up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله آترواسکلروزيس PDF
QR code - آترواسکلروزيس

آترواسکلروزيس

آترواسکلروزيس بيماري است که در آن تکه هايي از مواد چربي (آترومس يا پلاکهاي آترواسکلروتيک) در ديواره رگهاي متوسط و بزرگ رشد کرده منجر به کاهش يا توقف جريان خون مي شود.
آترواسکلروزيس مي تواند بررگهاي متوسط و بزرگ مغز، قلب، کبد، و ساير اندام هاي حياتي، و پاها تاثير بگذارد. آترواسکلروزيس مهمترين و شايع ترين نوع بيماري از عارضه آرتريواسکلروز، (واژه اي عمومي براي چندين بيماري که در آنها ديواره رگها ضخيم تر شده و الاستيسيته آنها کاهش ميابد) مي باشد.
درباره علت گسترش آترواسکلروزيس دو فرضيه عمده وجود دارد: ميزان بالاي کلسترول خون که به آستر رگها آسيب مي رساند، و سبب يک واکنش فساد شده و کلسترول و ساير چربي ها را قادر مي سازد تا در آنجا تجمع يابند؛ و يا آنکه، آسيب به ديواره رگها مي تواند طي مکانيسمهاي گوناگون درگير در سيستم ايمني و يا طي تنظيم سميت رخ دهد. در هر دو مورد تغييراتي وجود دارد که مي تواند منجر به تشکيل آترومس شود. دو تئوري احتمالاً با يکديگر مرتبط بوده و متقابلاً مردود کننده يکديگر نمي باشند.
همچنين به نظر ميرسد که آترواسکلروز مسئول ايجاد تورم نيز باشد؛ زيرا گلبول هاي سفيد خاصي، (لمفوسيتها، مونوسيتها، و ماکروفاژها)، در سراسر فرايندهاي توسعه آترواسکلروز حضور دارند. معمولا ً، اين سلول ها تنها در هنگامي که التهاب رو به توسعه باشد تجمع مي کنند. آترواسکلروز هنگامي آغاز مي شود که گلبول هاي سفيد فعال از جريان خون خارج شده، و به داخل ديواره يکي از رگها نفوذ کنند. آنها به فوم سل ها تبديل شده، که کلسترول و ساير چربي را دربر گرفته،نگاه مي دارند.
در اين لحظه فوم سل هاي حامل چربي در آنجا انباشته مي شوند. آنها رسوبهايي تکه تکه (آترومس) را در آسترديواره رگها تشکيل مي دهند و در آنجا سبب ضخيم شدگي مي شوند. عفونت نيز مي توانند در ايجاد آترواسکلروز نقش داشته باشند. عفونت مي تواند ناشي از باکتري (کلاميديا پنومونيا که مي تواند سبب پنوموني شود، يا هليکوباکتر پايلورکه مي تواند باعث زخم معده شود)، يا يک ويروس (هنوز شناسايي نشده است) باشد. عفونت مي تواند به آستر ديواره رگها آسيب رسانده و شروع آترواسکلروز را ممکن سازد.
آترومس مي تواند در سراسر طول رگهاي متوسط و بزرگ پراکنده شود، اما آنها معمولا ً در جاهايي که رگها انشعاب مي يابند تشکيل مي شوند، و احتمالا ً دليلش آن است که يک جريان خون آشفته هميشگي در اين مناطق به ديواره رگها آسيب رسانيده ، اين نواحي را جهت تشکيل آتروما مستعدتر مي سازد.
آترواسکلروزيس چگونه بوجود مي آيد؟
ديواره يک رگ از لايه هاي متعددي تشکيل شده است. آستر يا لايه داخلي (اندوتليوم) که معمولا ً صاف و يکنواخت مي باشد. آترواسکلروزيس معمولا ً هنگامي ايجاد مي شود که اين آستر آسيب ديده و معيوب شده باشد.
