up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله آتشفشان دماوند PDF
QR code - آتشفشان دماوند

آتشفشان دماوند

مخروط دماوند ، شاخص ترين آتشفشان چينه اي کواترنري ايران است. تاريخ فعاليت اين آتشفشان بخوبي شناخته نشده و مخروط آن استراتو ولکاني است که ارتفاع آن از سطح دريا ۵۶۷۰ متر ( ۵۶۱۱ متر وزيري ، ۱۳۶۲ ) ولي از زمينهاي اطراف ۱۶۰۰ متر تا ۲۰۰۰ متر است. مخروط آن منظم و روي کوههاي فراسايش يافته اي که در حدود ۳۵۰۰ متر از سطح دريا ارتفاع دارند واقع است. دامنه کوه بوسيله جريانهاي گدازه هاي متعدد که از قله يا از مخروطهاي فرعي سرازير شده اند پوشيده شده است.
گدازه هاي دماوند وسعتي در حدود ۴۰۰ کيلومترمربع را پوشانيده اند. به علاوه جديدترين گدازه ها در دامنه غربي مخروط قرار گرفته اند و روي همين دامنه مخروطهايي از خاکستر وجود دارد. قله دماوند نسبتا پهن مي باشد. در ضلع جنوبي و در ارتفاع ۵۱۰۰ متري آن گازها و فرمرولها نمايان هستند. اين محل متعلق به يک دهانه قديمي است که بوسيله قله مخروطي فعلي مستور گرديده است. در ضلع جنوب شرقي ، نقشه هاي ولکاني کلاستيک ريزشي و جرياني ضخامت زيادي به خود اختصاص داده است.
●دهانه آتشفشان دماوند
قطر دهانه آتشفشان در حدود ۴۰۰ متر است. قسمت مرکزي دهانه ، بوسيله درياچه اي از يخ پوشيده شده و در حاشيه آن دودخان هايي وجود دارد که زمين هاي اطراف را به رنگ زرد درآورده اند. جدا از دهانه فعلي ، شواهدي از دهانه هاي قديمي را مي توان ديد. يکي از اين دهانه هاي قديمي در پهلوي جنوبي و در ارتفاع ۱۰۰ متر قرار دارد که در حال حاضر ، محل خروج گازها و دودخان ها است. در پهلوي شمالي دماوند اثر ديگري از يک دهانه قديمي به قطر حدود ۹ کيلومتر ديده مي شود که امروزه رودخانه نونال در آن جريان دارد.
سنگهاي دهانه قديمي کمي بازيک تر از گدازه هاي جوان دماوند است. اگرچه بروس و همکاران ( ۱۹۷۷ ) با توجه به ترکيب شيميايي گدازه ها ، دماوند را آتشفشاني ديررس و دور از زاگرس مي دانند که در تشکيل آن برخورد صفحه ها و پديده فرورانش از نوع خاص و ذوب پوسته اقيانوسي نقش داشته، ولي جايگاه اين مخروط در محل تلاقي البرز خاوري و باختري اين ذهنيت را تقويت مي کند که تلاقي گسل هاي عميق پوسته ، بويژه انواع امتداد لغز شمال باختري و شمال خاوري ، محل مناسبي براي رسيدن ماگما به سطح زمين بوده است.
●فعاليت آتشفشانهاي دماوند
جريان گدازه که از دامنه غربي سرازير گرديده وارد رودخانه لار شده است و در مسير آن سدي ايجاد کرده و درياچه سدي لار را پديد آورده است. اين سد بوسيله رسوبات پر گرديده و پس از شکسته شدن گدازه هاي سد کننده مزبور ، جريانهاي آب روي آن برقرار گرديد، شاهد اين امر وجود تراس (پادگانه آبرفتي) در قاعده دامنه غربي دماوند است.
اندازه گيريهاي سن با روش کربن ۱۴ که از مواد کربن دار (چوب) موجود در اين رسوبات آبرفتي به عمل آمده ، حداقل سن دماوند در حدود ۳۸۵۰۰ سال تعيين شده است. با توجه به اينکه آثار يخچالهاي پليستوسن در روي مخروط آتشفشاني از بين رفته است مي توان ادعا نمود که فعاليت عظيمي که کوه دماوند را شاخته است بعد از يخبندان عظيم يعني در دوره هولوسن عمل کرده است ( حدود ۱۰۰۰۰ سال قبل ).
● سنگ شناسي دماوند
کوه دماوند يک آتشفشان مختلط است که جريانهاي گدازه آن زياد و مواد پيروکلاستيک آن نسبتا کم و شامل پوميس ، توف و رسوبات لاهار مي باشد. فراوانترين گدازه دماوند ، سنگي است که به آن تراکيت گفته مي شود ( به علت بافت پورفيري ، رنگ روشن ، با بلورهاي پلاژيوکلاز ، سانيدين ، بيوتيت ، پيروکسن و آپاتيت) و پس از آن آندزيت و بازالت است.
● در بين سنگهاي آتشفشاني دماوند توفها جايگاه ويژه دارند که شامل انواع متعددي از توف شيشه اي (در دره هراز و شمال دماوند) ، توف تراکيتي (در قله) ، توف شيشه اي پاميسي (در تينه) هستند. جدا از سنگهاي گفته شده ، نهشته هاي جرياني آذر آواري باختر دماوند و نهشته هاي بلوک مانند از فرآورده هاي آتشفشان دماوند هستند.
● ويژگيهاي ژئوشيميايي سنگهاي دماوند
کهن ترين گدازه هاي کواترنري دماوند از نوع بازالت قليايي است که در نتيجه تفريق ماگمايي پرمايه تر از سيليس ، ظاهر شده اند. بطور کلي ، سنگهاي دماوند از سه نوع بازيک ، حد واسط اسيدي هستند. انواع بازيک فقط شامل گدازه هاي بازالتي و تراکي بازالتي است ولي در انواع حد واسط و اسيدي افزون بر گدازه ها ، سنگهاي آذر آواري و اپي کلاستيک نيز وجود دارد. حجم اصلي کوه دماوند را سنگهايي تشکيل مي دهند که از نظر سيليس ، حد واسط بوده و مقدار سنگهاي بازيک ، بسيار کمتر از ديگر سنگهاست.
بيشتر سنگهاي دماوند از نوع حد واسط (SiO۲ بين ۵۲ تا ۶۳ درصد) و مقدار کمتري نيز از نوع اسيدي (SiO۲>%۶۳) هستند که به دو صورت گدازه ها و سنگهاي آذر آواري رخنمون دارند. فورانهاي اوليه از فورانهاي بعدي دماوند بازيک تر بوده است و اين امر تفريق ماگما را در آشيانه ماگمايي نشان مي دهد. گدازه هاي دماوند از نظر شيميايي اختصاصات ويژه اي دارند يعني سرشار از سيليس و آلکالن اند، مقدار آهن آنها کم و نسبت Feo Mgo نيز ناچيز و به سري شوشونيتي متعلق است.

