up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله آلودگي هاي زيست محيطي PDF
QR code - آلودگي هاي زيست محيطي

آلودگي هاي زيست محيطي

جايگزيني کود ساده به کود کامل در چغندر قند

مقدمه :
امروزه مشکل تأمين مواد غذايي بشر و همچنين آلودگي هاي زيست محيطي ناشي از دخالتهاي بي رويه انسان در روند عادي طبيعت ، کم کم جايگزين نگراني ناشي از وقوع احتمالي جنگهاي اتمي شده است . لذا تلاش و تحقق در جهت افزايش توليد در واحد شطح همراه با بالا بردن کيفيت محصولات استراتژيک به شرط حفظ سلامتي محيط زيست و عدم آلوده کردن آن ، تنها راه حل اساسي اين معضل ملي محسوب مي شود . چعندر قند (Beta vulgaris L .) گياهي اشت دو ساله که در سال اول داراي رشد رويشي و در سال دوم پس از طي يک دوره سرما ، به ساقه رفته و توليد شاخه هاي فرعي گل دهنده مي کند ، چنانچه هدف از کشت آن توليد بذر باشد ، لازم است چرخه کامل زندگي خود را طي کند که دو فصل رشد را در بر مي گيرد .
سطح زير کشت چغندر قند در کشور حدود 185 هزار هکتار برآورد شده است . استان خراسان با 6 33 درصد از سطح زير کشت اين محصول در کشور بالاترين سطح را به خود اختصاص داده و استان هاي فارس ، آذربايجانغربي ، کرمانشاه ، همدان و اصفهان به ترتيب با 8 16 ،7 11 ، 9 6 ، 5 6 ، ¾ درصد از اراضي چغندر قند کشور در چايگاهاي دوم تا ششم قرار گرفته اند . در ميان 21 استان که کشت چغندر قند داشته اند ، استان ايلام با 14 هکتار کمترين سطح زير کشت اين محصول را دارد . قابل ذکر است که بيش از 50% از اراضي چغندر قند کشور در دو استان خراسان و فارس است . ميزان توليد چغندر قند در کل کشور حدود 5 ميليون تن برآورد شده و استان خراسان نه تنها از نظر سطح زير کشت بلکه از نظر توليد نيز با سهم 9 35 درصد از توليد کشور در جايگاه ويژه اي قرار دارد . استان آذربايجانغربي با وجودي که از نظر سطح در جايگاه سوم قرار گرفته ولي از نظر توليد با سهم 3 14 درصد در جايگاه دوم قرار دارد . استان هاي خراسان و فارس مجموعاً بيش از 50% توليد چغندر قند کشور را داشته اند . استان فارس ، همدان و خوزستان نيز به ترتيب با 7 10، 6 ، 5 5 درصد سهم در توليد در جايگاه سوم تا پنجم قرار دارند . استان ايلام از نظر توليد نيز در بين استانهاي چغندر قند کار کشور با توليد 281 تن در رتبه آخر قرار گرفته است . عملکرد چغندر قند کشور به طور متوسط در يک هکتار حدود 27 تن بوده است . استان يزد با عملکرد 4 48 تن بالاترين راندمان توليد را در بين استان ها به خود اختصاص داده و استان فارس نيز با توليد متوسط 2 17 تن در هکتار کمترين عملکرد اين محصول را داشته است و در نظر است طي برنامه هاي سوم و چهارم توليد فعلي به 55 تن در هکتار افزايش يابد .
نشريه حاضر که چکيده دستاوردهاي تحقيقاتي و ديدگاههاي علمي نگارندگان مي باشد ، بر آنست که مزايا و روشهاي مصرف بهينه کودهاي شيميايي کامل( NPK ) و ريزمغذي ها را در چغندر قند براي تأمين اهداف ، توليد حداکثر عملکرد کمي و کيفي غده و همچنين بذور غني شده ، تشريح نمايد .
