up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله آبياري گلدانها PDF
QR code - آبياري گلدانها

آبياري گلدانها

استفاده از سيستم ميست براي ريشه دار كردن قلمه

مقدمه :
اصطلاح قلمه زدن يا قلمه گيري به يکي از روشهاي تکثير غير جنسي گياهان اطلاق مي شود . به اين ترتيب ريشه دار کردن قلمه جدا شده از گياه مادري ، منجر به توليد يک گياه جديد از همان نوع مي گردد .
پس از جدا سازي قلمه از گياه مادري ، آن را به محيطي منتقل مي کنند که شرايط لازم براي ريشه دار شدن بخش انتهايي قلمه محيا باشد .
گلخانه هاي مجهز به سيستم ميست ، داراي بستر هاي ماسه اي يا پيت مي باشند که قالبا حرارت آنها را به وسيله عبور لوله هاي آب گرم بالا ميبرند. همچنين با ايجاد رطوبت و دماي کنترل شده ، محيطي مناسب براي تکثير انواع گونه هاي گياهي خصوصا گونه هاي سخت ريشه زا ، بوجود مي آيد .
در اين مقاله سعي شده است براي استفاده بهتر از اين روش توليدي در گلخانه هاي داراي سيستم ميست ، دستورالعمل اجرايي و مرحله بندي شده، ارايه شود .
مراحل آماده سازي سالن هاي گلخانه براي شروع دوره جديد تکثير به روش غير جنسي ( قلمه اي )
1- مرحله پاکسازي اوليه بسترها و محيط گلخانه :
1-1- سرند ماسه بستر به منظور جداسازي ماسه هاي درشت و بقاياي برگ، ريشه، ساقه و ...
2-1- پاکسازي محيط گلخانه از گياهان هرز روئيده در بسترها، راهروها و حاشيه سالن .
3-1- خروج هر گونه ادوات و لوازم نظير، بيلچه، سرند، قيچي و ...
2- مرمت لوازم، وسايل و تاسيسات داخلي و خارجي :
کليه لوازم و ادوات که در طول دوره توليد مورد استفاده قرار خواهند گرفت از جمله مه پاش، نازل ها، خطوط انتقال آب، سيستم هاي گرمائي (شوفاژ، هيتر) و سرمائي (پدوفن)، سيستم روشنائي و تابلو برق و ... از لحاظ سلامت کارايي و نيز نظافت بايد مورد بررسي قرار گيرند.
3- مرمت و بازسازي ساختار و پوشش گلخانه :
1-3- اسکلت گلخانه را از لحاظ استحکام، نظافت و نياز آن به رنگ آميزي، بررسي نمائيد.
2-3- پوشش گلخانه را از نظر استحکام، نفوذ پذيري، ميزان سايه اندازي و ... بررسي کنيد.
3-3- وضعيت شاسي ها و کف راهروها را از نظر استحکام و روکش بررسي کنيد.
4- شستشوي کامل ماسه بسترها و سطوح گلخانه :
تمام قسمتهاي مختلف گلخانه اعم از ماسه بسترها، راهروها، پوشش داخلي، اسکلت، حوضچه ها، لوله هاي انتقال آب و ... بايد توسط فشار آب کاملاً شسته شود .
5- ضد عفوني گلخانه :
با زمان بندي پيش بيني شده قبل از ورود قلمه به بسترها مي بايست با رعايت کامل اصول بهداشتي عمليات
ضد عفوني سطوح راهروها، بدنه شاسي ها، حوضچه ذخيره آب، اسکلت و پوشش داخلي گلخانه، لوله هاي انتقال آب و بسترهاي کاشت انجام گردد .
6- پس از انجام مراحل ضد عفوني مي بايست کليه رفت و آمدها به گلخانه را تحت کنترل قرار داده و ورود به گلخانه با کفش مخصوص و لباس تميز پس از عبور از حوضچه ضد عفوني که از ماده ضد عفوني کننده مناسب پر شده است، انجام گردد.
