up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله آب بند PDF
QR code - آب بند

آب بند

آب بند و انواع آن

آب زيرزميني و کنترل ميزان نشت آن از مهمترين مسايل در پايداري سدها ، دامنه‌هاي طبيعي ، برشهاي مصنوعي ، معادن روباز و زيرزميني ، تونلها و شفتها ، سازه‌هاي مدفون شده و راهها و خاکريزهاي ايجاد شده بر روي دامنه‌هاست.
آشنايي
مهندسان براي کاستن از احتمال گسيختگيها ناشي از عملکرد آب زيرزمين ، همواره درصدد اند تا بخش در حال حفاري را آبکشي و خشک نمايند. البته بايد توجه داشت که کنترل نيروهاي ناشي از نشت آب هم مي‌تواند به همان اندازه در جلوگيري از گسيختگي موثر واقع شود. روشهاي متنوعي را که براي کنترل نشت و فرار آب زيرزميني وجود دارد، مي‌توان به سه دسته عمده تقسيم کرد که عبارتند از : آب بندها و موانع ، سيستمهاي آبکشي ، زهکشها ، صافي ها (فيلترها).
آب بندها و موانعي را که بر سر راه جريان آب ايجاد مي‌شود، مي‌توان به سه دسته آسترها و پوششها ، ديوارها و تزريق تقسيم کرد.
آسترها و پوششها
آسترها و پوششها به صورت لايه‌اي نفوذ ناپذير اجرا مي‌شوند و داراي انواع زيراند:
* تعبيه ورقه‌اي از رس که در بستر درياچه (به سمت سراب) ايجاد مي‌شود و وظيفه آن افزايش مسير افقي جريان آب در زير زمين و در نتيجه کاهش فشار آب و ميران نشت آن در پاشنه پاياب سد است.
* يک لايه (آستر) رسي يا پلاستيکي که براي جلوگيري از فرار آب از مخزن يا نشت سيالات از حمل تجمع زباله‌ها اجرا مي‌شود.
ديوارها Walls
بسيار متنوع بوده و مهمترين انواع آن را به نحو زير مي‌توان خلاصه کرد.
ديوار خاکي متراکم شده
اين ديوارها مي‌توانند به عنوان يک خاکريز همگن براي سد ، به صورت يک هسته در داخل سد يا ترانشه‌اي در پي سد ، که هسته آن با رس پر شده باشد، اجرا شوند.
ديواره هاي بتني
اين نوع ديوار معمولا در حفاري پي ها يا به عنوان پوشش داخل تونلها ، مخصوصا در جاهايي که جلوگيري دايم از نفوذ آب لازم باشد، بکار مي‌روند. در سدها براي جلوگيري از فرار آب از زير سد ، ديوار بتني قايمي را از پايينترين قسمت سد تا لايه‌هاي نفوذ ناپذير احداث مي‌کنند.
ديوار با شمعهاي صفحه‌اي
اين نوع ديوار ، که با راندن شمعهاي صفحه‌اي به داخل خاک ايجاد مي‌شود، موقعي از کارايي خوبي برخوردار است که قفل و بست بين صفحات کامل باشد و اين مسئله‌اي است که در زمينهاي داراي قلوه سنگ و قطعات درشت تر يا حاوي مواتع ديگر به خوبي امکان پذير نيست. با افزايش طول شمعها ، امکان خم شدن آنها در خلال راندن وجود دارد. اين نوع ديوار تا حدي مي‌تواند از نفوذ آب جلوگيري کند. اين ديوار را معمولا براي نگاهداري ديواره بخشهاي حفاري شده بکار مي‌برند. در خاکهاي با زهکشي آزاد ، ديوار بايد همراه با يک سيستم آبکشي باشد تا فشار جانبي وارده از زمين و آب به ديوار شمعي کاهش يابد.
ديوارهاي گلي
ديوارهاي گلي و ترانشه‌هاي پر شده از گل به عنوان عاملي کارآمد براي جلوگيري از نشت آب در پي سدها ، حفاريهاي باز ، حفاري تونلها و سيستمهاي کنترل آلودگي ، روز به روز مصرف بيشتري پيدا مي‌کنند. روش احداث اين ديوارها به جز در تونلها ، به اين ترتيب است که ابتدا يک ترانشه حفر مي‌شود و براي اينکه ديوارهايي ترانشه در طول حفاري ريزش نکند، داخل آن را با گل رواني از بنتونيت پر مي‌کنند. در پايان حفر ترانشه ، اين گل روان با موادي که بتواند يک ديوار دايمي و نسبتا غيرقابل تراکم و نفوذ ناپذير را بسازد، تعويض مي‌شود.
ديوار ديافراگمي
بتني نوع سازه دايمي است که توسط تکنيک ترانشه‌هاي حاوي گل روان ايجاد مي‌شود. به اين منظور قطعه‌اي از ترانشه تا عرض 7 متر را تا عمق دلخواه حفر مي‌کنيم. در مرحله بعد يک شبکه (جوشن) فولادي پيش ساخته به داخل آن رانده مي‌شود. در کليه مراحل حفاري و راندن شبکه فولادي ، ترانشه توسط گل رواني که داخل آن ريخته مي‌شود، از ريزش محفوظ مي‌ماند. در مرحله بعد گل روان توسط بتن جايگزين مي‌شود و پس از گرفتن بتن ، قطعه بعدي اجرا مي‌شود.
ديوارهاي يخي
اين ديوارها که با يخ زدن بخشي از زمين اشباع شده ايجاد مي‌شوند به عنوان عامل موقتي در جلوگيري از نشت آب در حفاريهاي باز ، تونلها و شفتها مورد استفاده قرار مي‌گيرند. اين روش بيش از همه در رسوبات ضخيم ماسه‌اي و لايه‌اي اشباع شده و يا در جاهايي که مواد سازنده گل روان ممکن است منابع آب را آلوده سازد، بکار مي‌رود. از ديوارهايي يخي سالهاست که در معادن و براي احداث چاههايي قايم (شفتها) تا عمق 300 متر استفاده شده است.
اين روش پرهزينه و وقتگير است و معمولا يک تاخير 6 ماهه در کار را باعث مي‌شود. علاوه بر آن بايد دقت زيادي در اجراي آن بشود. زيرا حتي يک جريان کوچک آب از ميان ديوار به داخل بخش حفاري شده مي‌تواند فاجعه آميز باشد. بر اثر يخ زدن ممکن است تورم قابل ملاحظه‌اي نيز در خاکهاي سطحي اطراف ساختگاه بوجود آيد که پس از آب شدن يخها مي‌تواند با فروريزش زمين همراه شود. مقدار تورم و فروريزش متعاقب آن وابسته به نوع مواد واقع در نزديک سطح زمين است.
تزريق
تزريق دوغاب به داخل خاکهاي نفوذ پذير و سنگ ، روش رايج و دايمي براي جلوگيري از جريان آب زيرزميني است. البته در اغلب موارد ديواري که به اين ترتيب بوجود مي‌آيد کاملا نفوذ پذير نيست. از تزريق همچنين براي افزايش مقاومت سنگ و خاک سود جسته مي‌شود. دوغابها متنوع اند و مي‌توانند ترکيبي از سيمان ، سيمان و خاک يا مواد شيميايي باشند. انتخاب نوع دوغاب به تخلخل سازندهاي زمين شناسي ، سرعت جريان آب و مقاومت فشاري نهايي بخشهاي تزريق شده بستگي دارد.
بطور کلي دوغابهاي ماسه - سيمان براي بستن حفره‌هاي بزرگ و شکستگيها و دوغابهاي رس و سيمان پرتلند براي بستن شکستگيهاي نسبتا کوچک و خاکهاي دانه درشت بکار مي‌روند. به منظور کنترل جريان آب زيرزميني ، حفر رشته منفردي از گمانه‌ها و تزريق در آنها اغلب کافي است. پرده تزريق را مي‌توان با افزودن رشته‌هاي ديگري از گمانه‌هاي تزريق شده ضخيم تر نمود. در سنگهاي شکافدار يا جاهايي که جريان زياد است، موفقيت عمليات تزريق کمتر است.

