up
Search      menu
اقلیم و هواشناسی :: مقاله آذرخش PDF
QR code - آذرخش

آذرخش

پديده زيبا ولي خطرناک آذرخش

پديده زيبا ولي خطرناک آذرخش يا برق ، تخليه الکتريکي در جو زمين است. همه شما تا به حال غرش آسمان (رعد و برق) و نيز تلاطم ابرها و ايجاد نورهاي درخشان لحظه اي در آسمان را ديده ايد. و سؤالات زيادي که ... .
▪ اين صدا چه بود؟
▪ اين نور چگونه توليد مي شود؟
▪ چگونه از نور آذرخش استفاده کنيم؟
▪ برق آسمان چه فوايد و مضراتي دارد؟ و هزاران سؤال از اين قبيل
● تاريخچه
تشابه بين آذرخش و جرقه الکتريکي در همان اوايل قرن هجدهم مورد توجه قرار گرفت. تصور مي شد که ابري طوفاني بار الکتريکي زيادي حمل مي کنند، و آذرخش جرقه غول آسايي است که فقط از نظر اندازه با جرقه بين الکترودهاي ماشين ويمچورست متفاوت است. اين مطلب را مثلاً لومونوسوف (M. V. Lomonosov) فيزيکدان و شيميدان روسي که الکتريسته جو را همراه با مسائل علمي ديگر مطالعه کرد، خاطر نشان نمود. اين مطلب با آزمايشهايي که لومونوسوف در سالهاي ۱۷۵۲ و ۱۷۵۳ و فرانکلين (B. Franklin) پژوهشگر آمريکايي بطور مستقل انجام دادند، تأييد شده است.
● ماشين تندر لومونوسوف
لومونوسوف يک ماشين تندر ساخت. خازني که در آزمايشگاه او نصب شده بود و با سيمي که انتهايش از اتاق خارج و بر تيرک بلند بالا برده شده بود، با الکتريسته جو باردار مي شد. در مدت طوفانهاي تندري ، با لمس کردن خازن مي شد جرقه را از آن خارج کرد.
● آزمايش فرانکلين
فرانکلين در مواقع طوفان تندري بادبادکي را با يک ميله آهني به هوا فرستاد. انتهاي پايين ريسماني که به بادبادک متصل بود به کليد دري بسته مي شد. وقتي که ريسمان مرطوب و به رساناي الکتريکي تبديل مي شد، فرانکلين مي توانست جرقه ها را از کليد بگيرد، بطري ليد را پرکند. و ساير آزمايشهايي را که معمولاً با ماشين ويمچورست صورت مي پذيرفت، انجام دهد.
بايد خاطرنشان کرد که چنين آزمايشاتي بسيار خطرناکند زيرا آذرخش ممکن است به بادبادک بخورد و آن وقت بار زيادي از بدن آزمايشگر به زمين برسد (برق گرفتگي شديد). در تاريخ فيزيک چنين موارد دردناکي وجود دارند. مثلاً در سال ۱۷۵۳ريچمن (G. Richman) که با لومونوسوف کار مي کرد در سن پترزبورک توسط آذرخش کشته شد.
البته با اين آزمايشات نشان دادند که ابرهاي طوفاني واقعا بار الکتريکي دارند.
● چگونگي شکل گيري آذرخش
قسمتهاي مختلف ابر بارهايي با علامتهاي مختلف حمل مي کنند. در بيشترين موارد پايين ابر (که به زمين است) داراي بار منفي است. در حاليکه قسمت بالا بطور مثبت باردار است. بنابراين اگر دو ابر چنان بهم نزديک شوند که قسمتهايي که بار غير همنام دارند، به طرف يکديگر باشند، ممکن است بين آنها جرقه آسماني (آذرخش) بوجود آيد.