سپس گلبول هاي سفيد ويژه اي فعال شده از جريان خون خارج مي شوند و از آستر گذشته و به درون ديواره رگ وارد مي شوند. آنها در پشت آستر تبديل به سلول هايي به نام فوم سل مي شوند که تکه هاي چربي و بخصوص کلسترول را دربر مي گيرند. در اين لحظه سلول هاي ماهيچه اي صاف از لايه مياني خارج شده به درون آستر ديواره مي روند و در آنجا تکثير مي شوند. همچنين، همان گونه که بقاياي سلول، بلورهاي کلسترول، و کلسيم مي توانند در آنجا تجمع يابند مواد بافت پيوندي و ارتجاعي نيز در آنجا انباشته مي شوند.
اين توده از سلول هاي انباشته از چربي، سلول هاي ماهيچه اي صاف، و ساير مواد يک رسوب ناهمگن به نام آتروما يا پلاک آترواسکلروتيک را تشکيل مي دهد. همان طور که آنها رشد مي کنند، آترومس ديواره عروق را ضخيم ساخته و متورم مي سازد و کانال رگ را مسدود مي سازد. آنها مي توانند يک رگ را تنگ يا مسدود ساخته، و جريان خون را کم يا متوقف سازند.
رگها تحت تاثير آترواسکلروزيس قرار مي گيرند و الاستيسيته خود را از دست مي دهند و اين مي تواند موجب افزايش فشار خون گردد. همان طور که آترومس افزايش مي يابد، درون (مجراي) رگها تنگ مي شود. با گذشت زمان کلسيم در آترومس انباشته مي شود که (آتروما) مي تواند شکننده شده و شکافته شود.
خون ممکن وارد آتروماي شکافته شده شود و رگ را تنگ تر کند. يک آتروماي شکاف برداشته مي تواند محتويات چربي خود را به درون جريان خون پراکنده کند. اين توده چربي (چربي که سد جريان خون شده است) مي تواند از طريق جريان خون جا به جا شده و در هر نقطه ديگري از بدن يک رگ را مسدود سازد. شکاف يک آتروما اغلب موجب تشکيل يک لخته خون مي شود که علت اصلي حمله قلبي يا سکته مي باشد. لخته خون مي تواند سبب تنگي يا انسداد رگ شود، يا روانه شود و (تبديل به يک مسدودکننده رگ شود)، از طريق جريان خون جا به جا شود، و جريان هاي فرعي ديگري را ببندد.
● عوامل خطرساز
عوامل خطرساز براي آترواسکلروزيس شامل سيگار کشيدن، ميزان بالاي کلسترول خون، فشار خون بالا، ديابت، چاقي مفرط، عدم فعاليت فيزيکي، و ميزان بالاي آمينو اسيد هوموسيستئين در خون مي باشد. اين عوامل خطرساز اغلب مي توانند تعديل شوند. عوامل خطرساز غير قابل تعديل، شامل داشتن سابقه پيشين بيماري آترواسکلروز در خانواده (که رابطه تنگاتنگي با ايجاد بيماري در سنين جواني دارد)، رسيدن به سنين بالا، و جنس مذکر مي باشد. خطر ابتلاء مردان بيشتر مي باشد، هرچند احتمال مرگ زنان مبتلا به بيماري عروق کرونر بيشتر از خطر مرگ مردان مبتلا به آن مي باشد.
▪ سيگارکشيدن:
يکي از مهمترين ريسک فاکتورهاي قابل کنترل سيگار کشيدن مي باشد. خطر ايجاد بيماري عروق کرونر در يک فرد سيگاري مسقيما ً در ارتباط با تعداد سيگارهايي است که روزانه استعمال مي شود. استعمال دخانيات بويژه براي افرادي که پيش از اين خطر ابتلا به بيماري قلبي در آنها بالا بوده است، فوق العاده خطرناک مي باشد.سيگار سطح ليپوپروتئين پرچگالي، کلسترول (HDL)، يعني کلسترول خوب را کاهش و سطح ليپوپروتئين کم چگالي، کلسترول (LDL)، يعني کلسترول بد را افزايش مي دهد.
