up
Search      menu
اقلیم و هواشناسی :: مقاله آلودگي محيط زيست PDF
QR code - آلودگي محيط زيست

آلودگي محيط زيست

آلودگي حد و مرز نمي شناسد

آلودگي محيطزيست از منابع گوناگون صورت ميگيرد. با پيشرفت تمدن بشري و توسعه فنآوري و ازدياد روز افزون جمعيت، در حال حاضر دنيا با مشکلي به نام آلودگي در هوا و زمين روبرو شده است که زندگي ساکنان کره زمين را تهديد ميکند. به طوري که در هر کشور حفاظت محيطزيست مورد توجه جدي دولتمردان است. امروزه وضعيت زيستمحيطي به گونهاي شده است که مردم يک شهر يا حتي يک کشور از آثار آلودگي در شهر يا کشور ديگر در امان نيستند.
برفي که در نروژ ميبارد، مواد آلايندهاي به همراه دارد که منشا آن از انگلستان و آلمان است. يا باران اسيدي در کانادا نتيجه مواد آلايندهاي است که منشا آنها از ايالات متحده است. در آتن گاهي مجبور ميشوند به علت آلودگي شديد هوا کارخانجات را تعطيل و رفت و آمد اتومبيلها را محدود کنند. شهرهاي ديگر دنيا مانند مکزيکوسيتي، رم و تهران نيز با مشکل آلودگي هوا دست به گريباناند. آلودگي درياها، رودخانهها، درياچهها، اقيانوسها و جنگلها نيز موضوع بحث جدي هستند.
آلودگي محيطزيست و لايه اوزون
يکي از مسائلي که در سالهاي اخير باعث نگراني دانشمندان شده، مسأله تهي شدن لايه اوزون و ايجاد حفره در اين لايه در قطب جنوب است. لايه اوزون در فاصله ۱۶ تا ۴۸ کيلومتري از سطح زمين قرار گرفته و کره زمين را در برابر تابش فرابنفش نور خورشيد محافظت ميکند. هر گاه از مقدار لايه اوزون ۱۰ درصد کم شود، مقدار تابشي که به سطح زمين ميرسد، تا ۲۰ درصد افزايش مييابد. تابش فرابنفش موجب بروز سرطان پوست در انسان ميشود و به گياهان صدمه ميزند. مولکولهاي کلروفلوئورکربنها (‏CFCها) در از بين بردن لايه اوزون موثراند. از اين ترکيبات به طور گسترده در دستگاههاي سردکننده و در افشانهها (اسپريها) استفاده ميشود.
اين مولکولها به علت پايداري به استراتوسفر راه مييابند و در آنجا بر اثر تابش خورشيد پيوند ‏C-Cl‏ شکسته ميشود. اتم کلر حاصل به مولکول اوزون حمله ميکند و مولکول ‏CLO‏ را تشکيل ميدهد. اين مولکول به نوبه خود با اکسيژن ترکيب شده، مولکول ‏O۲‎‏ و اتم ‏Cl‏ آزاد ميشود و مجدداً در چرخه تخريب اوزون شرکت ميکند. از اين روست که در عهدنامه سال ۱۹۷۸ مونترال قرار بر اين شده که از مصرف کلروفلوئوروکربنها به تدريج کاسته شود و مواد ديگري به عنوان جانشين براي آنها يافت شود و يافتن چنين ترکيباتي به طور مسلم کار شيميدانان است.
آلودگي هوا و مه دود فتوشيميايي
بسياري از مناطق شهري با پديده آلودگي هوا روبهرو هستند که در جريان آن، ميزان نسبتا بالايي از اوزون در سطح زمين که جزء نامطلوبي از هوا در ارتفاعات کم است، در نتيجه واکنش نور القايي آلايندهها توليد ميشود. اين پديده را مه دود نور شيميايي مينامند و گاهي به دليل تشابه آن با مسأله تهي شدن اوزون استراسفر از آن به عنوان «لايه اوزون در مکاني نادرست» ياد ميکنند. فرآيند تشکيل مه دود در واقع شامل صدها واکنش مختلف است که دهها ماده شيميايي را دربرميگيرد و به طور همزمان رخ ميدهند. در واقع، هواي شهرها را به «واکنش گاههاي شيميايي عظيم» تشبيه کردهاند.
پديده مه دود شيميايي، نخستين بار در دهه ۱۹۴۰ در لوس آنجلس مشاهده شد و از آن زمان، عموماً به اين شهر ربط داده شده است. اما در دهههاي اخير با کنترل آلودگي هوا مسأله مه دود در شهر لوس آنجلس به طور نسبي تخفيف پيدا کرده است. از نظر کمي، اکثر کشورها و همچنين سازمان جهاني بهداشت (‏WHO‏)، حدي را براي حداکثر غلظت مجاز اوزون در هوا در نظر گرفتهاند که در حدود ۱۰۰‏ppb‏ (ميانگين غلظتها در طول زمان يک ساعت) است. اوزون در هواي پاکيزه تنها به چند درصد اين مقدار ميرسد. واکنش دهندههاي اصلي اوليه در يک پديده مه دود نور شيميايي، اسيد نيتريک، ‏NO‏ و هيدروکربنهاي سوخته نشده هستند که از موتورهاي احتراقي درون سوز به عنوان آلاينده در هوا منتشر ميشوند. جزء مهم ديگر در تشکيل مه دود، نور خورشيد است.
● باران اسيدي ‏