آتشفشان يک ساختمان زمين شناسي است که به وسيله آن مواد آتشفشاني (به صورت مذاب ، گاز ، قطعات جامد ياهر ۳)از درون زمين به سطح آن راه مي يابند. انباشتگي ا ...

آتشفشان روزنه‌اي در سطح زمين است که سنگ‌هاي گداخته، خاکستر و گازهاي درون زمين از آن به بيرون فوران مي‌کنند. فعاليت آتشفشاني با برون‌افکني صخره‌ها، با ...

آتشفشان آتشفشان روزنه‌اي در سطح زمين است که سنگ‌هاي گداخته، خاکستر و گازهاي درون زمين از آن به بيرون فوران مي‌کنند. فعاليت آتشفشاني با برون‌افکني صخره ...

کوه دماوند جدا از اينکه يک پديده طبيعي منحصر به فرد در ايران و جهان است، يک سمبل و اسطورة هميشگي در ادب و فرهنگ و تاريخ ايران بوده و هست. اين کوه بزرگ ...

معمولاً وقتي از شدت درجه ريشتر (Richter) صحبت مي شود، تمام اطلاعات مربوط به شدت يک زلزله ارائه مي شود. زلزله اي که در تابستان سال ۱۹۹۸ قسمتي از افغانس ...

بررسي آتشفشان ها در ايران نشان مي دهد ايران داراي پنج آتشفشان دماوند ، سبلان ، تفتان ، بزمان و سهند است که از اين تعداد سه آتشفشان بزمان، تفتان و دماو ...

وجود ۱۵۰۰ آتشفشان در کره زمين فوران توده هاي بزرگي از خاکستر در ايسلند در اثر فعال شدن يکي از آتشفشان هاي خفته اين منطقه باعث شده است نشريه علمي لايو ...

شناخت زلزله تعريف زلزله مردم عامي درکلامي ساده زلزله راحرکت ناگهاني زمين ناشي ازخشم نيروهاي ماوراء الطبيعه وخدايان مي دانند که بر بندگان عاصي وعصيانگر ...

دانلود نسخه PDF - آتشفشان دماوند