up
Search      menu
ساختمان و معماری :: مقاله آجر PDF
QR code - آجر

آجر

آجر سنگي است ساختگي (مصنوعي) که نوع رسي آن از پختن خشت (گل شکل داده شده) و نوع ماسه آهکي آن از عمل آوردن خشت ماسه آهکي (که از فشردن مخلوط همگن ماسه سيليسي و آهک در قالب ساخته ميشود) با بخار تحت فشار زياد به دست ميآيد، آجرهاي بتني همانند بلوکهاي سيماني تهيه ميشوند. آجر رسي عمدتاً از سيليکاتهاي آلومينيوم بوده و آجر ماسه آهکي از سنگدانههاي ريز سيليسي تشکيل شده است که توسط خميري از جنس سيليکات کلسيم به همديگر چسبيدهاند. اين آجر معمولاً به رنگ خاکستري است ولي ميتوان با افزودن رنگ مناسب آن را به رنگهاي ديگر نيز توليد نمود. آجر به اشکال مکعب مستطيل توپر، سوراخدار، توخالي (مجوف تيغهاي و سقفي) و قطعات نازک توليد ميشود. از آجر در ساختن ديوارهاي باربر، تيغههاي جدا کننده، سقفهاي تيرچه بلوک، طاق ضربي بين تيرآهنها و نماي خارجي و داخلي ساختمانها بهرهگيري ميشود.
● تاريخچه آجر
آجر از قديمي ترين مصالح ساختماني است که قدمت آن بنا به عقيده برخي از باستان شناسان به ده هزار سال پيش مي رسد.در ايران بقاياي کوره هاي سفال پزي و آجر پزي در شوش و سيلک کاشان که تاريخ آنها به هزاره چهارم پيش از ميلاد مي رسد پيدا شده است. همچنين نشانه هايي از توليد و مصرف آجر در هندوستان به دست آمده که حاکي از سابقه شش هزار ساله آجر در آن کشور است وازه آجر بابلي و نام خشت هايي بوده که بر روي آنها منشورها قوانين و نظاير آنها را مي نوشتند گمان مي رود نخستين بار از پخته شدن خاک ديواره ها و کف اجاق ها به پختن آجر پي برده اند .
کوره هاي آجر پزي ابتدايي بي گمان از مکان هايي تشکيل مي شده که در آن لايه هاي هيزم و خشت متناوبا روي هم چيده مي شده است.
فن استفاده از آجر ازآسياي غربي به سوي غرب مصر و سپس به روم و به سمت شرق هندوستان و چين رفته است در سده چهارم اروپايي ها شروع به استفاده از آجر کردند ولي پس از مدتي از رونق افتاده و رواج مجدد از سده ۱۲ ميلادي بوده که ابتدا از ايتاليا شروع شد.
در ايران باستان ساختمان هاي بزرگ و زيبايي بنا شده اند که پاره اي از آنها هنوز پا بر جا هستند؛ نظير طاق کسري در غرب ايران قديم ، آرامگاه شاه اسماعيل ساماني در گنبد کاووس و مسجد اصفهان را که با آجر ساخته اند همچنيني پلها و سد هاي قديمي مانند پل دختر سد کبار در قم از جمله بناهاي قديمي مي باشند.
● انواع آجر در ايران قديم
در ايران هر جا سنگ کم بوده و خاک خوب هم در دسترس بوده است آجر پزي و مصرف آجر معمول شده است اندازه آجر ايلامي حدود ۱۰×۳۸×۳۸ سانيتي متر بوده پختن و مصرف آجر در زمان ساسانيان گسترش يافته و در ساختمان هاي بزرگ مانند آتشکده ها به کار رفته است اندازه آجر اين دوره جدود ۴۴×۴۴×۷تا ۸ بوده است و بعد هاي آن ۲۰×۲۰×۳ تا۴ سانتي متر کاهش يافت .
در فرش کردن کف ساختمان از آجر بزرگتري به نام ختائي به ابعاد ۵×۲۵×۲۵ سانتي متر و يا بزرگتر از آن به نام نظامي در ابعاد ۴۰×۴×۵ سانتي متر استفاده مي شده است از انواع ديگر آجر در گذشته آجر قزاقي مي باشد که پيش از جنگ جهاني اول روسها آن را توليد مي کردند که ابعاد آن ۵×۱۰×۲۰ بوده است آشنايي با آجر و مواد اوليه آن آجر نوعي سنگ مصنوعي است که از پختن خشت خام و دگرگوني آن بر اثر گرما به دست مي آيد خاک آجر مخلوطي است از خاک رس ماسه فلدسپات سنگ آهک سولفات ها سولفورها فسفات ها کاني هاي آهن منگنز منيزيم سديم پتاسيم مواد آلي و...