از بين عناصر غذايي ازت ، فسفر ، پتاسيم ، بر و در خاکهاي آهکي روي مهمترين عناصري هستند که در شرايط مزارع چغندر قند کاري ايارن لازم است به صورت کود و متناسب با نياز غذايي آن مصرف شوند .چغندر قتد در شرايط تغذيه متعادل براي توليد 40 تن غده و 20 تن برگ ، 150 کيلوگرم ازت ، 26 کيلوگرم فسفر ، 200 کيلوگرم پتاسيم ،240 گرم بر و 220 گرم روي از خاک برداشت مي کند . نسبت بين عناصر غذايي در کودهاي کامل به نوع خاک ، گياه و شيوه مديريت کاشت و داشت بستگي دارد . در شرايط متعادل و عملکردهاي بالا ، نسبت بين عناصر غذايي جذب شده توسط چغندرقند تطابق نزديکي با نياز واقعي آن دارد ، بنابراين در محاسبه ميزان عناصر غذايي در ساخت کودهاي کامل اين نسبت را مي توان بکار برد . در اکثر موارد رعايت بين عناصر غذايي از ميزان مصرف کودها اثر بخشي بيشتري بر عملکرد و کيفيت محصولات کشاورزي دارد . در خاکهاي فقير از پتاسيم دوست نظير چغندرقند و سيب زميني ، بهتر است نسبت به عناصر ازت ، فسفر ، پتاسيم در کودهاي کامل به ترتيب 1-5 0-2 باشد و در کودهاي کامل موجود اين نسبت تقريباً رعايت شده است . در چغندرقند مشابه ساير محصولات زراعي ، مصرف زياد ازت نسبت به پتاسيم گياه را به بيماري حساس تر نموده و از کيفيت محصول آن مي کاهد . در خاکهاي مبتلا به کمبود روي ، مصرف زياد کودهاي فسفره ، کمبود روي را تشديد مي کند . بنابراين ايجاد تعادل تغذيه اي در برنامه هاي توصيه کودي لازم و ضروري مي باشد . طبق آمار منتشر شده در سال 1370 ، با 5 2 ميليون تن کود مصرفي نسبت مصرف ازت ، فسفر و پتاسيم به ترتيب 100-111-3 و در سال 1375 ، با ½ ميليون تن کود مصرفي ، اين نسبت به ترتيب 100-75-8 بوده است ، بنابراين بحث در مورد نقش تعادل عناصر غذايي در افزايش کمي و کيفي محصولات کشاورزي ضرورت تام مي يابد . يکي از راههاي برطرف کردن اين مشکل ، عرضه کودهاي کامل به جاي کودهاي ساده رايج بين زارعين است تا علاوه بر صرفه جويي در وقت و کاهش تردد ماشين آلات ، اثر بخشي کود نيز افزايش يابد .
1-کود :
کود عبارتست از هر ماده اي که وقتي به گياه يا به محيط اطراف آن (خاک) اضافه شود ، بتواند يک يا چند عنصر غذايي کورد احتياج گياه را تأمين و رشد را افزايش دهد.
1-1-کودهاي ساده :
کودهايي هستند که فقط از يک ترکيب شيکيايي ساخته شده اند و داراي فرمول مشخص و ثابتي هستند . بيشتر کودهاي ساده حاوي فقط يک عنصر غذايي مي باشند . مثل اوره ، سوپرفسفات تريپل ، نيترات آمونيوم ، کلريد پتاسيم و يا سوپر فسفات ساده .
1-2-کودهاي کامل :
کودهايي هستند که از مخلوط کردن چند کود ساده با يکديگر بدست مي آيند . اين کودها معمولاً حاوي سه عنصر غذايي ازت ، فسفر و پتاسيم و گاهي حاوي عناصر ريزمغذي نيز مي باشند . در کود کامل ماکرو (وارداتي) نسبت عناصر ازت ، فسفر(p2o5) و پتاسيم (k2o) به ترتيب 15-8-20 درصد بوده خاکستري رنگ و اندازه ذرات آن بين 2تا 4 ميلي متر است . مصرف اين کود به صورت عمقي ( جايگذاري نواري و يا زير خاک کردن با شخم ) فقط منحصراً قبل از کاشت توصيه مي شود .
نمونه کود کامل (NPK) که محتوي 10 درصد ريزمغذي ها نيز مي باشد
2-تعيين مقادير کودي مورد نياز چغندرقند :