سيگار کشيدن سطح کربن منوکسيد خون را افزايش مي دهد که مي تواند خطر آسيب ديدگي آستر ديواره رگ را افزايش دهد. سيگار کشيدن به زودي سبب تنگ و منقبض گرديدن رگها بوسيله آترواسکلروز، و کاهش هرچه بيشتر رسانش خون به بافتها مي شود. در مجموع سيگار کشيدن موجب افزايش تمايل خون به تشکيل لخته (بوسيله تشکيل توده چسبنده پلاکتها)، و لذا افزايش خطر ايجاد بيماري عروق فرعي (آترواسکلروزيس بر ساير عروق، به غير از عروق تامين کننده قلب و مغزنيز موثر است)، بيماري هاي عروق کرونر قلبي، سکته مغزي، و انسداد عروقي محل يک رگ پيوندي استقرار يافته در طول يک عمل بايپس (قرار دادن يک رگ جايگزين به جاي يک رگ از کار افتاده)، خواهد شد.
ميزان خطر ابتلاء در افرادي که سيگار کشيدن را ترک مي کنند، بدون در نظر گرفتن طول زماني که قبلا ً سيگار مي کشيده اند، تنها نصف ميزان اين خطر در افرادي است که به سيگار کشيدن ادامه مي دهند. متارکه سيگار همچنين ميزان خطر مرگ پس از عمل بايپس عروق کرونر يا حمله قلبي يا خطر بيماري و مرگ در افراد مبتلا به بيماري عروق فرعي را کاهش مي دهد. فوايد ترک سيگار بلافاصله پس از شروع آغاز شده و با گذشت زمان فزوني مي يابد.
▪ ميزان بالاي کلسترول:
ميزان بالاي کلسترول از ساير عوامل مهم قابل کنترل مي باشد. کاهش ميزان بالاي کلسترول به وسيله مصرف اِستاتين بوضوح مي تواند خطر حمله قلبي، سکته مغزي، و مرگ را کاهش دهد. بسياري از ريسک فاکتورها براي ميزان بالاي کلسترول براي آترواسکلروزيس نيز خطر ساز مي باشند.
اين عوامل عبارتند از: سيگار کشيدن، ديابت، چاقي مفرط، عدم تحرک فيزيکي. يک رژيم غذايي پر چربي مي تواند سبب افزايش سطح کلسترول در افراد مستعد گردد. ميزان کلسترول با افزايش سن فزوني مي يابد، و در مردان به طور طبيعي بيشتراز زنان مي باشد، هرچند در زنان پس سن يائسگي افزايش مي يابد. با وجود اين همه کلسترول ها موجب افزايش خطر ابتلا به آترواسکلروز نمي شود. کلسترول ميزان بالاي تري گليسريد اغلب با ميزان کم کلسترول HDL مرتبط مي باشد. در هر حال شواهد حاکي از آن است که ميزان بالاي تري گليسريد نيز به تنهايي باعث افزايش شانس ابتلا به آترواسکلروزيس مي شود.
همچنين تعدادي از اختلالات موروثي منجر به افزايش سطح کلسترول و سايرچربي ها نيز شانس ابتلا به آترواسکلروزيس را افزايش مي دهد. به عنوان مثال، هايپرکلسترولمي موروثي که نهايتا ً منجر به افزايش سطح کلسترول مي شود، ابتدا باعث تشکيل آترومس در عرق کرونر قلب مي شود. افرادي که اين بيماري را دارند در سنين اوايه فوت مي کنند.
▪ فشار خون بالا:
فشار خون بالاي دياستولي يا سيستولي کنترل ناپذير يک عامل خطر براي حمله قلبي و سکته هايي مي باشد که بواسطه آترواسکلروز ايجاد مي شوند.