مقدمه آب ماده اي فراوان در کره زمين است. به شکل هاي مختلفي همچون دريا ، باران ، رودخانه و... ديده مي‌شود. آب در چرخه خود ، مرتباً از حالتي به حالت ديگ ...

رودخانه رسوباتي را که با خود حمل مي کند، در بسترش يا در زمان طغيان در محدوده بلافصل آن بر جاي مي گذارد. رسوبات بر جاي گذرده شده توسط رودخانه در خشکيها ...

رودخانه رسوباتي را که با خود حمل ميکند، در بسترش يا در زمان طغيان در محدوده بلافصل آن بر جاي ميگذارد. رسوبات بر جاي گذرده شده توسط رودخانه در خشکيها ر ...

رودخانه‌ رسوباتي را که با خود حمل مي‌کند، در بسترش يا در زمان طغيان در محدوده بلافصل آن بر جاي مي‌گذارد. رسوبات بر جاي گذرده شده توسط رودخانه در خشکيه ...

آبهاي معدني ( Inorganic Water ) ، آبهايي هستند که در يک کيلوگرم آنها لااقل هزار ميلي گرم نمک و يا ۲۵۰ ميلي گرم انيدريد کربنيک آزاد موجود است. آبهاي مع ...

بررسي آتشفشان ها در ايران نشان مي دهد ايران داراي پنج آتشفشان دماوند ، سبلان ، تفتان ، بزمان و سهند است که از اين تعداد سه آتشفشان بزمان، تفتان و دماو ...

● مقدمه: منشا سوختهاي گازي متفاوت است. برخي به طور طبيعي وجود دارند و برخي ديگر از تغيير شکل سوختهاي مايع و يا جامد تهيه مي شوند. سازنده ي اصلي مفيد آ ...

جلگه رودشت ، از جمله مناطق روستايي بسيار قديم زاينده رود است که گنجينه هاي ارزشمندي از سنن مديريتي اعم از مديريت بر طبيعت و بر جوامع انساني در آن نهفت ...

دانلود نسخه PDF - آب بند