up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله آبياري PDF
QR code - آبياري

آبياري

مديريت آبياري

● نحوه گرفتگي فيزيکي
منابع آبي داري ذرات ماسه به بزرگي دهانه ورودي و خروجي قطره چکانها از مهمترين عواملي هستند که باعث گرفتگي قطره چکانها از نوع فيزيکي مي شوند. بنابراين انتخاب نوع قطره چکان نيز در پيشگيري از گرفتگي فيزيکي نقش موثري دارد. معمولا منابع آبي زيرزميني مي تواند حاوي ذرات شن و ماسه مضر باشد. حتي اگر غلظت ذرات موجود در آب آبياري به ميزان ۵۰۰ ppm برسد در صورتي که از سيستم فيلتراسيون مناسب استفاده شود مشکلي پيش نخواهد آمد. نحوه گرفتگي بيولوژيکي:
معمولا سلولهاي باکتريايي و همچنين جلبکها آنقدر کوچک هستند که براحتي از فيلتر هاي آبياري عبور مي کنند و موجب مسدود شدن قطره چکانها در سيستمهاي قطره اي مي گردند. معمولا سيستمهاي آبياري قطره اي نيز محيط مناسبي جهت رشد اينگونه موجودات هستند. بعلاوه اگر آب آبياري از منابع آبهاي سطحي تامين شود مي تواند حاوي خزه، حلزون و قطعات گياهي باشد که بايد از ورودشان به سيستم جلوگيري شود. جهت جلوگيري از ورود ذرات بسيار درشت به سيستم مي بايست از محفظه هاي توري مناسب در لوله مکش پمپ استفاده نمود. در مواردي که در بالا به آن اشاره شد وجود يک فيلتر شن مناسب قبل از فيلتر ديسکي اجتناب ناپذير مي باشد.
فيلتر هاي مناسب جهت مقابله با رسوبات فيزيکي وبيولوژيکي:
۱) هيدروسيکلون: از فيلتر هاي اوليه مجموعه سيستم کنترل مي باشد و صرفا ذرات شن بزرگتر از ۱ ميليمتر را مي تواند جدا سازد. معمولا جهت استفاده از منابع آبهاي سطحي با کيفيت نامطمئن، هيدروسيکلون نقش مهمي جهت تصفيه ذرات درشت ايفا مي کند. در کل يک هيدروسيکلون مي تواند تا ۹۰
درصد ذرات شن و ماسه با دانه بندي متوسط را تصفيه کند.
معمولا بسته به غلظت مواد معلق در آب آبياري محفظه زيرين آن مي بايست بين هر ۳ الي ۱۰ روز يکبار باز بيني شود.
۲) فيلتر شني: فيلتر شن که پس از هيدروسيکلون قرار مي گيرد عامل بسيار موثري در تصفيه عوامل آلي و جلبکها مي باشد در حالي که مي تواند درصد مناسبي از ذرات معلق بزرگتر از ۰.۵ ميليمتر را نيز در خود نگاه دارد(بسته به اندازه دانه بندي درون فيلتر). ميزان جريان عبوري مجاز در فيلتر هاي شني نبايد از حدود ۱۰۰۰ ليتر در دقيقه در هر متر مربع مساحت مقطع، تجاوز نمايد. در صورت بروز افت فشار معادل
حدود ۰.۸ اتمسفر بين ورودي و خروجي فيلتر مي بايست فيلتر ها شستشو شوند بدين معني که جريان آب در محفظه ها عکس شده تا ذرات تصفيه شده مابين دانه هاي فيلتر از آن خارج شوند.
بايد دقت شود در هنگام شستشو از آب تصفيه شده استفاده گردد. در جدول زير جدول انواع فيلتر هاي شني ارائه شده است
شماره فيلتر شنيجنس دانه هاي محفظهاندازه متوسط دانه هامش
▪ ۸ذرات گرانيت خرد شده۱.۵ mm۱۰۰-۱۴۰
▪ ۱۱ذرات گرانيت خرد شده۰.۷۸ mm۱۴۰-۲۰۰
▪ ۱۶ذرات سيليس خرد شده۰.۶۶ mm۱۴۰-۲۰۰
▪ ۲۰ذرات سيليس خرد شده۰.۴۶ mm۲۰۰-۲۳۰
▪ ۳۰ذرات سيليس خرد شده۰.۳۴ mm۲۳۰-۴۰۰
۳) فيلتر ديسکي يا توري: فيلتر هاي ديسکي معمولا جهت جلوگيري از عبور ذرات در شت تر از ۱۰۰ ميکروني يا به عيارتي ذرات بين ۳۰۰ الي ۱۰۰ ميکروني (۰.۳ -۰.۱ م م) بکارمي روند و در ميان ذرات گرفتار شده در اين نوع فيلتر ها مي توان انواع شن و ماسه هاي ريز دانه، ذرات جلبک و مواد
ارگانيک عبور کرده از فيلتر هاي قبلي را نيز مشاهده نمود.
