد زايد خطرناک توليد شده است.
● تهديد اکوسيستم ها
کشورهاي پيشرفته بيش از هفتاد هزار ماده شيميايي مختلف توليد مي کنند که بيشتر آنها به طور کامل از نظر ايمني آزمايش نشده اند.
استفاده نامحتاطانه از اين مواد، مواد غذايي و آب و هواي ما را آلوده کرده، اکوسيستم هايي را که ما به آنها متکي هستيم، شديداً تهديد مي کند.
● مواد شيميايي در محيط زيست
مواد شيميايي به بخش جدا نشدني از زندگي روزانه ما تبديل شده اند.
ما از وسايل رفاهي مانند پلاستيک ها، پودرهاي رختشويي و آروزول ها که از مواد شيميايي ساخته شده اند، استفاده مي کنيم. ولي اغلب از هزينه پنهاني که ناشي از آنهاست بي خبريم. نهايتا آنها از طريق محل هاي دفن زباله، زهکشي ها و فاضلاب ها به آب و يا زمين راه پيدا مي کنند.
● مواد سمي در پلاستيک ها
اگر چه مصرف کنندگان به ندرت محصولات پلاستيکي را که روزانه ساخته مي شود و بسته بندي که در آن خريد مي کنند، به مساله آلودگي سمي ربط مي دهند، بايد دانست که اکثر مواد شيميايي که در توليد و ساخت پلاستيک ها مورد استفاده قرار مي گيرند، بسيار سمي هستند. برحسب درجه بندي EPA بايد دانست که از ۲۰ ماده شيميايي که تهيه آنها موجب توليد بيشترين مقدار مواد زايد خطرناک مي شود، پنج ماده شيميايي، موادي هستند که به طور مستمر در صنايع پلاستيک سازي مورد استفاده قرار مي گيرند.
آلودگي هوا و باران اسيدي
يکي از آثار و نتايج آلودگي هوا باران اسيدي است.
در دو دهه اخير و در برخي نواحي صنعتي و بر اثر فعاليت هاي کارخانه ها ميزان دي اکسيد گوگرد و دي اکسيد ازت در هوا افزايش يافته است. اين دو ماده در اتمسفر با اکسيژن و بخار آب واکنش شيميايي ايجاد مي کنند و به صورت اسيد نيتريک و اسيد سولفوريک در مي آيند.
اين ذرات اسيدي مسافت هاي طولاني را به وسيله باد طي مي کنند و به صورت باران اسيدي بر سطح زمين فرو مي ريزند. چنين بارش هايي ممکن است به صورت برف يا باران يا مه نيز در بيايد.
● پيامدهاي باران اسيدي
باران اسيدي باعث از بين رفتن بناها و آثار تاريخي به خصوص در ساختمان هايي که از سنگ مرمر يا آهک ساخته شده باشند، مي شود. باران اسيدي ميزان حاصلخيزي خاک را کاهش مي دهد و حتي ممکن است مواد سمي را وارد خاک ها کند.
باران اسيدي همچنين موجب نابودي درختان و کاهش مقاومت آنها به خصوص در برابر سرما مي شود.
● چه بايد کنيم؟
۱) هنگام بروز پديده آلودگي هوا، فضاي داخل خانه هم به اندازه هواي بيرون خانه دچار آلودگي مي شود که براي جلوگيري از اين کار بهتر است هر روز ميزان حرارت وسيله ي گرما زا را در کمترين حد خود قرار دهيم تا هواي خانه عوض شود.
۲) استفاده از ماسک در هنگام آلودگي هوا توصيه مي شود، اما اين ماسک بايد از جنس فيبر باشد، نه ماسک پارچه اي و نه ماسک دندان پزشکي، و بعد از هر بار مصرف بايد تعويض شود.
۳) در آلودگي هوا، کودکان بيشتر از افراد ديگر آسيب مي بينند.
پس بايد امکانات لازم را براي حفظ سلامتي آنها مهيا کنيم.
۴) تغذيه مناسب براي کاهش مضرات آلودگي هوا مهم است.
به همين منظور مصرف شير و ماست کم چرب، ميوه ها و سبزيجات تازه براي دفع مسموميت از بدن، به ويژه مسموميت ناشي از سرب توصيه مي شود.
هنگام بروز پديده آلودگي هوا، از خوردن فست فودها (غذاهاي آماده) ومواد غذايي حاوي مواد نگه دارنده مثل چيپس و انواع کنسرو خودداري کنيد.
۵) ذرات ريز ناشي از آلودگي هوا روي سطح پوست مي نشينند.
بنابراين هنگام شستشوي دست و صورت از آب خالي استفاده نکنيد، زيرا ترکيب اين ذرات با آب، ماده اسيدي ضعيفي را ايجاد مي کند که به مرور باعث پيري زودرس پوست مي شود.

● انواع هوازدگي هوازدگي را با توجه به نوع تغييراتي که در سنگ صورت مي گيرد به انواع مکانيکي و شيميايي تقسيم مي کنند. ▪ هوازدگي مکانيکي در هوازدگي مکاني ...

جابجايي: هنگامي که آب ها در داخل خاک به سمت پايين حرکت مي کنند، باعث انتقال شيميايي و مکانيکي مواد مي شوند. فرايند انتقال مواد بوسيله باد و باران، ذرا ...

هوازدگي به زبان ساده عبارت است از پاسخي که مواد سطح زمين در مقابل تغيير محيط از خود بروز مي‌دهند و شامل از هم پاشيدن سنگها و تجزيه آنها در سطح زمين و ...

از نظر بسياري از افراد، بزرگترين جاذبه يک پارک تفريحي ترن هوايي يا roller coaster آن است. عده اي آنرا ماشين جيغ مينامند و براي اين نامگذاري دليلي خوبي ...

ثبات رنگ و مقاومت مرکب هاي چاپ و ورني هاي يووي در برابر عوامل آب و هوايي ليبل هايي که در محيط بيرون هستند تحت تاثير عوامل جوي مختلفي همچون اشعه خورشيد ...

اندازه گيري انرژي گرمايي است كه در خاك و هوا قابل سنجش مي باشد. ● آنومالي دمايي : در صورت مقايسه ميانگين درجه حرارت يك نقطه با ميانگين درجه حرارت تمام ...

هواي شهر تهران به علت انباشته شدن انواع آلودگي هاي ناشي از سوخت هاي فسيلي جزو آلوده ترين شهر هاي دنيا است. غلظت سرب، منوكسيد كربن و ساير آلاينده هاي م ...

در جهان از عمر رسمي رشته هواشناسي بيش از يك قرن مي گذرد. اين رشته در ايران نيز سابقه زيادي دارد. اما مردم ما اعتماد چنداني به اين سازمان ندارند. امروز ...

دانلود نسخه PDF - آلودگي هوا