up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله آتشک Fire Blight PDF
QR code - آتشک Fire Blight

آتشک Fire Blight

آتشک (Fire Blight)

آتشک (Fire Blight) يکي از بيماري هاي مهم و خطرناک درختان ميوه دانه دار در جهان و نيز ايران است.اين بيماري حتي اگر در برخي مناطق، انتشار کمي هم داشته باشد، خسارات سنگيني را به درختان تحميل مي کند. بنابراين لازم است برنامه کنترلي دقيقي براي مهار بيماري در مناطق انتشار آن به اجرا درآيد.
اين بيماري اولين بار از نيويورک گزارش شده و تا ۲۰۰ سال محدود به آمريکاي شمالي بود. با ورود مهاجران به آمريکاي شمال غربي، اين بيماري نيز در اين مناطق گسترش پيدا کرد به طوري که تا اوايل سال هاي دهه ۱۹۰۰ به تمام مناطقي که سيب و گلابي در آن کشت مي شد، سرايت پيدا کرد.
در خارج از ايالات متحده، بيماري اولين بار در سال ۱۹۱۹ از کشور نيوزلند گزارش شد و بعد از آن در اواخر دهه ۱۹۵۰ در انگلستان شيوع پيدا کرد.
پس از آن، بيماري در تمام اروپا و مديترانه گسترش يافت و خسارات زيادي به درختان ميوه وارد کرد. امروزه در کشورهايي که بيماري در آنها گزارش نشده، مقررات سخت قرنطينه اي برقرار است.
در ايران، بعد از سال ها قرنطينه اولين بار در بهار ۱۳۶۸ از کرج گزارش شد و در حال حاضر از بيماري هاي مهم قرنطينه داخلي است در حاليکه به سرعت مرزهاي قرنطينه را در هم شکسته و در حال پيشروي است. اين بيماري اکنون در استآنهاي تهران، آذربايجان، قزوين، زنجان و... خساراتي در پي دارد.
خسارت اين بيماري اصولا متوجه خانواده گياهان Rosaceae (درختان به، سيب، گلابي، گل سرخ و ساير گياهان زيتني اين تيره و به تازگي گياه خاکشير) بوده و عامل بيماري باکتري Erwinia amylovora از خانواده Entrobacteriaceae است. جنس هاي مهمي از باکتري ها از جمله جنس مشهور سالمونلا که از باکتري هاي بيماري زاي انساني و جانوري است در اين خانواده جاي مي گيرند.
● علائم بيماري
درختان مبتلا به آتشک مجموعه اي از علائم را نشان مي دهند. به طور کلي سه نوع علائم قابل تشخيص است و زمان آلوده شدن درخت و اندامي که آلوده شده تعيين کننده نوع نشانه بيماري است. اولين نشانه اي که آشکار مي شود، سوختگي شکوفه هاست که بلافاصله پس از باز شدن گل ها صورت مي گيرد.
در مراحل اوليه آلودگي، گل ها ظاهري آبسوخته پيدا کرده و به سرعت سياه مي شوند. عموما کل شکوفه هاي يک خوشه دچار سوختگي شده و مي ميرند.
سوختگي شاخه ها بارزترين نشانه اين بيماري است که يک تا چند هفته بعد از ريختن گلبرگ ها قابل مشاهده است. در اين مرحله برگ ها و شاخه هاي آب دار نيز به قهوه اي تا سياه تغيير رنگ داده و سر شاخه ها به سمت عقب خم شده، حالت سر عصايي به خود مي گيرند.
در ادامه فصل با گرم شدن هوا، روي همين شاخه ها مي توان تراوشات باکتريايي (Ooz) را ديد که به صورت قطرات ريز چسبناکي ترشح مي شوند. در شرايط مساعد، آلودگي به شکل شانکر به سمت پايين (تنه درخت) توسعه يافته و در کل، درخت ظاهري سوخته در آتش پيدا مي کند.
نشانه ها روي ميوه هم قابل مشاهده است به طوري كه ميوه هاي درختان بيمار- اگر در مراحل اوليه آلوده شوند- کوچک، تيره رنگ و چروکيده مي مانند و - اگر ديرتر آلوده شوند- زخم هاي قرمز قهوه اي تا سياه رنگ را روي سطح آن مي توان ديد.
روي اين ميوه ها هم مي توان تراوشات باکتري را ديد؛ به خصوص اگر هوا گرم و مرطوب باشد. اگر پايه درخت به بيماري حساس باشد(مانند درخت به)، کل درخت پژمرده شده و خواهد مرد. نشانه هاي بيماري را حتي در زمستان به صورت برگ هاي خشکيده روي درخت مي توان ديد.
● چرخه بيماري
ر فصل زمستان باکتري عامل بيماري را در شانکرهاي ايجاد شده در شاخه ها مي گذراند و در بهار با گرم شدن هوا دوباره فعال شده و خود را همراه تراوشاتي به سطح درخت مي رساند. حشراتي مانند زنبور عسل که جذب اين تراوشات مي شوند و نيز قطرات باران عامل مهمي در انتقال باکتري ها به گياه و ايجاد بيماري جديد هستند.
اين انتقال از راه گل ها و نيز زخم هاي ناشي از نيش حشرات يا تگرگ و... صورت مي گيرد و براي همين است که اولين نشانه هاي بيماري در شکوفه ها خود را نمايان مي کند.
سپس باکتري پس از استقرار و تکثير، راه خود را داخل درخت يافته و به طور سيستميک در درخت منتشر مي شود. در حرکت به سمت سرشاخه ها، آنها را خشکانده و در حرکت به سمت تنه با ايجاد شانکر در آخر فصل خود را براي زمستان گذراني آماده مي کند.
گاهي اين شانکرها به حدي توسعه مي يابند که درخت مجالي براي ادامه زندگي نمي يابد و از پاي در مي آيد؛ اين زماني است که پاتوژن تمام درخت را آلوده کرده باشد.
● راه هاي مبارزه
بهترين راه براي کنترل آتشک، راهکارهاي تلفيقي است که شامل عمليات باغباني (که باعث کاهش حساسيت درختان و جلوگيري از انتشار بيماري در باغ شود)، تلاش براي کاهش ميزان اينوکولوم اوليه در باغ و سمپاشي در زمان مناسب با باکتري کش ها براي پيشگيري از بيماري در زماني که شرايط براي ايجاد بيماري مهياست.