بنابر اين در يک ايستگاه مرکزي در سيستمهاي آبياري قطره اي، اين نوع فيلتر آخرين فيلتر مي باشد و از اهميت ويژه اي مخصوصا در سيستمهايي که در آن قطره چکانها و يا نوارهاي آبياري قطره اي از حساسيت ويژه اي برخودار هستند، برخوردار مي باشد. در کل فيلتر هاي ديسکي يا توري با مش مناسب يکي از حساس ترين عضوهاي سيستم کنترل مرکزي مي باشند. در اين نوع سيستم ها پيشنهاد مي شود تا در صورت بروز افت فشار به ميزان ۰.۷ اتمسفر بين دو سر ورودي و خروجي فيلتر، فيلتر شستشو(backwash) شود. شستشو در صورت پکيج بودن سيستم مراحل سهلي داشته و تنها با باز و بسته کردن دو شير جهت هر فيلتر
به صورت متوالي امکان پذير مي باشد. در غير اين صورت معمولا با باز شدن محفظه آن اقدام به تميز نمودن ديسکها مي شود. اخيرا فيلتر هاي ديسکي از نوع تلفيق ديسک هاي شبکه اي با نام فيلتر هاي ديسکي ۳ بعدي اين امکان را به مصرف کننده مي دهد تا با افزايش سطح جانبي فيلتراسيون به ميزان ۱۰ برابر فيلترهاي ديسکي پيشين و افزايش راندمان و کاهش افت فشار، دفعات شستشو در يک دوره کاري کاهش داده شود.
بعلاوه شستشوي ديسکهاي شبکه اي در اين نوع سيستمها بسيار ساده تر از ديسکهاي پيشين مي باشد.
نکته مهمي که در طراحي سيستمهاي فيلتراسيون مي بايست به آن توجه نمود کارايي فيلتر هاي مختلف و کاربرد متفاوت آنها مي باشد. به عنوان مثال هيچگاه نمي توان بدليل ريز مش بودن فيلتر هاي ديسکي از نصب هيدروسيکلون و فيلتر شن صرفنظرنمود مگر در مواردي خاص و پس از تحقيق و آزمونهاي مختلف
به حذف برخي از فيلتر ها از چرخه فيلتراسيون اقدام نمود.
● نحوه گرفتگي شيميايي:
بيش از ۹۰ درصد گرفتگي هاي شيميايي در سيستمهاي آبياري معمولا از دو عامل &۰۳۹;(CaCO۳) و &۰۳۹; نشات مي گيرد. کربنات کلسيم به دو صورت زير قابل رسوب گذاري مي باشد: ۱- تبخير آب و باقي گذاردن نمکهاي موجود در آب که بيشتر در دهانه قطره چکانها صورت مي گيرد. ۲- افزايش دما و
يا pH که باعث کاهش حلاليت کربنات کلسيم در آب شده و با واکنش با ساير فلزات موجود در آب از جمله Ca با عث رسوب کربناتها در لوله و قطره چکانها مي شود. عناصرآهن موجود در آب آبياري با اکسيداسيون بيولوژيکي مواجه شده و رسوبات اکسيد آهن با رسوب در آب موجب گرفتگي دريپر ها مي شود.
تزريق مواد شيميايي به درون سيستم آبياري:
موارد ذکر شده در زير تنها در صورتي که آب آبياري آناليز شده در سطح مرزي و خطر قرار دارند پيشنهاد مي گردد.
۱) جلوگيري از رسوب کربنات کلسيم: تزريق دايم اسيد سولفوريک، هيدروکلريک و يا فسفريک جهت نگاه داشتن pH آب آبياري نزديک به ۷ و در مواردي که به صورت موضعي هر يک ماه يکبار تزريق صورت مي گردد پايين آوردن pH تا حد ۳ و در مواردي که تزريق اسيد به منظور بر طرف کردن رسوب تثبيت شده
بکار مي رود، pH ميبايست تا حد ۲ پايين آورده شود. در مواردي که pH به ميزان ۳ يا پايين تر مي رسد جهت جلوگيري از آسيب ديدن ريشه ها مدت تزريق مي بايست نهايتا ۱۵-۲۰ دقيقه باشد. در اين مورد قبل از تزريق اسيد حتما با کارشناسان مشورت کنيد. . با تزريق اسيد حلاليت کربنات کلسيم بالا رفته و امکان رسوب گذاري کربنات کلسيم پايين مي آيد. قبل از تزريق خورندگي اتصالات آهني وآلمينيومي توسط اسيد مي بايست مد نظر قرار گيرد. معمولا اتصالات پلي اتيلن و پي وي سي نسبت به اسيد مقاوم هستند.
۲) جلوگيري از رسوب آهن: جهت جلوگيري از رسوب آهن مي توان قبل از ورود آب به پمپ آن را به استخر هدايت نموده و عمليات هوادهي صورت گيرد و بدين ترتيب آهن اکسيده شده در کف استخر رسوب نمايد. اقدام شيميايي در اين مورد تزريق کلرين به سيستم آبياري مي باشد که در اين مورد مسائل زيست محيطي، تثبيت کلرين در خاک و حساسيت گياهان مي بايست در نظر گرفته شود. در مورد ميزان و نحوه تزريق کلرين جهت جلوگيري از رسوبات آهن با کارشناسان مشورت شود.
۳) شستشوي گرفتگيهاي بيولوژيکي و ارگانيک: جهت جلوگيري از گرفتگي بيولوژيکي در سيستمهاي آبياري تزريق کلرين به صورت دايم به ميزان ۱ الي ۲ ppm پيشنهاد ميشود. مدت تزريق مي بايست برابر با ۱۰ الي ۲۰ دقيقه جهت دور ترين دريپر درسيستم باشد. اگر گرفتگي شروع شده و در مرحله مياني قرار
