up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله آتشفشان PDF
QR code - آتشفشان

آتشفشان

آتشفشان روزنه‌اي در سطح زمين است که سنگ‌هاي گداخته، خاکستر و گازهاي درون زمين از آن به بيرون فوران مي‌کنند. فعاليت آتشفشاني با برون‌افکني صخره‌ها، با گذشت زمان باعث پيدايش کوه‌هاي آتشفشاني بر سطح زمين مي‌شود. آتشفشان‌ها معمولاً در نقاطي يافت مي‌شوند که ورقه‌هاي زمين‌ساخت، همگرايي يا واگرايي دارند.
مي‌دانيم که زمين در ابتدا به حالت کره گداخته‌اي بوده‌است که پس از طي ميليون‌ها سال بخش خارجي آن به صورت قشر سختي در آمد. اين پوسته به دفعات بر اثر عبور مواد مذاب دروني سوراخ گرديد و سنگ‌هاي آتشفشاني زيادي به سطح آن رسيد. اين عمل حتي در عصر کنوني نيز ادامه دارد. تمام پديده‌هايي که با فوران توده‌هاي مذاب بستگي دارند، پديده آتشفشاني مي‌گويند و علمي را که هدف آن بررسي اين پديده‌هاست با آتشفشان‌شناسي مي‌نامند.
وقتي که از فعاليت آتشفشاني صحبت مي‌شود در فکر خود فوران‌هاي بزرگ، سيل‌هايي از گدازه، بهمن‌هايي از سنگ‌هاي گرم و خاکستر، گازهاي سمي و خطرناک و انفجارهاي شديد در نظر مجسم مي‌نماييم که با مرگ و خرابي همراه است. به قول ريتمن کسي که اين حوادث را مي‌بيند هرگز نمي‌تواند فراموش کند و اين امر به قدرت عظيم طبيعت و ضعف نيروي انساني مربوط مي‌باشد.
بزرگترين آتشفشان کرهٔ زمين
بزرگترين آتشفشان کره زمين مونالوآ نام دارد که بخشي از جزاير هاوايي را تشکيل مي‌دهد. محيط قاعده مخروط اين آتشفشان ۶۰۰ کيلومتر و قله آن نسبت به کف اقيانوس که آن را احاطه کرده‌است ۱۰ کيلومتر ارتفاع دارد. اين آتشفشان، همراه با ساير قسمت‌هاي جزاير هاوايي نشان‌دهندهٔ موادي هستند که به وسيله فوران‌هايي که از يک ميليون سال پيش تاکنون ادامه داشته‌اند، بيرون ريخته شده‌اند.
بزرگترين آتشفشان کشف بشر
بزرگترين آتشفشاني که تا کنون به وسيله بشر کشف شده‌است، اليمپوس مونز يا کوه المپوس نام دارد که در بهرام واقع است. شواهد به دست آمده از طريق عکس‌برداري‌هاي سفينهٔ فضايي مارينر ۹ نشان مي‌دهد که ارتفاع اين آتشفشان احتمالاً ۲۳ کيلومتر بوده و کالدراي آن نيز ۶۵ کيلومتر عرض دارد.
نمونه‌اي از فوران‌هاي مهم دنيا
۱٫ آتشفشان وزوو
۲٫ آتشفشان مونالوآ
۳٫ آتشفشان پله
۴٫ آتشفشان بزيمياني
۵٫ آتشفشان پاري کوتين در مکزيک
۶٫ آتشفشان سنت هلن
اقسام آتشفشان‌ها
۱٫ آتشفشان‌هاي نقطه‌اي که مواد گداخته از يک محل بيرون مي‌آيد (آتشفشان نوع مرکزي).
۲٫ آتشفشان‌هاي شکافي يا خطي که فوران آن در امتداد يک شکاف صورت مي‌گيرد.
• انواع آتشفشان‌هاي نقطه‌اي عبارتند از:
۱٫ آتشفشان‌هاي نوع هاوايي يا سپري
۲٫ آتشفشان‌هاي نوع استرومبولي
۳٫ آتشفشان‌هاي پرکابي
۴٫ آتشفشان‌هاي نوع پله
۵٫ آتشفشان‌هاي نوع ولکانو
• انواع آتشفشان‌هاي شکافي يا خطي عبارتند از:
۱٫ فوران‌هاي خطي غير انفجاري
۲٫ فوران‌هاي خطي انفجاري
رابطهٔ آتشفشان‌شناسي با ساير علوم زميني
• ژئوفيزيک: براي اثبات و آگاهي از کانون‌هاي دروني آتشفشان‌ها و پيشگويي شکل و محل و موقعيت آن.
• ژئوشيمي: تعيين دقيق عناصر که بصورت مواد جامد، مايع و گاز از آتشفشان خارج مي‌شوند.
• ترموديناميک: براي فهم و ارزيابي نيروي حرارتي آتشفشان و انرژي حاصله از آن و رابطه تشکيل مواد گداخته با حرارت و فشار و همچنين انجماد آن.
• سنگ‌شناسي: جهت اطلاع از اختصاصات گدازه و شناسايي دقيق سنگ‌هاي آتشفشاني.
• رسوب‌شناسي: پراکندگي و نحوه انتشار مواد جامد آتشفشاني در درياها و خشکي‌ها که به صورت خاکستر، توف، برش و… ته‌نشين مي‌شوند.
اهميت آتشفشان‌شناسي
از نظر اقتصادي: استفاده از انرژي گرمايي آن و انرژي گازهاي فومرولي در گردش توربين و به دست آوردن مواد شيميايي با ارزش که امروزه در ايتاليا، زلاندنو، ژاپن و ايسلند اهميت پيدا کرده‌است و در کشور ما نيز اخيراً براي استفاده از نيروي حرارتي زمين (انرژي ژئوترمال) حفاري‌هايي انجام شده‌است.
آتشفشان يک ساختمان زمين شناسي است که به وسيله آن مواد آتشفشاني (به صورت مذاب ، گاز ، قطعات جامد ياهر ۳)از درون زمين به سطح آن راه مي يابند. انباشتگي اين مواد در محل خروج، برجستگي هايي به نام کوه آتشفشان ايجاد مي نمايد.
آتشفشان يکي از پديده هاي طبيعي و دائمي زمين شناسي است که در طول تاريخ زمين شناسي نسبتا بدون تغيير باقي مانده و در ايجاد، تحول و تکامل پوسته و گوشته زمين نقش اساسي داشته و دارد.
توليد مواد آتش فشاني و پديده هاي مؤثر در ايجاد آتشفشان از دوره پرکامبرين تا عهد حاضر تغيير چنداني نداشته است و آنچه در اين راستا تغيير کرده است، نوع دانسته ها، چگونگي انديشيدن و نحوه بهره گيري از آنهاست.آتشفشانها پديده هاي جهاني هستند و در ساير کرات منظومه شمسي به ويژه سيارات مشابه زمين يک پديده عادي محسوب مي شود و آتشفشان بي شک در کيهان نيز رخ مي دهد.
همچنين پوشش سطحي ماه اغلب با سنگ هاي آتشفشاني پوشيده شده است و بارزترين ارتفاعات مريخ توسط آتش فشانها ساخته شده است.
فوران هاي فومرولي در برخي کرات مانند قمر آيو در سياره مشتري يک پديده عادي مي باشد. زبانه هاي آتش و لکه هاي خورشيدي را جدا از ماهيتشان، مي توان نوعي فوران آتش فشاني در خورشيد تلقي نمود.
علم آتشفشان شناسي به مباحث نحوه تشکيل و تحول ماگما، چگونگي جابجايي و حرکت انواع مواد، گدازه ها و ماگماها و نيز تحولات آنها در اتاقک هاي ماگمايي، چگونگي فعاليت آتش فشان ها و گسترش مواد آتشفشاني در سطح زمين، چگونگي تحول مواد آتشفشاني و … اشاره مي کند. علم آتشفشان شناسي از برخي علوم زمين چون پترولوژي ، تکتونيک جهاني، ژئوشيمي، چينه شناسي ، رسوب شناسي ، ژئوفيزيک، کيهان شناسي و برخي ديگر از علوم تجربي مانند شيمي، فيزيک ، آمار و رياضي کمک مي گيرند.