موثرترين کار در اين مورد براي کاهش گسترش بيماري، اجتناب از کاشت پايه ها و ارقام حساس است. رقم هاي خيلي حساس سيب شامل موتسو، جوناتان و رم بيوتي، فيجي، با حساسيت زياد خود به بيماري، ترکيب خطرناکي را در باغ در زماني که بيم اپيدمي بيماري مي رود، مي سازد چراکه اينچنين درختاني در اثر بيماري خواهند مرد. بيشتر ارقام مردم پسند گلابي نيز حساسيت بالايي به آتشک دارند.
سوختگي شاخه ها يکي از نشانه هاي معمول روي شاخه هاي جوان و آبدار است. بنابراين شيوه هاي هرس و استفاده کمتر از کودهاي نيتروژني که به کاهش رشد شاخه ها مي انجامد، براي جلوگيري از اين مرحله بيماري اهميت دارد. پيشرفت بيماري در داخل پيکره درخت با هرس شاخه هاي آلوده در اوايل تابستان؛ يعني درست زماني که تازه آلوده شده اند به حداقل مي رسد.
اين کار به خصوص در مورد درختان جوان و کوتاه مهم است زيرا در اين حالت فاصله شاخه هاي آلوده با تنه بسيار کم است. قطع شاخه ها بايد از فاصله ۲۰ تا۳۰ سانتي متري زير حاشيه محل آلودگي باشد. ضدعفوني وسايل هرس با الکل يا هيپوکلريد سديم (وايتکس) بعد و قبل از بريدن هر شاخه نبايد فراموش شود.
کنترل موثر حشرات با قطعات دهاني زننده- مکنده مثل شته ها، زنجره ها و پسيل گلابي به کاهش روند توسعه بيماري در مرحله سوختگي شاخه ها کمک مي کند.
● کاهش اينوکولوم
منبع اينوکولوم اوليه بايد با هرس و جدا کردن شاخه هاي آلوده و نيز قسمتي از تنه که نشانه هاي شانکر را بروز مي دهد در طول فصل زمستان کاهش يابد.
سمپاشي با باکتري کش هاي سمي در زمان باز شدن غنچه هاي گل يا کمي بعد از آن به کاهش باکتري هاي توليد شده در شانکرهاي زمستانه کمک مي کند.
در باغي که سابقه بيماري آتشک را دارد شاخه هايي که رنگ آنها زرد نارنجي است بايد يک تا دو هفته بعد از ريزش گلبرگ ها از درخت جدا شوند. اين کار به خصوص زماني مفيد است که بيماري در مرحله سوختگي شکوفه ها کنترل شده و بنابراين شانکرها منبع اصلي آلودگي براي گسترش بيماري در تابستان محسوب مي شوند.
جدا کردن شاخه هاي گوشتي و آبدار به محض ظهور اولين نشانه ها در آنها به محدود شدن انتشار و گسترش بيماري کمک خواهد کرد. اما اين اقدام زماني موثر است که با دقت در چند هفته اول بعد از گلدهي دنبال شود. درمان به وسيله آنتي بيوتيک (Bacteriocide Spray):
بيشتر اپيدمي هاي خطرناک و جدي آتشک زماني اتفاق مي افتد که گل ها آلوده شوند. آنتي بيوتيک هاي مشخصي وجود دارند که مي توانند در محافظت از گل ها در برابر آلودگي نقش داشته باشند. اين مواد بايد درست زماني که گل ها ظاهر مي شوند به کار روند.
سيستم هاي مختلفي براي تعيين زمان مناسب استفاده از آنتي بيوتيک ها طراحي شده است. بيشتر اين سيستم ها براساس دما (معمولا بيش از ۳ ۱۸ درجه سانتيگراد که در اين حالت تجمع باکتري هنوز به حد آستانه عفونت نرسيده است) کار مي کنند.
بعد از اين مرحله بارش باران لازم است تا باکتري را به محل هايي که بتواند از آنجا وارد گياه شود، برساند. بنابراين آنتي بيوتيک بايد قبل يا بعد از بارش صورت گيرد تا در زمان بارندگي جمعيت باکتري زير آستانه آلودگي باشد. آنتي بيوتيک ها در مرحله سوختگي شاخه ها در طول تابستان تاثيري ندارند و به کارگيري آنها براي محافظت توصيه نشده است.
آنتي بيوتيک هايي که براي درمان اين بيماري مورد استفاده هستند شامل Streptomycin و Terramycin مي شود. مورد اخير به خصوص روي گلابي مصرف دارد. در مناطقي که مصرف استرپتومايسين مجاز نيست، مي توان از Tetracyclin و Flumequin استفاده کرد.
البته گفتني است مصرف آنتي بيوتيک در گياه پزشکي و درمان بيماري هاي گياهي، محدوديت هايي دارد. يکي از اين محدوديت ها، مقاوم شدن باکتري ها به آنتي بيوتيک هاست که اين مقاومت شامل باکتري هاي بيماري زاي انسان نيز مي شود که اين امر خود منجر به اختلال در کنترل بيماري هاي انسان و حيوانات به دليل حضور مداوم آنتي بيوتيک در طبيعت مي شود. براي همين مصرف اين مواد در گياه پزشکي بايد درنهايت دقت و با لحاظ کردن احتياط فراوان همراه باشد.
نهايت اينکه بيماري آتشک اکنون در ايران، به يکي از مهم ترين بيماري هاي گياهي کشور تبديل شده و ريشه کني و جلوگيري از گ سترش اين بيماري خطرناک بايد مورد توجه مراکز تحقيقاتي و دانشگاه هاي کشور قرار گيرد.
انجام تحقيقات در زمينه بيماري زايي پاتوژن عامل بيماري، اپيدميولوژي، شيوه هاي پيشگيري و درمان بيماري نيازمند صرف وقت و هزينه از سوي مراکز تحقيقات کشور است و اميد که روندي که براي مطالعه جنبه هاي مختلف بيماري در کشور وجود دارد، ادامه يافته و بلکه با سرعت بيشتري پيگيري شده و با کمک صاحب نظران و متخصصان بيماري شناسي گياهي اين بيماري در کشور ريشه کن شده و درختان از آتش بيماري نجات يابند.