▪ انطباق با مشخصات و استانداردها
آجرهاي مصرفي در هر پروژه بايد از نظر ويژگيهاي فيزيکي، شيميايي و مکانيکي (مانند ابعاد، رنگ و ديگر مشخصهها) با آنچه در نقشهها، دستور کارها، مشخصات فني خصوصي و ساير مدارک پيمان ذکر شده است منطبق باشد. نمونه آجرهاي مصرفي اعم از پشت کار و نما، توپر و سوراخدار مجوف تيغهاي و سقفي، انواع رسي و ماسه آهکي بايد قبلاً به تصويب دستگاه نظارت برسد.
ويژگيهاي فيزيکي، شيميايي و مکانيکي آجرها و روش آزمايش آنها بايد مطابق استانداردهاي ايراني زير باشد:
استاندارد شماره ۷ : آجرهاي رسي (مشتمل بر ويژگيها، نمونهبرداري و روشهاي آزمايش)
استاندارد شماره ۲۹۰۹ : استاندارد ويژگيها و روشهاي آزمون تيرچه و بلوک سقفي
استاندارد شماره ۹۹۱ : آجر نسوز جهت طاقهاي قوسي
هر استاندارد ايراني ديگري که تا زمان انعقاد پيمان در باره آجر تدوين يا تجديد نظر شود
تا زماني که استاندارد ايراني در پارهاي موارد تدوين نشده باشد در درجه اول استانداردهاي ”سازمان بينالمللي استاندارد ISO “ معتبر خواهد بود و در صورت نبودن استاندارد مذکور به ترتيب استانداردهاي آلماني DIN ، بريتانيايي BS و آمريکايي ASTM ملاک عمل قرار خواهد گرفت.
● مراحل ساخت آجر عبارتند از :
▪ کندن و ستخراج مواد خام
▪ آماده سازي مواد اوليه
▪ قالب گيري
▪ خشک کردن
▪ تخليه و انبار کردن محصول
● انواع کوره هاي آجر پزي
پس از خشک شدن خشت ها را در کوره مي چينند طرز چيدن آنها طوري است که بين آنها فاصله وجود دارد تا گازهاي داغ و شعله بتواند از لاي آنها عبور کند کوره هاي آجر پزي سه نوع هستند:
▪ کوره تنوره اي ، هوفمان و تونلي
قابل ذکر است که کوره هاي تونلي مدرن ترين کوره هاي آجر پزي مي باشند که در آنها سراميک هاي ممتاز و صنعتي نيز مي پزند ويزگي هاي آجر آجر خوب بايد در برخورد با آجر ديگر صداي زنگ بدهد صداي زنگ نشانه سلامت توپري و مقاومت و کمي ميزان جذب آب آن است آجر خوب بايد در آتش سوزي مقاومت کند و خميري و آب نشود رنگ آجر خوب بايد يکنواخت باشد و همچنين بايد يکنواخت و سطح آن بدون حفره باشد سختي آجر بايد به اندازه اي باشد که با ناخن خط نيفتد.
● ويژگيها و حداقل حدود قابل قبول
آجرهاي رسي
آجرهاي مصرفي در نما بايد مطابق استاندارد ايراني شماره ۷، عاري از معايب ظاهري مانند ترکخوردگي، شورهزدگي، آلوئک و نظاير آن باشد. طول، عرض و ضخامت آجرهاي ماشيني بايد به ترتيب ۲±۲۲۰ و ۱±۱۰۵ و ۱±۵۵ ميليمتر باشد. طول، عرض و ضخامت آجرهاي دستي بايد به ترتيب ۴±۲۱۰ و ۳±۱۰۰ و ۲±۵۵ ميليمتر باشد. ضخامت آجرهاي نازک نما در هر دو مورد ماشيني و دستي بايد برابر ۱±۳۰ يا ۱±۴۰ ميليمتر بوده و طول و عرض آنها عيناً مانند آجرهاي ضخيم باشد. لبه آجرها بايد مستقيم و زواياي آنها قائمه و سطوحشان صاف باشد، پيچيدگي در امتداد سطح بزرگ آجر حداکثر ۴ ميليمتر و در امتداد سطح متوسط آجر تا ۵ ميليمتر مجاز است. وجود يک ترک عميق در سطح متوسط حداکثر تا عمق ۴۰ ميليمتر در آجر پشت کار بلااشکال ميباشد. طول شکستگي و دندانهاي شدن خطوط و زوايا نيز در آجر پشت کار نبايد از ۱۵ ميليمتر تجاوز کند و تعداد آن در هر آجر نبايد از دو عدد بيشتر باشد. در آجرهاي سوراخدار، سوراخها بايد عمود