دارد غلظت ۵ ppm پيشنهاد شده و در صورتي که گرفتگي درمرحله بحراني قرار گرفته باشد با غلظت ۲۰ الي ۳۰ ppm مي توان سيستم را شستشو داد. در کل جهت کنترل رشد بيولوژيکي مواد ارگانيک تزريق دوره اي به روزانه ترجيح داده مي شود.
با توجه به اينکه سفيد کننده هاي موجود در بازار که به مصارف خانگي ميرسد همه جا در دسترس مي باشد مي توان از اين محلول به جاي کلرين استفاده نمود به شرطي که به اين نکته که سفيد کنننده ها داراي کلرين ۵ درصد هستند توجه شود. به عنوان مثال در صورت نياز به ۰.۵ ليتر کلرين مي بايست ۱۰ ليتر سفيد کننده تهيه نمود و در صورت نياز به تزريق ۱ ppmکلرين مي بايست سفيدکننده را به غلظت ۲۰ ppm تزريق نمود.
جهت تست و کنترل شستشوي کامل سيستم، غلظت کلرين در هنگام خروج از دريپر ها مي بايست مساوي با غلظت کلرين تزريقي باشد. در کل در مورد تزريق کلرين به سيستم آبياري مي بايست نهايت دقت صورت پذيرد تا اثرات سوء آن بر محيط زيست، تثبيت در خاک و حساسيت گياه کنترل شود.
تزريق کودهاي محلول در آب در سيستمهاي آبياري:
مکانيزم سيستمهاي آبياري قطره اي به صورتي است که با راندمان بالاي ۸۵ در صد آب مورد نياز تبخير و تعرق گياه را به محيط رشد ريشه ها مي رساند همين امر و همچنين ارزش بالاي کودهاي مورد نياز گياه موجب گشته تا از سالها پيش متخصصين تغزيه گياه به فکر رساندن عناصر غذايي مورد نيازگياه به همين شيوه با راندمان بالا باشند(Fertigation). راههايي که تا کنون جهت تزريق کود در سيستمهاي آبياري بکار
گرفته شده متنوع مي باشد. يکي از بصرفه ترين و موثر ترين اين شيوه ها استفاده از ونتوري تزريق کود(Mazzei Injector)مي باشد که با راندمن بسيار بالا و با غلظت کاملا يکنواخت محلول کود را به درون سيستم هدايت مي کند.
مسئله مهمي که در اين پروسه بسيار مهم جلوه مي کند درصد حلاليت کود، درجه اشباع و pH آن مي باشد. متاسفانه بکارگيري کودهايي با کيفيت بسيار نازل باعث بروز خساراتي جبران ناپذير به سيستم آبياري مي شوند. در اين زمينه و قبل از تهيه کود جهت تزريق بدرون سيستم آبياري مي بايست با کارشناسان مربوطه مشورت شود. اخيرا کودهاي UNEC علاوه بر تامين نياز غذايي گياهان، با پايين آوردن pH آب آبياري در
حد ۴-۳ باعث عدم رسوب گذاري املاح محلول در آب گشته و علاوه بر آن بتدريج با عث شستشوي رسوبات پيشين نيز مي گردند. اين نوع کودها در حال حاضر بسيار مطرح بوده و هر سال استفاده کنندگان از سيستمهاي آبياري مخصوصا سيستمهاي قطره اي را به خود جلب مي کند.
● دلايل گرفتگي قطره چکانها
گرفتگي و علايم آنها در سيستمهاي آبياري قطره اي علل مختلفي دارد :
۱) گرفتگي فيزيکي (رسوبات معلق غير محلول)
۲) گرفتگي بيولوژيکي و مواد آلي (باکتري ها وجلبک)
۳) گرفتگي شيميايي (مواد محلول در آب)
گرفتگي در سيستم آبياري مي تواند همزمان هر سه نوع موارد بالا را شامل شود. ولي در کل دليل گرفتگي در سيستم آبياري بستگي به نوع منبع تامين آب در آن سيستم دارد. منابع آب در سيستمهاي آبياري دو گروه هستند :
- منابع زير زميني نظير چاههاي آب عميق و نيمه عميق
- منابع آب سطحي مانند رودخانه ها ، کانالهاي رو باز و شبکه هاي آبياري
● آناليز آب آبياري
با آزمايش آب آبياري و آناليز آن که معمولا در آزمايشگاه هاي آب و خاک سراسر کشور صورت مي پذيرد مي توان تصميم لازم در مورد چگونگي مديريت سيستم فيلتراسيون و شستشوي شيميايي لوله هاي آبياري به صورتي که باعث رسوب برداري از لوله ها و قطره چکانها مي گردد را عملي نمود. بنابر اين در اولين قدم مي بايست نتيجه آب آبياري بهمراه آناليز آن را در دست داشت.

