up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله آتشفشان PDF
QR code - آتشفشان

آتشفشان

فعاليت آتشفشاني

مقدمه
آتشفشانها دستگاههايي هستند که سطح زمين را با مناطق دروني زمين ، يعني جايي که بر اثر بالا بودن دما ، سنگها به صورت مذاب‌اند، مربوط مي‌کند و از آن گدازه‌هاي آتشفشاني ، مواد آذر آواري و گازها خارج مي‌شود. هنگامي که مواد مذاب به سطح زمين مي‌رسند. غالبا برجستگيها و اشکال خاصي ايجاد مي‌کنند. در بسياري از آتشفشانها ، فعاليت به يکباره به اتمام نمي‌رسد و در اکثر موارد ، مراحل خروج مواد يا مراحل فعاليت آتشفشانها با مراحل آرامش توام است. مرحله آرامش يک آتشفشان ، که ممکن است بسيار طولاني هم باشد، به نام مرحله خاموشي آتشفشان ناميده مي‌شود (مانند مرحله فعلي سهند).
در بعضي از آتشفشانها مرحله خاموشي ممکن است دائمي باشد، اما اين امر نسبي است. اصطلاح آتشفشان معمولا تصوري از کوه مخروطي را در خاط تجسم مي‌کند که قله آن شکل قيف مانند داشته و دهانه آتششان در داخل آن قرار دارد و معمولا از آن دودهاي غليظ و رنگي خارج مي‌شود. بسياري از محققين سعي کرده‌اند براي فعاليتهاي آتشفشاني که به صور مختلف انجام مي‌پذيرد، نظم و ترتيب قائل شده و آنها را رده‌بندي نمايد. انواع فعاليتهاي آتشفشاني بر اساس اهميت مواد خارج شده به قرار زير است:
فورانهاي اصلي
معمولا تحت عنوان فوران اصلي از مراحل تشکيل يک آتشفشان جديد صحبت مي‌شود. اين فورانها را نمي‌توان از فورانهايي که دودکش مسدود دارند مجزا نمود. ولي مي‌توان ادعا کرد که در فورانهاي اصلي دودکش جديد حاصل مي‌شود در حالي که در فورانهاي گازي فقط دودکش قديمي دوباره باز مي‌گردد از نظر توصيفي مراحل توليد يک آتشفشان به شرح زير است:
اول خاکهاي محل دهانه بر اثر انفجار به اطراف پراکنه مي‌شود. اين عمل با لرزشهاي موضعي شديد همراه است. بعد فوران گاز شروع مي‌گردد که آبهاي زيرزميني و گل را به خارج پرتاب مي‌کند و پس از باز شدن دودکش آغاز مي‌گردد که قطعات سنگ با شدت به اطراف پراکنده مي‌شود و برش خاصي توليد مي‌کند که به آن برش حفر دودکش مي‌گويند. و به اين ترتيب آتشفشان متولد مي‌شود و تمام آتشفشانهايي که در قرن اخير فعاليت نموده‌اند در مجاورت آتشفشانهاي قديمي توليد شده‌اند.
فورانهاي گازي
فوران گازي انفجاري ممکن است دهانه مسدود آتشفشان را باز نمايد و يا قله آن را به خارج پرتاب کند. در حالي که فاقد هرگونه گدازه است. نمي‌توانيم منشا گازهايي را که سبب انفجار مي‌شوند با اطمينان تعيين کنيم، زيرا انفجار ممکن است مربوط به خروج گازهاي ماگمايي يا مربوط به آبهاي زيرزميني باشد که بر اثر گرما تبخير گرديده‌اند. فورانهاي گازي غالبا در آتشفشانهاي نيمه خاموشي که دهانه مسدود دارند، حاصل مي‌شود. فورانهاي مزبور بوسيله دانا (Dana) نيمه ولکانيک ، بوسيله موکالي اولتراولکانيک و بوسيله فون‌ولف فوران غير‌مستقيم نامگذاري گرديد. از بين گازها هم بخار آب داراي اهميت فوق‌العاده است.
فورانهاي آبدار
درحالت کلي هنگامي که سفره‌هاي آبدار زيرزميني در مجاورت ستونهاي ماگمايي قرار گيرد، آب آن گرم و به بخار تبديل مي‌شود. افزايش فشار باعث انفجار مخزن بخار مي‌گردد و در اين حالت از فورانهاي آبدار صحبت مي‌شود. اين قبيل فورانها انفجاري‌‌اند و به همين دليل به آنها انفجار آبدار مي‌گويند. مآرهاي بازالتي به اين طريق بوجود مي‌آيند. انفجار آبدار داراي انواع متفاوتي به شرح زير است:
نوع اول
يکي از انفجارهاي آبدار شناخته شده مربوط به ناحيه گوگردزايي پما‌تانگ‌باتا در سوماتر در سال 1933 است. در ناحيه مزبور ، دو هفته قبل از فوران ، زمين لرزه‌اي سبب باز شدن شکافهايي در زمين گرديد و آبهاي سطحي به داخل آبها نفوذ نمود. اين آبها در اثر برخورد با گازهاي گرم ماگمايي به دماي جوش رسيد و سپس تبخير گرديد. در نتيجه انفجارهايي توليد شد که بخار آب تا ارتفاع 2000 متري از سطح زمين بالا رفت و قطعات سنگهاي قديمي و گل تا 1100 متر به هوا پرتاب شد و دو دهانه بزرگ در محل خروج ايجاد شد.
نوع دوم
فوران سودتسي سال 1963 در ايسلند با انفجار آبدار شروع گرديد. در اين منطقه گدازه‌ها به کف درياي کم‌عمقتر نزديک شد و از برخورد آن با آب دريا انفجار مهيبي به وقوع پيوست و بخار آب همرام خرده سنگ تا ارتفاع زياد به هوا پرتاب شد.
نوع سوم
فوران آبدار کيلوئه در سال 1924 را نتيجه نشت سطح گدازه در درياچه گدازه و حجاري آتشفشان و نفوذ بعدي آب به داخل مجاري خالي تصور مي‌کنند. در اينجا تماس آب با گدازه ، فوران انفجاري بسيار شديدي توليد نمود و تا 17 روز ادامه داشت.
مراحل فعاليت آتشفشان
هر آتشفشان را مي‌توان بر حسب مراحل فعاليت در دو گروه قرار داد:
آتشفشان يک مرحله‌اي
که فعاليت آن در طي يک مرحله به صورت محصول انفجاري يا جريان گدازه خاتمه مي‌يابد. مدت اين قبيل فعاليت ممکن است کوتاه و تا چندين سال طول بکشد ولي ترکيب و نوع مواد مذاب يک سال است و تنها يک مسير ساده براي خروج مواد وجود دارد.
آتشفشان چند مرحله‌اي
که فعاليت آن شامل مراحل مختلف است و هر مرحه بوسيله دوره آرامش نسبتا طولاني از هم جدا مي‌شود، مثلا دماوند يا سبلان. در هر مرحله ممکن است مجاري خروج (دهانه و مخروط‌هاي فرعي) جديدي بوجود آيد. بنابراين مسير خروج پيچيده و انشعابي است. به نحوي که در زمانهاي مختلف بعضي از آنها فعال و بعضي به صورت غير فعال باقي مي‌مانند.