يکي از جديترين مشکلات زيستمحيطي که امروزه بسياري از مناطق دنيا با آن روبهرو هستند، باران اسيدي است. اين واژه انواع پديدهها، از جمله مه اسيدي و برف اسيدي که تمام آنها با نزول مقدار قابل ملاحظه اسيد از آسمان مطابقت دارد را ميپوشاند. باران اسيدي داراي انواع نتايج زيانبار بوم شناختي است. وجود اسيد در هوا نيز احتمالاً بر روي سلامتي انسان اثر دارد. پديده باران اسيدي در سالهاي آخر دهه ۱۸۰۰ در بريتانيا کشف شد، اما پس از آن تا دهه ۱۹۶۰ به دست فراموشي سپرده شد. باران اسيدي به نزولات جوي که قدرت اسيدي آن به طور قابل توجهي بيش از باران طبيعي (يعني باران آلوده نشده) باشد، اطلاق ميشود. باران طبيعي به علت حل شدن دياکسيد کربن هوا در آن و تشکيل اسيد کربونيک خود به طور ملايم اسيدي است.‏
● منو اکسيد کربن + آب= اسيد کربنيک
از تفکيک جزيي ‏H۲CO۳‎‏ پروتون آزاد ميشود و ‏PH‏ سيستم را کم ميکند.از اين رو ‏PH‏ باران طبيعي که آلوده نشده، از اين منبع به خصوص حدود ۵.۶ است. تنها باراني که قدرت اسيدي آن به مقدار قابل ملاحظهاي بيشتر از اين باشد، يعني ‏PH‏ آن کمتر از ۵ باشد، باران اسيدي تلقي ميشود. دو اسيد عمده در باران اسيدي، ‏HNO۳‎‏ و ‏H۲SO۴‎‏ است. به طور کلي، محل نزول باران اسيدي در مسير باد دورتر از منبع آلايندههاي نوع اول، يعني ‏SO۲‎‏ و نيتروژن اکسيدها است. باران اسيدي به هنگام حمل توده هوايي که آلايندههاي نوع اول را دربردارند، به وجود ميآيد. از اين رو باران اسيدي يک مشکل آلودگي است که به علت حمل دوربرد آلايندههاي هوا، حد و مرز جغرافيايي نميشناسد.
● مواد شيميايي آلي سمي ‏
واژه مواد شيميايي سنتزي از طرف رسانههاي گروهي براي توصيف اجسامي به کار ميرود که عموما در طبيعت يافت نميشوند. ولي توسط شيميدانان از اجسام سادهتر سنتز شدهاند. اکثريت مواد شيميايي سنتزي که مصرف تجارتي دارند، ترکيبات آلي هستند و براي بيشتر آنها از نفت به عنوان منبع اوليه کربن در اين ترکيبها استفاده شده است. کربن با کلر ترکيبهاي زيادي را تشکيل ميدهد که به علت سمي بودن آنها براي بعضي گياهان و حشرات، کاربرد گستردهاي به عنوان آفت کش يافتهاند. ترکيبات آلي کلردار ديگر به طور گستردهاي در صنايع پلاستيک و الکترونيک به کار برده شدهاند.
شکستن پيوند کربن به کلر به طور مشخص دشوار است و حضور کلر همچنين واکنشپذيري ساير پيوندها را در مولکولهاي آلي کم ميکند. همين خاصيت به اين معني است که با وارد شدن ترکيبهاي آلي کلردار به محيط زيست، تخريب آنها به کندي صورت ميگيرد و بيشتر تمايل به جمع شدن دارند و به اين علت به معضل بزرگ زيستمحيطي تبديل شدهاند. اجسام آلي سمي که به طور عمده مورد استفاده قرار ميگيرند، عبارتاند از: انواع آفتکشها، حشرهکشهاي سنتي، حشرهکشهاي آلي کلردار، ددت، توکسافنها، کاربامات، حشرهکشهاي آلي فسفاتدار، علفکشها و ...
آلودگي آبها ‏
آب، تصفيه آن و جلوگيري از آلودگي و به هدر رفتن آن از مسائل بسيار مهم زمان ما به حساب ميآيد. آلودگي آبها، معضل بزرگ زيستمحيطي محسوب ميشود که به علت پيشرفت صنايع و تکنولوژي، هر روزه با پيشرفت روز افزون آن مواجهيم.
● فلزهاي سنگين و شيمي خاک
بسياري از فلزهاي سنگين براي انسان سمي هستند و چهار فلز جيوه (‏Hg‏)، سرب (‏pb‏)، کادميم (‏Cd‏) و آرسنيک (‏As‏) فلزهايي هستند که به علت کاربرد گسترده، سميت و توزيع وسيع آنها بيشترين خطر را از نظر زيستمحيطي دارند. البته هيچ يک از اين عنصرها هنوز به آن اندازه در محيطزيست پخش نشده که يک خطر گسترده به شمار آيد. به هر حال، هر يک از آنها در بعضي از محلات در سالهاي اخير در سطوحي سمي يافت ميشود. اين فلزها به طور عمده از مکاني به مکان ديگر از طريق هوا منتقل ميشوند و اين انتقال معمولا به صورت گونههايي که روي ماده ذره مانند معلق، جذب سطحي شده يا در آن جذب شده است، صورت ميگيرد.
● توليد انرژي و آثار محيطي آن
بسياري از مسائل زيستمحيطي، نتيجه غيرمستقيم توليد و مصرف انرژي، به ويژه زغالسنگ و بنزين است. ذخاير زغالسنگ در دنيا از مجموع نفت، گاز طبيعي و اورانيوم خيلي بيشتر است. از اين رو مصرف زغالسنگ براي توليد انرژي صنعتي نه تنها ادامه خواهد يافت، بلکه احتمالاً به مقدار زيادي به ويژه در کشورهاي در حال توسعه مانند چين و هندوستان که ذخاير زيادي از اين ماده دارند، افزايش مييابد. از سوزاندن زغال سنگ مقدار زيادي ‏SO۲‎‏ و ‏CO۲‎‏ که آلاينده هستند، توليد ميشود. بحث انرژي هستهاي و ساير منابع انرژي نيز جاي خود دارد.‏