آتشفشان يک ساختمان زمين شناسي است که به وسيله آن مواد آتشفشاني (به صورت مذاب ، گاز ، قطعات جامد ياهر ۳)از درون زمين به سطح آن راه مي يابند. انباشتگي ا ...

آتشفشان آتشفشان روزنه‌اي در سطح زمين است که سنگ‌هاي گداخته، خاکستر و گازهاي درون زمين از آن به بيرون فوران مي‌کنند. فعاليت آتشفشاني با برون‌افکني صخره ...

بمبها قطعاتي از گدازه هستند که داراي اشکال خاصي مي‌باشند و اين شکل احتمالا بر اثر چرخش آنها هنگامي که به هوا پرت مي‌شوند، بوجود مي‌آيد. اندازه بمبها ب ...

آتشفشانهاي بزرگ سهند ، در ۴۰ کيلومتري جنوب تبريز واقع است و با آتشفشانهاي کوچکتر شمال غرب درياچه اروميه و مرکز آتشفشاني ارمنستان و آرارات که در نزديکي ...

معمولاً وقتي از شدت درجه ريشتر (Richter) صحبت مي شود، تمام اطلاعات مربوط به شدت يک زلزله ارائه مي شود. زلزله اي که در تابستان سال ۱۹۹۸ قسمتي از افغانس ...

بررسي آتشفشان ها در ايران نشان مي دهد ايران داراي پنج آتشفشان دماوند ، سبلان ، تفتان ، بزمان و سهند است که از اين تعداد سه آتشفشان بزمان، تفتان و دماو ...

وجود ۱۵۰۰ آتشفشان در کره زمين فوران توده هاي بزرگي از خاکستر در ايسلند در اثر فعال شدن يکي از آتشفشان هاي خفته اين منطقه باعث شده است نشريه علمي لايو ...

شناخت زلزله تعريف زلزله مردم عامي درکلامي ساده زلزله راحرکت ناگهاني زمين ناشي ازخشم نيروهاي ماوراء الطبيعه وخدايان مي دانند که بر بندگان عاصي وعصيانگر ...

دانلود نسخه PDF - آتشفشان