آتشفشان يک ساختمان زمين شناسي است که به وسيله آن مواد آتشفشاني (به صورت مذاب ، گاز ، قطعات جامد ياهر ۳)از درون زمين به سطح آن راه مي يابند. انباشتگي ا ...

آتشفشان روزنه‌اي در سطح زمين است که سنگ‌هاي گداخته، خاکستر و گازهاي درون زمين از آن به بيرون فوران مي‌کنند. فعاليت آتشفشاني با برون‌افکني صخره‌ها، با ...

آتشفشان آتشفشان روزنه‌اي در سطح زمين است که سنگ‌هاي گداخته، خاکستر و گازهاي درون زمين از آن به بيرون فوران مي‌کنند. فعاليت آتشفشاني با برون‌افکني صخره ...

بمبها قطعاتي از گدازه هستند که داراي اشکال خاصي مي‌باشند و اين شکل احتمالا بر اثر چرخش آنها هنگامي که به هوا پرت مي‌شوند، بوجود مي‌آيد. اندازه بمبها ب ...

معمولاً وقتي از شدت درجه ريشتر (Richter) صحبت مي شود، تمام اطلاعات مربوط به شدت يک زلزله ارائه مي شود. زلزله اي که در تابستان سال ۱۹۹۸ قسمتي از افغانس ...

بررسي آتشفشان ها در ايران نشان مي دهد ايران داراي پنج آتشفشان دماوند ، سبلان ، تفتان ، بزمان و سهند است که از اين تعداد سه آتشفشان بزمان، تفتان و دماو ...

وجود ۱۵۰۰ آتشفشان در کره زمين فوران توده هاي بزرگي از خاکستر در ايسلند در اثر فعال شدن يکي از آتشفشان هاي خفته اين منطقه باعث شده است نشريه علمي لايو ...

شناخت زلزله تعريف زلزله مردم عامي درکلامي ساده زلزله راحرکت ناگهاني زمين ناشي ازخشم نيروهاي ماوراء الطبيعه وخدايان مي دانند که بر بندگان عاصي وعصيانگر ...

دانلود نسخه PDF - آتشفشان