▪ ديابت قندي:
افرادي داراي ديابت نوع I (IDDM) مي باشند، تمايل به ابتلاء به آترواسکروزيس رگهاي کوچک، نظير رگهاي درون چشم وکليه، مي باشند. تعدادي از افراد مبتلا به ديابت نوع I و بيشتر افراد داراي ديابت نوع II هستند تمايل به ايجاد آترواسکلروزيس در رگهاي بزرگ دارند. اين افراد همچنين خيلي بيشتر از کساني که مبتلا به ديابت نيستند، مستعد ابتلا به آترواسکلروزيس در سنين ابتدايي مي باشند. خطر ابتلا به آترواسکلروزيس در افراد مبتلا به ديابت، بخصوص در زنان دو تا شش برابر بيشتر است. زنان مبتلا به ديابت، بر خلاف آنهايي که ديابت ندارند، قبل از سن يائسگي از خطر ابتلا به آترواسکلروزيس مصون نمي باشند.
▪ چاقي مفرط:
چاقي، بويژه چاقي شکمي (تنه اي)، خطر بيماري عروق کرونر (آترواسکلروزيس عروقي که بر تأمين خون قلب تأثير گذار مي باشد)، را افزايش مي دهد. چاقي شکمي شانس ساير ريسک فاکتور هاي آترواسکلروزنظير فشار خون بالا، ديابت نوع II، و ميزان بالاي کلسترول را افرايش مي دهد. کاهش وزن در کاهش همه اين ناهنجاري ها کمکي مؤثر مي باشد.
▪ عدم تحرک فيزيکي:
به نظر مي رسد عدم فعاليت فيزيکي خطر ايجاد بيماري عروق کرونري را افزايش مي دهد، شواهد بسياري حاکي از آن مي باشد که فعاليت منظم ورزشي اين خطر را کاهش مي دهد. ورزش همچنين مي تواند با کاهش فشار خون و ميزان کلسترول و با کمک به کاهش وزن به کاهش اين دسته از عوامل خطرساز براي آترواسکلروزيس کمک کند.
▪ ميزان بالاي هوموسيستئين خون (هوموسيستئينمي):
ميزان بالاي هوموسيستئين (يک آمينواسيد) در خون مي تواند مستقيما ً به آستر رگها آسيب برساند، و تشکيل آترومس را محتمل تر سازد. ميزان بالاي هوموسيستئين همچنين مي تواند تشکيل لخته هاي خون را گسترش دهد. ميزان هوموسيستئين همراه با افزايش سن، بويژه پس از يائسگي فزوني مي يابد. سطح بالاي هوموسيستئين در خون مي نواند ناشي از بيماري هوموسيستينوريا (يک بيماري موروثي که سبب دفع بيش از حد هوموسيستئين در ادرار مي شود)، باشد.
افرادي که اين بيماري را دارند، اغلب در سنين جواني، به آترواسکلروزيسي در مقياس وسيع دچار مي شوند. آترومس در بسياري از عروق تشکيل مي شود، اما نه ابتدا در عروق کرونري، که قلب را تأ مين مي کنند. اگر هوموسيستئينمي ناشي از عارضه اي به غير از هوموسيستينورياي موروثي باشد، خطر بيماري آترواسکلروزيس عروق قلبي (و به همان ميزان عروق مغز و رگهاي محيطي)، افزايش خواهد يافت. شرايطي که مي تواند منجر به افزايش هوموسيستئين خون شود عبارتند از: کمبود فوليک اسيد يا ويتامين B ۶ يا B ۱۲، نارسايي کليوي، برخي سرطان ها (نظير سرطان سينه)، پسوريازيس، سيگار کشيدن بيش از حد، و استفاده از برخي داروها.