در واقع firewire در بسياري از موارد جايگزين گذرگاه ارتباطي اسکازي شده است. اسکازي گذرگاهي است که با سرعت ۱۰ مگاهرتز، اطلاعات را بين کامپيوترها و همچني ...

بيماري آتشک Fire Blight آتشک از قديمي ترين بيماري هاي باکتريائي است که عامل آن باکتري Erwinia Amylovora مي باشد و ميتواند بيش از 75 نوع درخت و بوته ا ...

آتشک يا بادزدگي (به انگليسي: Blight يا Fire Blight) با عامل باکتريايي Erwinia amylovora يکي از مهمترين بيماري‌هاي درختان ميوه دانه‌دار (سيب، گلابي و ب ...

يکي از بيماريهاي مهم و خطرناک درختان ميوه دانهدار در جهان و نيز ايران است.اين بيماري حتي اگر در برخي مناطق، انتشار کمي هم داشته باشد، خسارات سنگيني را ...

در اين بيماري لکه هاي موجدار روي برگ گياه ايجاد مي شود اما تنها با اين فاکتور نمي توان بيماري را شناخت . اين قارچ به بادمجان ، سيب زميني ، گوجه فرنگي ...

عامل آن فيتوپلاسما است وناقل آن پسيل گلابي مي باشد. علائم به دو صورت است : زوال تدريجي زوال سريع ▪ کنترل: براي معالجه درختان از تتراسايکلين به ميزان۱۰ ...

عامل اين بيماري سه گونه قارچ مي باشد که توليد Blight مي کند : Botrytis squamosa B. cinerae B.allii پوسيدگي عميق قهوه اي با کپک خاکستري روي آن و اسکلرت ...

در ايران علاوه بر مرکبات به ساير درختان منجمله بادام، زردآلو، گيلاس، اوکالپتوس و … پسته، انار، توت، حمله مي کند. ولي بيماري در همه گياهان اهميت ندارد، ...

دانلود نسخه PDF - آتشک Fire Blight