مقدار برداشت عناصر غذايي توسط چغندرقند بستگي به عملکرد و درصد قند آن دارد . بديهي است هر چه عملکرد محصوا بيشتر باشد ، مقدار برداشت عناصر غذايي از خاک نيز به مراتب بيشتر خواهد بود . با توجه به پتانسيل خاکهاي زراعي در تأمين قسمتي از اين نيازها ، مصرف متعادل کود بر مبناي آزمون خاک و يا تجزيه برگي قابل توصيه است . بطور کلي اگر مقدار فسفر قابل استفاده خاک با روش اولسون در مناطق مرطوب 10 و در مناطق خشک 12 ميلي گرم در کيلوگرم باشد ديگر نيازي به مصرف کودهاي فسفاته نطسا . نظر به نقش پتاسيم در افزايش عملکرد ، بهبود کيفيت محصول و افزايش مقاومت در برابر عوامل نامساعد محيطي( شوري ، خشکسالي ، سرما و .... ) ، لازم است در ترويج مصرف کودهاي پتاسيمي ، تجديد نظر خاصي اعمال شود . با مصرف کود پتاسيمي علاوه بر افزايش عملکرد ، اسيدهاي آلفاآمينو و سديم کاهش و درصد قند قابل استحصال نيز افزايش يافت . اين تغييرات مثبت در شکلهاي دو ، سه و چهار نشان داده شده .
2- اثرات بهينه کودهاي شيميايي در افزايش عملکرد ريشه چغندر
3- اثرات مصرف بهينه کودهاي شيميايي در کاهش ازت مضره
4- اثرات مصرف بهينه کودهاي شيميايي در کاهش سديم و افزايش قند قابل استحصال
از نظر ميزان احتياج به بر و روي جغندر قند در دسته گطاهان پر نياز قرار دارد . علائم کمبود بر در برگ ، شاخه و ريشه گياه ممکن است مشاهده شود . در چغندر قند کمبود بر باعث بدشکلي و شکنندگي در دمبرگها شده و رگبرگ مياني و دمبرگ شکاف مي خورد ، پس از آن جوانه انتهايي از بين رفته و لکه سياهي روي تاج ريشه پيدا مي شود که اين لکه به داخل ريشه نفوذ کرده و داخل ريشه را به شکل عدد 7 و به رنگ قهوه اي روشن تا سياه در مي آورد ( قلب سياهي ) . در شکل 5 علائم کمبود بر در چغندرقند نشان داده شده است .
5- کمبود بر در چغندرقند
توصيه کودي براي توليد 50 تن در هکتار غده چغندرقند :
مقادير کودي که بايستي قبل از کاشت مصرف و توسط شخم عميق زير خاک شوند عبارتند از :
- 300 تا 400 کيلوگرم در هکتار کود کامل (NPK) ، کود دامي پوسيده در حد توان (20-10 تن در هکتار) ، گوگرد کشاورزي به صورت گرانول 500 کيلوگرم در هکتار ، سولفات روي 20 کيلوگرم در هکتار و ايد بوريک 20 کيلوگرم در هکتار . تمامي اين کودها قبل از کاشت با شخم زير خاک ( اگر چايگذاري نواري شوند ، مناسبتر است ) گردند .
مقادير کودي که در سرک اول در مرحله 6-4 برگي شدن گياه بايستي مصرف شوند بشرح زير است :
کود اوره 100 کيلوگرم در هکتار ، سولفات روي 15 کيلوگرم در هکتار و ايد بوريک 10 کيلوگرم در هکتار ( فقط در مناطق غير شور) و در مناطق شور بر اساس آزمون خاک مصرف شود .
مقادير کودي که در سرک دوم ، بعد از مرحله تنک دوم يا يک ماه پس از سرک اول بايستي مصرف شوند عبارتند از :
کود کلريد پتاسيم 100 کيلوگرم در هکتار ، سولفات روي 15 کيلوگرم در هکتار ، اسيد بوريک 10 کيلوگرم در هکتار
دو بار محلول پاشي با کود کامل و ريزمغذي ها به مقدار چهار کيلوگرم در هکتار هنگام تنک دوم و يک ماه توصيه مي شود .
در شکل شماره 6 اثرات مصرف بهينه کود در افزايش عملکرد چغندر قند در استانهاي مختلف نشان داده شده است .
-توصيه کودي براي توليد بذر غني شده چغندرقند :