● علائم
معمولا ً آترواسکلروزيس تا زماني که بيش از ۷۰% فضاي داخل رگ را نگيرد علائمي ايجاد نمي کند. علائم وابسته به محل ايجاد تنگي يا انسداد عروق مي باشند که مي تواند در هر نقطه اي از بدن رخ دهد. اگر رگهاي تأمين کننده قلب (عروق کرونر) تنگ شده باشد، درد قفسه سينه (درد موضعي شديد) ايجاد مي شود؛ و اگر اين رگها مسدود شده باشد حمله قلبي رخ مي دهد. همچنين ممکن است ريتم قلب غير عادي شده و نارسايي قلبي حاصل گردد. انسداد عروق تغذيه کننده مغز (شاهرگ ها) ميتواند ايجاد سکته کند. انسداد رگهاي پاها ميتواند ايجاد گرفتگي شديد عضلاني (لنگي متناوب) نمايد. در افراد داراي سن بالاتر از ۵۵ سال، رگهاي تأمين کننده يک يا هر دو کليه ها مي تواند تنگ يا مسدود گشته، گاهي اوقات سبب نارسايي کليوي يا فشار خون بالاي خطرناکي ميشود(فشار خون بالاي زيان آور).
علائم از آن جهت روي مي دهند که همان طور که آترواسکلروزيس يک رگ را تنگ وتنگ تر مي کند، بافت هاي تأمين شونده توسط آن رگ خون و اکسيژن کافي دريافت نمي کنند. اولين علامت تنگي يک رگ مي تواند درد يا گرفتگي در لحظه اي باشد که جريان خون ديگر نمي تواند به خوبي پاسخگوي نياز بافت به اکسيژن باشد. به عنوان مثال در طول ورزش، شخص ممکن است بدليل نرسيدن اکسيژن کافي به قلب دچار درد قفسه سينه شود؛ و يا هنگام راه رفتن شخص ممکن است بدليل نرسيدن اکسيژن کافي به پا دچار گرفتگي عضله پا شود.
همان طور که آتروما به آرامي يک رگ را تنگ مي کند علائم رفته رفته به طورمرموزي توسعه مي يابند. به هر حال گاهي اوقات علائم اوليه به طور ناگهاني بروزمي کنند، زيرا انسداد به طور ناگهاني رخ مي دهد؛ به عنوان مثال، هنگامي که يک لخته خون در يک رگ تنگ شده بوسيله آتروما گير کند، سبب حمله قلبي يا سکته مي شود.
● پيشگيري و درمان
براي کمک به پيش گيري از ايجاد آترواسکلروز شخص بايد از علائم خطر ساز قابل کنترل نظير سيگار کشيدن، کلسترول بالاي خون، فشار خون بالا، چاقي مفرط، و عدم فعاليت فيزيکي پرهيز کند. لذا بر اساس اين عوامل خطر سازفردي، پيش گيري مي تواند شامل ترک سيگار، کاهش کلسترول، کاهش فشار خون، کاهش وزن، و شروع يک برنامه ورزشي باشد.هنگامي که آترواسکلروز به حدي رسد که مشکل ساز گردد، خود عوارض بايد درمان شوند. اين عوارض شامل آنژين، حمله قلبي، ريتم غير عادي قلب، نارسايي قلبي، نارسايي کليوي، گرفتگي پاها، و فشار خون بسيار بالا مي باشد.

«آترواسکلروزيس»، مهم ترين و شايع ترين نوع بيماري از عارضه «آرتريواسکلروز»،(واژه اي عمومي براي چندين بيماري که در آنها ديواره رگ ها ضخيم تر شده و الاست ...

● به مناسبت روز جهاني مبارزه با بيماري هاي قلبي بيماري هاي قلبي عروقي عامل اصلي مرگ و مير در دنيا به شمار مي روند و سالانه بيش از ۱۷ ميليون نفر در دني ...

امروزه، بيماري هاي قلبي عروقي در رأس شايعترين بيماري ها در کشور صنعتي ورو به رشد است وآمار مرگ ومير وناتواني به دنبال آن نيز بالا ست . روش هاي غلط تغ ...

● آنژين پکتوريس چيست؟ آنژين، درد قفسه سينه است که در صورت نرسيدن خون کافي به قلب ايجاد مي شود. اين حالت آنژين پکتوريس نيز ناميده مي شود. پکتوريس واژه ...

دانلود نسخه PDF - آترواسکلروزيس