up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله آتشفشان PDF
QR code - آتشفشان

آتشفشان

دهانه آتشفشان

آشنايي
غالبا انتهاي فوقاني دودکش در سطح زمين وسيع تر مي گردد و دهانه را بوجود مي آورد ومعادل لاتين آن crater مي باشد.
بعضي آتشفشانها دهانه وسيع و درياچه مانند (Lake Crater) دارند. در آتشفشانهاي انفجاري دهانه بر اثر انفجار ، از بين مي رود و دهانه هاي جديد بوجود مي آيد.
اشکال مختلف دهانه آتشفشان
1- دهانه هاي درياچه مانند (Lake Crater): در آتشفشانهاي نوع هاوايي ديده مي شود.
2- دياترم (Diatreme):
عبارت از حفره ها و چاههايي است که بر اثر انفجار گاز بوجود مي آيد. منشا اين گازها ممکن است ماگمايي باشد و يا از بخار شدن آبهاي زيرذ زميني بر اثر حرارت حاصل شود. دياترم هاي که انواعي از پايپ يا دودکشهستند که در اعماق پوسته واقع شده اند و پر از برش هاي سنگي هستند. هنوز بدرستي ، مکانيسم ايجاد دياترم ها مشخص نشده است. منشا گازهاي داغ و پرفشار در اعماق ، قدرت انفجار گازهايي که بتواند حجم هاي زياد برش ها را در داخل پايپ ها در اعماق ايجاد کند، و مکانيسم حرکت مواد فرار هنوز بدرستي شناخته نشده است.
گاهي پيدايش حفره ها ، ممکن است بدون انفجار و بر اثر خروج گازها در دهانه هاي بعضي از آتشفشانها باشد. اين عمل سبب پراکنده شدن مواد سبک وزن وخاکستري مي گردد و حفره هاي قيفي شکل حاصل مي شود که به آنها نيز ، دياترم مي گويند.
3- مآر (Maar):
به دهانه انفجاري اطلاق مي شود که قطر بزرگ داشته و بوسيله درياچه يا برکه اشغال شده باشد. قطر آن ممکن است 100 تا 1000 متر برسد. معمولا مآر در راس مخروط آتشفشاني قرار ندارد و بلکه بر اثر انفجار به صورت گودال هايي در زمين هاي اطراف آتشفشان حاصل مي شود مآر ممکن است بوسيله ماگماي بازيک و يا ماگماي اسيدي بوجود آيد.
* مآرهاي بازالتي
قطعات پرتابي به صورت هلال کم و بيش منظم در اطراف دهانه ديده مي شود و حداقل نصف اطراف دهانه را در بر مي گيرد. جنس اين مواد متفاوت است و شامل قطعات لاپيلي ، گدازه شيشه اي ، بمب هاي گل کلمي مي باشد. مآرهاي بازالتي بر اثر فوران فراتوماگماتيک (pheratlo-magmatic) حاصل مي شود. يعني بر اثر برخورد سفره هاي آب دار زيرزميني با ستون ماگما که از شکاف سنگها نفوذ مي کند. در اين عمل بدون اينکه ماگما با آب مخلوط شود و در محل برخورد ، در اثر تبخير آب فشار هيدرواستاتيک فوق العاده ايجاد مي کتند. که مانع صعود ماگما مي شود. در اين حالت کشش بخار در قاعده ستون زياد مي شود. هنگامي که اين کشش بيشتر از فشار هيدرواستاتيک گرديد انفجار شديد گاز حاصل مي شود و بمب هاي گل کلمي . قطعات جدا شده از جدار دودکش را با خود جدا ميکند و از اين ماگما لاپيلي هاي فراوان همراه با بخار آب خارج مي گردد. پس از انفجار، نفوذ دوباره آب سبب تکرار اين پديده مي شود. انفجار سبب پرتاب مواد به ارتفاع زياد مي شود به نحوي که مواد سنگين تر در مجاورت دهانه و اجزاي سبکتر به وسيله ابرهاي گازي به اطراف برده مي شود. اختلاف عمده مآرهاي بازالتي با مآرهاي اسيدي در علت انفجار در اثر فشار فوق العاده گازهايي است که در گدازه خيلي غليظ محبوس مانده و ايجاد آتشفشانهايي از نوع ولکانو، اين نوع مآرها را بوجود مي آورد.
4- کالدارها (caldera)
کالدراها ، گوديهاي نسبتا مهمي هستند که در ساختمان آتش فشانها پديد مي آيد و قطر آنها ممکن است به چند کيلومتر برسند کالدراها بر سه نوع هستند: کالدراهاي انفجاري ، کالدراهاي ريزشي ، کالدراهاي فرسايشي.
* کالدراهاي انفجاري
اين کالدراها فقط بر اثر انفجار حاصل مي شوند، تراکم و فراواني گازهاي تحت فشار که به انفجار همراه است دهانه وسيعي ايجاد مي کند. موادپرتابي ممکن است آتش فشاني نباشد. حتي بعد از انفجار هم گدازه اي ظاهر نمي شود. فوران آتنشفشان باندائي سان در ژاپن نمونه جالب اين انفجارات در مقياس هاي کوچک کالدراهاي انفجاري را مي توان دياترم ناميد.
* کالدراهاي ريزشي
فراوان ترين انواع کالدراها ، کالدراهاي ريزشي هستند. در واقع وقتي از کالدراها صحبت مي شود منظور فقط کالدراهاي ريزشي است. به دنبال تغيير شکل مخازن ماگمايي در اعماق و خالي شدن بخش هاي زيرين و سنگين قسمت هاي فوقاني ، ريزش انجام مي شود (در سبلان قطر کالدراهاي ريزش 12 کيلومتر و در دماوند 9 کيلومتر است). با پيدايش کالدراهاي ريزشي شکاف هايي در مخروط ايجاد مي شود که ممکن است حلقه مانند بوده و در اطراف مخروط ظاهر شود در اين صورت آن را دايک حلقوي گويند.
* کالدراهاي فرسايشي
اين قبيل کالدراها کميابند. بر اثر فرسايش جوي مخصوصا يخچالي و بادي فرورفتگيهايي در دهانه بوجود مي آيد که مي توان آن را کالدرا ناميد. مسلما اين قبيل کالدراها در انواع قديمي آتشفشانها قابل رويت هستند.