با غني سازي بذر ، پس از کاشت قدرت ريشه دهي افزايش و نهايتاً رشد رويشي و زايشي بهتري حاصل مي شود . نتايج غني سازي بذر گندم در شرايط گلخانه اي و مزرعه اي نشان داد که تحت شرايط مساوي با کاشت بذور غني شده ، 518 کيلوگرم در هکتار افزايش عملکرد در دانه گندم ، 16 1% افزايش در پروتئين و 48 2 گرم افزايش در وزن هزار دانه عايد گرديد . نتايج بدست آمده مويد مزين کاشت بذرهاي غني شده در مقايسه با بذرهاي معمولي مي باشد . لذا همگاني کردن کاشت اين نوع بذرها در سطح کشور به ويژه در خاکهاي آهکي به منظور افزايش عملکرد کمي و کيفي محصول در راستاي قطع وابستگي به واردات و ارتقاي سلامتي جامعه امري ضروري است .
اثر غني سازي بذر و مصرف روي بر عملکرد دانه گندم
برنامه کودي در سال اول که گياه رشد رويشي دارد ، مطابق توصيه هاي معمولي براي توليد غده مي باشد . در سال دوم که گياه به ساقه مي رود و توليد گل مي کند برنامه کوددهي در دو نوبت به شرح ذيل خواهد بود :
- کود اوره 50 کيلوگرم در هکتار همراه با آب آبياري( Fertigation ) ، کود کلريد پتاسيم 100 کيلوگرم در هکتار همراه با آب آبياري ، سولفات روي 15 کيلوگرم در هکتار همراه با آب آبياري و اسيد بوريک 10 کيلوگرم در هکتار همراه با آب آبياري
- محلول پاشي با کود کامل و ريز مغذي ها به مقدار چهار کيلوگرم در هکتار دوبار در طول دوره رشد زايشي
1-پيشنهاد
- نظر به اينکه مصرف کود در کشور نامتعادل بوده و مطابق با برداشت عناصر غذايي توسط محصول نمي باشد ( نسبت مصرف ازت ، فسفر ف پتاسيم است ) ، توليد و ترويج مصرف کودهاي کامل تنها راه نيل به مصرف متعادل و بهينه سازي مصرف کود در کشور است .
- در حال حاضر با عنايت به مصرف زيادي کودهاي فسفاته و تخليه پتاسيم و رايج نبودن کودهاي محتوي عناصر ريزکغذي به ويژه روي ، توليد و ترويج کودهاي کامل با فرمول کودي 20-8-15 به همراه عناصر ريزمغذي توصيه مي گردد . بديهي است با تغيير وضعيت حاصلخيزي خاکهاي زراعي کشور ، اين نسبت قابل تغيير خواهد بود .
- خاکهاي زراعي کشور از مواد آلي تهي شده و در نتيجه وزن مخصوص آنها افزايش يافته و سفت شده اند . لازم است با مصرف کودهاي آلي نسبت به افزايش درصد مواد آلي خاکها اقدام نمود .
- کمبود بر و روي در اکثر خاکهاي زير کشت چغندرقند وجود دارد . مصرف اين نوع کودها بر اساس آزمون خاک بايستي اجباري شود .
- مصرف کودها در هر هکتار از مزارع ريشه اي چغندرقند از بهار سال 1379 به شرح زير است :
1-مصرف 300 کيلوگرم کود کامل ، 500 کيلوگرم گوگرد ، 20 کيلوگرم سولفات روي و 20 کيلوگرم اسيد بوريک قبل از کاشت
2-مصرف 100 کيلوگرم اوره ، 15 کيلوگرم سولفات روي و 10 کيلوگرم اسيد بوريک در سرک اول
3-مصرف 100 کيلوگرم کلريد پتاسيم ، 15 کيلوگرم سولفات روي و 10 کيلوگرم اسيد بوريک در سرک دوم
4-دوباره محلول پاشي با کود کامل و ريزمغذي ها ، هر بار به مقدار چهار کيلوگرم در هکتار
- مصرف کودها در هر هکتار از مزارع بذري چغندر قند از بهار سال 1379 در دو نوبت ، هر نوبت به شرح ذيل خواهد بود :
1-مصرف 50 کيلوگرم اوره ، 100 کيلوگرم کلريد پتاسيم ، 15 کيلوگرم سولفات روي و 10 کيلوگرم اسيد بوريک همراه با آب آبياري
2-محلول پاشي با کود کامل و ريزمغذي ها هر بار به مقدار چهار کيلو گرم در هکتار .