بر سطح بزرگ آجر و به طور يکنواخت در سطح آن توزيع شده و جمع مساحت آنها بايد بين (۲۵%) تا (۴۰%) سطح آجر باشد. بعد سوراخهاي مربع و قطر سوراخهاي دايرهاي بايد حداکثر به ۲۶ ميليمتر محدود شود و ضخامت ديوار بين سوراخ و لبه آجر بيش از ۱۵ ميليمتر و فاصله بين دو سوراخ بيش از ۱۰ ميليمتر باشد. وزن ويژه هر دو نوع آجر نبايد از ۷ ۱ و وزن فضايي آنها از ۳ ۱ گرم بر سانتيمتر مکعب کمتر شود. حداقل تاب فشاري آجرهاي دستي ۸۰ و ماشيني پر مقاومت ۱۷۵ و ماشيني متوسط ۱۲۵ و ماشيني کم مقاومت ۸۵ کيلوگرم بر سانتيمتر مربع استاندارد شده است و تاب فشاري آجرهاي مصرفي نبايد از اين حدود کمتر باشد. ضخامت تيغههاي آجر مجوف ديواري و بلوک سفالي سقفي حداقل ۸ و رواداري و ابعاد آنها ۴± ميليمتر ميباشد. آجرهاي مصرفي بايد در برابر يخبندان پايدار بوده و در آزمايش يخزدگي دچار خرابيهاي ظاهري مانند ورقه شدن، ترک خوردن و خرد شدن نشوند. درصد وزني جذب آب ۲۴ ساعته آجرهاي ماشيني نبايد از ۱۶ و در مورد آجرهاي دستي از ۲۰ بيشتر شده و در هر دو نوع آجر از ۸ کمتر باشد. آجرهاي توخالي تيغهاي و سقفي و قطعات نازک آجري مورد مصرف در نماسازي (به ابعاد تقريبي ۲۰×۴۰×۲۰۰ يا ۲۰×۳۰×۲۰۰ ميليمتر يا قطعات نازک آجري نما به ضخامت حدود ۲۰ ميليمتر با نقش چند آجر بندکشي شده) حداقل بايد داراي مشخصات آجرهاي ماشيني با مقاومت متوسط مندرج در استاندارد ايراني شماره ۷ باشند.
مصرف آجر غيراستاندارد در صورتي مجاز است که استفاده از آن در مشخصات و نقشهها پيشبيني شده و نمونه آن به تصويب دستگاه نظارت رسيده باشد و دست کم داراي ويژگيهاي زير باشد:
الف) کاملاً پخته و يکنواخت و سخت باشد و در برخورد با آجر ديگر صداي زنگدار ايجاد کند.
ب) تاب فشاري آن دست کم (۸۰%) مقادير مندرج در استاندارد ايراني شماره ۷ باشد.
ج) جذب آب آن در حدود مقادير تعيين شده در استاندارد باشد، در غير اين صورت مصرف آن فقط در اجزائي از ساختمان که در معرض رطوبت قرار نميگيرند مجاز است.
د) آجر مصرفي در نما بايد داراي شکل، نقش و رنگ موردنظر طراح بوده، و رواداري ابعاد آن حداکثر، (۳۰%) بيش از رواداريهاي مندرج در استاندارد ايراني شماره ۷ باشد.
ه) آجر مورد مصرف در اقليمهاي سرد بايد در برابر يخبندان مقاومت مورد نظر را داشته باشد.
ز) مصرف آجرهاي ترکدار، کج و معوج، گود و برجسته که انحنا، گودي و برجستگي آنها از ۵ ميليمتر تجاوز نکند مشروط بر اينکه تعداد آنها از (۲۰%) کل آجرها بيشتر نشود بلااشکال است. مصرف آجرهاي نما که داراي آلوئک يا ترک باشند، تنها در پشت کار مجاز خواهد بود. مصرف آجرهاي کهنه درصورتي که مطابق مشخصات بوده و کاملاً تميز شده باشد مانعي ندارد، ولي بهتر است به همراه آجرهاي نو و در پشت کار از آنها استفاده شود.
آجرهاي نسوز
آجرهاي نسوز مورد مصرف در ساختمان معمولاً از خاکهاي نسوز تهيه ميشوند. اين آجرها علاوه بر دارا بودن مشخصات آجرهاي معمولي بايد گرماي ۱۵۸۰ درجه سلسيوس را بدون آنکه خميري شوند و از شکل بيفتند، تحمل کنند. مقاومت آجر نسوز دست کم بايد ۱۶ مگاپاسکال (حدود ۱۶۰ کيلوگرم بر سانتيمتر مربع) باشد.
آجرهاي نسوز مصرفي در کارهاي تأسيساتي مانند ديگهاي آب گرم و بخار، تابع شرايط ويژة مربوط به خود خواهند بود.
آجرهاي بتني
آجرهاي بتني بايد با شرايط مندرج در مشخصات بلوکهاي بتني مطابقت داشته باشند.