آتشفشان يک ساختمان زمين شناسي است که به وسيله آن مواد آتشفشاني (به صورت مذاب ، گاز ، قطعات جامد ياهر ۳)از درون زمين به سطح آن راه مي يابند. انباشتگي ا ...

آتشفشان روزنه‌اي در سطح زمين است که سنگ‌هاي گداخته، خاکستر و گازهاي درون زمين از آن به بيرون فوران مي‌کنند. فعاليت آتشفشاني با برون‌افکني صخره‌ها، با ...

آتشفشان آتشفشان روزنه‌اي در سطح زمين است که سنگ‌هاي گداخته، خاکستر و گازهاي درون زمين از آن به بيرون فوران مي‌کنند. فعاليت آتشفشاني با برون‌افکني صخره ...

بمبها قطعاتي از گدازه هستند که داراي اشکال خاصي مي‌باشند و اين شکل احتمالا بر اثر چرخش آنها هنگامي که به هوا پرت مي‌شوند، بوجود مي‌آيد. اندازه بمبها ب ...

معمولاً وقتي از شدت درجه ريشتر (Richter) صحبت مي شود، تمام اطلاعات مربوط به شدت يک زلزله ارائه مي شود. زلزله اي که در تابستان سال ۱۹۹۸ قسمتي از افغانس ...

بررسي آتشفشان ها در ايران نشان مي دهد ايران داراي پنج آتشفشان دماوند ، سبلان ، تفتان ، بزمان و سهند است که از اين تعداد سه آتشفشان بزمان، تفتان و دماو ...

وجود ۱۵۰۰ آتشفشان در کره زمين فوران توده هاي بزرگي از خاکستر در ايسلند در اثر فعال شدن يکي از آتشفشان هاي خفته اين منطقه باعث شده است نشريه علمي لايو ...

شناخت زلزله تعريف زلزله مردم عامي درکلامي ساده زلزله راحرکت ناگهاني زمين ناشي ازخشم نيروهاي ماوراء الطبيعه وخدايان مي دانند که بر بندگان عاصي وعصيانگر ...

دانلود نسخه PDF - آتشفشان