مقدمه آبياري از نظر علمي تعابير مختلفي دارد اما به معناي واقعي کلمه ، پخش آب روي زمين جهت نفوذ در خاک براي استفاده گياه و توليد محصول مي‌باشد. هر چند ...

آبياري از نظر علمي تعابير مختلفي دارد اما به معناي واقعي کلمه، پخش آب روي زمين جهت نفوذ در خاک براي استفاده گياه و توليد محصول مي باشد. هر چند فقط ۱۵ ...

آبياري از نظر علمي تعابير مختلفي دارد اما به معناي واقعي کلمه، پخش آب روي زمين جهت نفوذ در خاک براي استفاده گياه و توليد محصول ميباشد. هر چند فقط ۱۵ د ...

سيستم آبياري سنترپيوت به دليل هزينه کارگري کم ، انعطاف پذيري زياد ، راحتي اجرا و بهره برداري آسان ، يک سيستم آبياري انتخابي درامر کشاورزي است . وقتي ک ...

روش هاي هدايت آب در سراشيبي شيار(Furrow) : كانالهاي كوچكي كه با انتقال دادن خاك از كف شيار به لبۀ شيار ساخته مي شود. آب روي زمين معمولاً در شيار قرار ...

امروزه با توجه به بحثهاي جدي شکل گرفته در زمينه توسعه روشهاي آبياري نوين به منظور استفاده بهينه و موثر از منابع آبي و مقابله با محدوديتهاي آبي بوجود آ ...

● مقدمه: کشور ايران از نظرموقعيت استراتژيکي و اقليمي يکي از کشورهاي بي نظير در کره زمين است با وسعتي برابر ۱۶۴۸۰۰۰ کيلومتر مربع از شمال تا جنوب واز شر ...

کم آبي در گياهان به صورت علايمي مانند توقف رشد , کوچکتر شدن برگ , کوتاه شدن فاصله ميان گره ها , بد شکل شدن برگ ها , سوختگي حاشيه برگ ها و ريزش برگ در ...

دانلود نسخه PDF - آبياري