توليد مثل بيشتر دوزيستان در آب تخم گذاري مي کنند. بنابراين بعد از مدتي که لارو از تخم بيرون مي آيد در آب زندگي کرده و بزرگ مي شود. تا آنکه بر اثر دگرد ...

● زيست توده (Biomass) زيست توده(Biomass)و سوخت هاي زيستي حاصل از ان يکي از انواع انرژي است که مي تواند از گياهان يا کشت گياهان مخصوص بدست ايد وجانشين ...

آلودگي آب - Water Pollution آلودگي آب مشکل بزرگي است. به طوري که نتايج پژوهش پيرامون آن از صدها بلکه هزاران مقاله ، مجله و کتاب تجاوز مي‌کند. بنظر شما ...

● زيست توده (Biomass) زيست توده(Biomass)و سوخت هاي زيستي حاصل از ان يکي از انواع انرژي است که مي تواند از گياهان يا کشت گياهان مخصوص بدست ايد وجانشين ...

تنش يا استرس Stress ، واژه‎اي است که اولين بار توسط دانشمندان علوم بيولوژيک در مورد موجودات زنده بکار برده شد. بعدها اين واژه از علم فيزيک گرفته شده و ...

چند بار تا به حال دوده خفه کننده ماشين ها را در خيابان ديده ايد؟ چرا در روز روشن آسمان آبي را نمي بينيد؟ فوران دوده از کارخانجات صنعتي چه فوايدي دارد؟ ...

بازارهاي جهاني از جمله بازار نفت و انرژي هرازگاهي تحت تأثير تغييرات اقليمي با بي ثباتي شديد روبرو مي شوند. مردم جهان به خاطر دارند که توفان مهيب کاتري ...

هواي شهر تهران به علت انباشته شدن انواع آلودگي هاي ناشي از سوخت هاي فسيلي جزو آلوده ترين شهر هاي دنيا است. غلظت سرب، منوكسيد كربن و ساير آلاينده هاي م ...

دانلود نسخه PDF - آلودگي محيط زيست