آجرهاي ماسه آهکي
جرهاي ماسه آهکي معمولاً به صورت توپر و سوراخدار به ابعاد حدود آجر رسي يا مضاربي از آن با ملحوظ داشتن ضخامت ملات ساخته ميشوند. رواداري طولي و عرضي اين آجرها ۵ ۲± و براي ضخامت ۲± ميليمتر ميباشد. آجرهاي ماسه آهکي در قطعات نازک و با ضخامت کم براي مصرف در نماسازي نيز توليد ميشود.
ويژگي آجرهاي ماسهآهکي بستگي به جنس مواد خام، نحوه قالبگيري، دما و مدت پخت آنها دارد. گروهبندي آجرهاي ماسه آهکي بر حسب تاب فشاري آنها صورت ميگيرد. حداقل ميانگين تاب فشاري آجرهاي کم مقاومت بايد ۵ ۷، آجرهاي با تاب متوسط ۱۰ و آجرهاي پر مقاومت ۱۵ و آجرهاي ممتاز ۲۰ مگاپاسکال (هر مگاپاسکال حدوداً ۱۰ کيلوگرم بر سانتيمتر مربع است) و ميانگين تاب خمشي آنها به ترتيب بايد ۸ ۱، ۲ ۲، ۸ ۲ و ۴ ۳ مگاپاسکال باشد. ضريب تغييرات مقاومت نسبت به ميانگين نبايد براي آجر ممتاز از (۲۰%) و ساير انواع از (۳۰%) تجاوز نمايد.
آجر ماسه آهکي بايد ۱۵ دوره يخبندان تا ۱۵ درجه زير صفر و آب شدن را تحمل کند. کاهش نسبي مجاز تاب فشاري پس از آزمايش يخ زدن نبايد بيش از (۲۰%) باشد. وزن فضايي آجر ماسه آهکي به تاب فشاري آن بستگي دارد و براي آجرهاي کم مقاومت، متوسط، پر مقاومت و ممتاز، به ترتيب نبايد از ۵ ۱،۷ ۱، ۹ ۱ و ۱ ۲ گرم بر سانتيمتر مکعب کمتر شود. جمعشدگي ناشي از خشک شدن آجرهاي ماسه آهکي ممتاز نبايد از (۵ ۲%) و در مورد ساير آجرها از (۵ ۳%) بيشتر شود. ظاهر آجرهاي ماسه آهکي بايد تميز، يکنواخت و عاري از ترک و حفره و مواد خارجي مانند خاک و آهک و مواد آلي گياهي باشد. جذب آب آجر ماسه آهکي در ۲۴ ساعت نبايد از (۸%) کمتر و از (۲۰%) بيشتر شود.
● انواع آجر غير رسي و اشکال آن
آجر جوش آجر خاص در صنعت سفال پزي است که در کشورهاي صنعتي داراي اهميت ويزه اي است از اين آجر براي نماسازي ساختمان ها فرش کف پياده روها پوشش بدنه و کف آبروها و مجراهاي فاضلاب و تونل ها و ساختن دودکش ها فرش کف کارخانه ها انبارهاي کشاورزي و سالن هاي دامداري پرورش طيور استخر هاي صنعتي و جز اينها استفاده مي شود
انواع خاص آجر توليدي در کشور هاي اروپايي آجر هايي در کشورهاي صنعتي اروپاتوليد مي شوند که هنوز توليد آن در ايران مرسوم نشده است از آن جمله بلوک هاي تو خالي آتش بند براي نصب دور ستون ها به منظور جلوگيري از نفوذ آتش قطعات ويزه به شکل منحني هاي کوز و کاس قطعات درپوش روي ديوار قطعاتي که از اجزا هستند مانند کلوک سرقد گوشه و جزاينها که هنوز در ايران توليد نمي شوند.
● مصالح نصب و ملاتها
▪ اتصالات و بستها
مصالح نصب آجرهاي نازک و اتصالات و بستهاي فلزي که در ديوارهاي دو جداره و نظاير آن به کار ميرود، بايد فلز زنگ نزن باشد و يا تمام قسمتهاي آن در داخل ملات يا دوغاب قرار گيرد تا از زنگزدگي آنها جلوگيري به عمل آيد. اتصالات غير فلزي به لحاظ دوام و استحکام بايد قبلاً به تصويب دستگاه نظارت برسد.
▪ حمل و نقل و نگهداري
بارگيري، حمل و باراندازي انواع آجر بايد با دقت انجام شود به نحوي که ضايعات به حداقل ممکن برسد. آجرها و بلوکها بايد در محل تميز و سرپوشيده به طور جدا از هم دستهبندي شده و از تماس آنها با خاک، مواد مضر، رطوبت و يخ و برف جلوگيري شود.
آزمايش نمونههاي گرفته شده از آجر در کارخانه و کارگاه بايد منطبق با ويژگيهاي مورد نظر در مشخصات کار باشد.