همچنين تخليه آذرخش ممکن است به طريقه ديگري نيز صورت گيرد، ابر طوفاني با حرکت در بالاي زمين بار زيادي بر سطح زمين القا مي کند و ابر سطح زمين بصورت صفحات خازني بزرگي در مي آيند. اختلاف پتاسيل الکتريکي بين ابر و زمين به مقادير عظيم صدها ميليون ولت مي رسد و ميدان الکتريکي شديدي در هوا به وجود مي آيد. اگر شدت اين ميدان به قدر کافي زياد باشد، ممکن است جرقه زني روي دهد يعني آذرخش به زمين بربخورد. گاهي آذرخشها به زمين مي خورند يا باعث آتش سوزي مي شوند.
●● پارامترهاي مشخص کننده آذرخش
● بنا بر مشاهدات دراز مدت تخليه الکتريکي آذرخش با عوامل زير مشخص مي شود.
▪ ولتاژ بين ابر و زمين که حدودا ۱۰۸ ولت است.
▪ جريان در آذرخش که حدودا ۱۰۵ آمپر است.
▪ مدت آذرخش که حدودا ۶ ۱۰ ثانيه است.
▪ قطر کانال تابان آذرخش که حدودا ۱۰ تا ۲۰ سانتيمتر است.
● تندر آذرخش
تندر که بعد از آذرخش شنيده مي شود، داراي همان منشأ ترق ترقي است که در مدت جرقه در آزمايشگاه بوجود مي آيد. يعني هواي درون کانال تابان آذرخش به شدت گرم و منبسط مي شود و موجهاي صوتي ايجاد مي کند. در نتيجه بازتاب از ابرها ، کوه ها و غيره پژواک غرشهاي تندر را اغلب مي توان شنيد.
●● فوايد و برکات رعد و برق
● آبياري
برقها معمولا حرارت فوق العاده زياد گاه در حدود ۱۵ هزار درجه سانتيگراد توليد مي کنند و اين حرارت کافي است که مقدار زيادي از هواي اطراف را بسوزاند و در نتيجه فشار هوا فورا کم شود و مي دانيم در فشار کم ، ابرها مي بارند و به همين دليل غالبا بعد از جهش برق رگبارهايي شروع مي شود و دانه هاي درشت باران فرو مي ريزند. از اينرو برق در واقع يکي از وظايفش آبياري است.
● سمپاشي
هنگامي که برق با آن حرارتش آشکار مي شود، قطرات باران با مقداري اکسيژن اضافي ترکيب مي شوند و آب سنگين يعني آب اکسيژنه ايجاد مي کنند و هنگام بارش تخم آفت و بيماريهاي گياهي را از ميان مي برد و در واقع عمل سمپاشي انجام مي دهد. هر سال که رعد و رق کم باشد آفات گياهي بيشتر است!
● تغذيه و کود رساني
قطرات باران بر اثر برق و حرارت شديد ، ترکيب اسيد کربني پيدا مي کنند و به هنگام پاشيده شدن بر زمين و ترکيب با آن يک نوع کود مؤثر گياهي مي سازند و گياهان از اين طريق تغذيه مي شوند. بعضي از دانشمندان گفته اند مقدار کودي که در يک سال از مجموع برقهاي آسمان در کره زمين بوجود مي آيد دهها ميليون تن است، که رقم فوق العاده بالايي مي باشد.

پديده زيبا ولي خطرناک آذرخش يا برق ، تخليه الکتريکي در جو زمين است. همه شما تا به حال غرش آسمان رعد و برق و نيز تلاطم ابرها و ايجاد نورهاي درخشان لح ...

هر ساله توفان هاي موسمي بسيار بزرگ که تندبادهايي با سرعت بيش از ۱۲۰ کيلومتر بر ساعت را ايجاد مي کنند، سراسر درياهاي گرمسيري را درنورديده و به سوي خطوط ...

هر ساله توفان هاى موسمى بسيار بزرگ كه تندبادهايى با سرعت بيش از 120 كيلومتر بر ساعت را ايجاد مى كنند، سراسر درياهاى گرمسيرى را درنورديده و به سوى خطوط ...

هر ساله توفان هاى موسمى بسيار بزرگ كه تندبادهايى با سرعت بيش از 120 كيلومتر بر ساعت را ايجاد مى كنند، سراسر درياهاى گرمسيرى را درنورديده و به سوى خطوط ...

دانلود نسخه PDF - آذرخش