up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله آزبست PDF
QR code - آزبست

آزبست

به کانيهايي که داراي بافت اليافي هستند اصطلاحا آزبست گفته مي‌شود. آزبستها به دو گروه تقسيم مي‌شوند: خانواده سرپانتينها که کاني مهم اين گروه کريزوتيل (Chrysotile) است و دوم خانواده آمفيبول که پنج کاني آنتوفيليت ، کروسيدوليتها ، اکتينوليت و آموسيت مي‌باشد.
آزبستهاي خانواده آمفيبول ساختمان مشابه دارند. دو صفحه Si4O11 توسط کاتيونها به يکديگر متصل مي‌شوند و به دليل ضعيف بودن پيوندها کاتيونها با اين صفحات ، در اين امتداد به سهولت قابل تقسيم به الياف ظريفتر هستند. تمامي آمفيبولها اين خاصيت را ندارند. ساختمان بلورين کريزوتيل مشابه کائولين است. تنها به جاي ژيپسيت در شبکه آن بروسيت قرار دارد.
نحوه تشکيل آزبستها
کريزوتيل
حدود 93 تا 94 درصد آزبست مصرفي دنيا از نوع کريزوتيل است. کريزوتيل در دو شرايط مهم تشکيل مي‌شود.
* از دگرگوني و يا آلتراسيون سنگهاي مافيکي و اترامافيکي از منيزيم.
* در اسکارنهاي منيزيم‌دار
پريدوتيتها (بخصوص هارزبورگيت و ورليت) با نسبت Mg:Si در حدود 1.5 در شرايط مناسب به کريزوتيل تبديل مي‌شوند. در دونيت نسبت Mg:Si در حد 2 بوده ، بنابراين براي تشکيل کريزوتيل بايد به سنگ Si اضافه شود و يا Mg کاهش يابد. در پيروکسينت نسبت Mg:Si کمتر از 1.5 بوده براي تشکيل کريزوتيل بايد Si کاهش و يا Mg افزايش يابد. کريزوتيل به صورت رگچه يافت مي‌شود.
جهت الياف کريزوتيل عمود بر امتداد رگچه‌هاست. رگچه‌ها در مجموع بافت مشبک و يا استوک ورک در سنگ دارند. اسکارنهاي منيزيم‌دار در مجاور توده‌هاي مافيکي در سنگهاي دولوميتي تشکيل مي‌شوند. اسکارنهاي منيزيم‌دار داراي کريزوتيل هستند. در خصوص نحوه تشکيل رگچه‌هاي کريزوتيل سه نظريه مطرح شده است.
* تبلور مجدد سرپانتين که در درزه‌ها به روش متابوماتيزم تشکيل شده است.
* پر شدن درزه‌ها از محلولي که از آن کريزوتيل متبلور شده است.
* باز شدن درزه‌ها ضمن رشد الياف کريزوتيل.
آموسيت و کروسيدوليت در سنگهاي غني از آهن که تحت تاثي دگرگوني نوع ديناميکي قرار گرفته و محلولهاي گرمايي با افزودن Na (کروسيدوليت) و Mg (آموسيت) تشکيل شده‌اند و ترموليت و اکتينوليت غالبا در اسکارنها تشکيل مي‌شوند ترموليت در اسکارنهاي منيزيم‌دار و اکتينوليت در اسکارنهاي کلسيم‌دار که حاوي ذخاير آهن هستند، تشکيل مي‌شوند. آنتوفيليت بيشتر در سنگهاي الترامافيکي که تحت تاثير دگرگوني ناحيه‌اي يا مجاورتي قرار گرفته‌اند، تشکيل مي‌شود.
خصوصيات ويژه آزبستها
مقاومت شيميايي
مقاومت شيميايي انواع آزبستها متفاوت است. کريزوتيل با آن که خاصيت شکل پذيري بسيار خوب دارد، مقاومت شيميايي آن ناچيز است. به عکس آنتوفيليت که خاصيت الاستيکي و شکل پذيري آن حداقل است، بالاترين مقاومت شيميايي را در مقابل اسيدها دارد. بيشتر آزبستهاي خانواده آمفيبول ، مقاومت شيميايي بالاتر از کريزوتيل دارند.
مقاومت حرارتي
درصد آب آزاد شده از آزبستها در مدت دو ساعت و در دماهاي متفاوت اندازه گيري شده است. ميزان آب آزاد شده از کريزوتيل در حرارت بالا، بيش از ديگر آزبستهاست. چنانچه کريزوتيل در شرايط فشار بالا به پودر تبديل شود، حالت تبلور خود را از دست مي‌دهد و به جسمي بي‌شکل تبديل مي‌گردد. کريزوتيل از نظر انعطاف پذيري بهترين نوع آزبستها شمرده مي‌شود، ولي مقاومت شيميايي آن اندک است. بر عکس آنتوميليت داراي خاصيت انعطاف پذيري اندک و مقاومت شيميايي بالاست.