توليد مثل بيشتر دوزيستان در آب تخم گذاري مي کنند. بنابراين بعد از مدتي که لارو از تخم بيرون مي آيد در آب زندگي کرده و بزرگ مي شود. تا آنکه بر اثر دگرد ...

● زيست توده (Biomass) زيست توده(Biomass)و سوخت هاي زيستي حاصل از ان يکي از انواع انرژي است که مي تواند از گياهان يا کشت گياهان مخصوص بدست ايد وجانشين ...

آلودگي آب - Water Pollution آلودگي آب مشکل بزرگي است. به طوري که نتايج پژوهش پيرامون آن از صدها بلکه هزاران مقاله ، مجله و کتاب تجاوز مي‌کند. بنظر شما ...

● زيست توده (Biomass) زيست توده(Biomass)و سوخت هاي زيستي حاصل از ان يکي از انواع انرژي است که مي تواند از گياهان يا کشت گياهان مخصوص بدست ايد وجانشين ...

تنش يا استرس Stress ، واژه‎اي است که اولين بار توسط دانشمندان علوم بيولوژيک در مورد موجودات زنده بکار برده شد. بعدها اين واژه از علم فيزيک گرفته شده و ...

● واژگان واژگان موردنياز به منظور تأمين مقاصد و اهداف کشاورزي زيستي عبارتند از: ▪ برچسب: از ديدگاه اقتصادي عبارتست از ارائه ي نام محصول، علائم تجاري و ...

● بررسي آبزي پروري زيستي در جهان از دهه ي ۱۹۷۰ توليدات آبزي پروري به طور متوسط سالانه ۹ درصد افزايش داشته که اين رقم با رشد ۳ ۱ درصدي صيد و ۹ ۲ درصدي ...

به نام خدا مقدمه يک گلخانه ، وسيله‌اي براي تغيير محيط اطراف گياهان و بهبود شرايط رشد مي‌باشد. گلخانه‌ها در چند مورد قابل استفاده‌اند. بعضي از گلخانه‌ه ...

دانلود نسخه PDF - آلودگي هاي زيست محيطي