آجر سنگي است ساختگي (مصنوعي) که نوع رسي آن از پختن خشت (گل شکل داده شده) و نوع ماسه آهکي آن از عمل آوردن خشت ماسه آهکي (که از فشردن مخلوط همگن ماسه سي ...

آجر مقدمه آجرها گروهي از مصالح هستند که به صورت صنعتي توليد و جايگزين سنگ شده اند و درحقيقت سنگي ساخته دست بشر هستند، سنگي دگرگون که از تغيير وضعيت خش ...

آجر يا آجور يا آگور واژه ايست يوناني که به خشت هايي مي‌گفتند که احکام يا فرامين دولتي بر روي آن نوشته مي‌شد (حک مي‌گرديد) و به وسيله پختن اين خشت ها، ...

آجر از قديمي ترين مصالح ساختماني است که قدمت آن بنا به عقيده برخي از باستان شناسان به ده هزار سال پيش مي رسد.در ايران بقاياي کوره هاي سفال پزي و آجر پ ...

آجرها گروهي از مصالح هستند که به صورت صنعتي توليد و جايگزين سنگ شده اند و درحقيقت سنگي ساخته دست بشر هستند، سنگي دگرگون که از تغيير وضعيت خشت پديد ميآ ...

قابل توجه كليه مهندسين معمار ، شهر ساز ، طراح وشركتهاي ساختماني وانبوه سازان آجر نماي نماي رنگي AZ هر نمايي كه مي خواهيد براي ساختمان خود انتخاب كنيد ...

● دياتوميت دياتوميت ها، سنگ هاي رسوبي متشکل از ذرات ريز و بي شکل سيليسي مي باشند که در اثر مکانيزم تجمع پوسته يا اسکلت هاي فسيل شده جلبک ها و گياهان و ...

مساله اي که تاکنون در کشور ما کمتر بدان توجه شده است ، استفاده مجدد و مفيد از زوايد وضايعات اعم از معدني ، صنعتي ، کشاورزي در محيط ، حياط را به مخاطره ...

دانلود نسخه PDF - آجر