کابرد آزبستها
آزبستها کم در 3000 نوع فرآورده متفاوت به مصرف مي‌رسند. آزبستها را بر اساس طول الياف انعطاف پذيري و رنگ به درجات مختلف تقسيم مي‌نمايند. حدود 65 تا 70 درصد آزبستها در ساخت انواع محصولات آزبست سيماني به مصرف مي‌رسد. کريزوتيل به سادگي به الياف بسيار ظريف ابريشمي قابل جدا شدن است. بيش از 95 درصد مصرف آزبستها به کريزوتيلها اختصاص دارد. از کريزوتيلهاي طويل و مرغوب جهت بافت لباسهاي نسوز ، نمد|نمدها و ديگر محصولات نسوز استفاده مي‌شود. ارزش اقتصادي کريزوتيل به طول آن بستگي دارد.
آنتوفيليت ، آکتينوليت و ترموليت به دليل انعطاف ناپذيري و خاصيت شکنندگي مصارف محدود دارند. آموسيت داراي الياف طويل و مقاوم در برابر واکنشهاي شيميايي است، لذا از آن در ساخت ظروف شيميايي استفاده مي‌شود. موارد ديگر مصرف آن در پوششهاي سبک حرارتي ، پوشش لوله‌ها بلوکهاي منيزيتي و سيمان است. الياف کروسيدوليت به خوبي آموسيت نيست، اما به دليل مقاوم بودن در مقابل واکنشهاي شيميايي از آن در ساخت ظروف مخصوص استفاده مي‌شود. مصارف ديگر کروسيدوليت در بافت پارچه‌هاي نسوز و غيره است.
مهمترين محصولات آزبستي
* محصولات آزبستي سيماني : شامل لوله‌هاي آزبست سيماني ، ناوداني و صفحات ايرانيت که در صنايع مختلف بکار مي‌روند.
* جامه‌هاي نسوز : لباس ، جليفه ، نمدها و ديگر مواد نسوز.
* کاغذهاي آزبستي : از اين نوع کاغذها به عنوان پوشش لوله‌ها و عايقهاي الکتريکي استفاده مي‌کنند.
* مواد مالشي و حرارتي : صفحه کلاچ ، لنت ترمز ، انواع واشر و غيره.
* به عنوان ماده پرکننده : در آسفالت ، رنگ شيميايي ، کاشي ، پلاستيک و ... .
ميزان توليد
ميزان آزبست توليدي جهان در سال 1954 بالغ بر 1670000 تن، در سال 1964 حدود 3 ميليون تن در سال 1979 بالغ بر 5277591 تن بوده که در سال 1997 به 2523808 تن کاهش يافته است. کروسيدوليت و آموسيت بطور عمده در آفريقاي جنوبي بهره برداري مي‌شود. کاهش توليد آزبست و محصولات آن از 1987 به دليل ارتباط بيماريهاي مختلف با الياف آزبستي بوده است.
معادن آزبست ايران
معادن آزبست ايران غالبا در سنگهاي افيوليتي يافت مي‌شوند. معدن حاجات در جنوب بيرجند، مهمترين معدن آزبست ايران محسوب مي‌گردد.

آزبست واژه اي است کلي که براي تمام کانيهاي سيليکاته با خاصيت جدا شدن به صورت رشته هاي قابل انعطاف به کار مي رود. به علت داشتن ويژگيهاي نسوز بودن و قاب ...

کاني شناسي ريشه لغوي لغت مينرال (کاني) که از قرون وسطي مورد استعمال قرار گرفته از لغت يوناني Mna (متشابه لاتيني آن Mina است) به معني کاني يا گردال ...

آشنايي پرکننده‌ها (Fillers) به موادي گفته مي‌شود که به مايعات و يا جامدات اضافه مي‌شوند تا يک يا چند تغيير بدين شرح در آنها صورت گيرد. افزايش مقاومت م ...

کاني ماده ي طبيعي، غيرآلي، بلوري و جامد است که در ترکيب سنگ هاي پوسته ي زمين يافت مي شود. برخي کاني ها از يک عنصر خالص و بسياري از آن ها از دو يا چند ...

اسكارن (Skarn) يك واژه سوئدي است كه معدنچيان سوئدي براي ناميدن مخلوطي از سيليكاتهاي كلسيم درشت بلور كه همراه كانه هاي آهن در معادن آهن اين كشور يافت م ...

دانلود نسخه PDF - آزبست