نحوه گزينش قلمه از گياهان مادري
اين نکته را همواره به خاطر داشته باشيد :
• قلمه اي که فقط تا حدودي خوب است، هرگز خوب نيست، بنابراين آنرا در محيط کشت قرار ندهيد.
گياهان مادري که براي قلمه گيري در نظر گرفته شده اند مي بايست داراي مشخصات زير باشند :
1- در طول دوره رشد، آب کافي در اختيار داشته باشند.
2- عاري از هر گونه آفت و بيماري باشند.
3- از خشکي يا يخبندان آسب نديده باشند.
4- داراي رشد متعادل باشند.
5- جوان و شاداب باشند و به کفايت از نور خورشيد بهره برده باشند.
6- هويت آنها معلوم و شبيه به گونه مورد نظر باشند.
7- برگهاي تغيير شکل يافته نداشته باشند.
8- از تغذيه خوبي برخوردار باشند و علايم کمبود مواد غذايي در برگهاي آنها مشاهده نشود.
نحوه نگهداري و تيمار سر شاخه ها از مرحله تحويل سر شاخه تا ورود قلمه به بستر گلخانه
1- مرحله بازرسي سر شاخه ها :
پس از دريافت سر شاخه ابتدا کليه سر شاخه هاي دريافتي را در مکاني که قبلاً جهت نگهداري و قلمه گيري انتخاب شده است (سايه و درجه حرارت پائين) قرار داده و تک تک سرشاخه ها را از جهت وجود آفات و بيماريها مورد معاينه دقيق قرار دهيد. شاخه هايي که علائم و يا هر گونه علامتي دال بر وجود بيماري دارند بخصوص خشکيدگي يک يا چند شاخه و ريزش برگ، بايد کل سرشاخه ها حذف شود.
2- مرحله درجه بندي سر شاخه ها :
بعد از حذف سرشاخه هاي آلوده که بايد به دقت صورت گيرد، لازم است سرشاخه ها را از نظر وارتيه گياه مادري، منبع تهيه سرشاخه و کيفيت سرشاخه همچون طراوت، رنگ برگها و کليه شاخص هاي ظاهري بررسي شده و هر وارتيه براساس کيفيت به درجات 1، 2و 3 درجه بندي شود. اينکار در نتيجه نهايي در رابطه با ميزان بازدهي درجات مختلف بسيار مهم مي باشد.
3- جايگاه نگهداري سرشاخه و قلمه گيري :
جايگاه نگهداري بايد داراي سايه، رطوبت کافي و خنک باشد، از آنجائيکه در اين شرايط رشد قارچها بسيار سريع است ، چندين نکته در اين رابطه حائز اهميت مي باشد :
1-3- قلمه گيري بايد به سرعت انجام گيرد و محل آن نيز دور از معرض باد باشد.
2-3- سرشاخه هاي آلوده با روشي که در بند 1 آمده است بايد حذف گردند تا از افزايش بار آلودگي سرشاخه هاي ديگر جلوگيري شود.
3-3- محل نگهداري از سرشاخه ها بايد با مواد ضد عفوني کننده براساس حجم و وسعت مکان و قرار داشتن در معرض باد و ... چندين بار ضد عفوني گردد. عمل ضد عفوني توسط پاشش محلول رقيق شده بر روي سر شاخه ها انجام گيرد تا ضمن عمل ضد عفوني کردن، رطوبت سرشاخه ها نيز تامين گردد. ( قبل از ضد عفوني بايد محيط کاملاً تميز شده و هر گونه خاک و مواد پوسيده حذف گردد).
4-3- کف زمين بهتر است سيمان شده باشد در غير اينصورت مي توان به اندازه کافي از پوشش پلاستيکي استفاده و عمل ضد عفوني کردن را بروي آن انجام داد.
5-3- محل نگهداري بايد مسقف بوده و از تابش نور خورشيد بدور باشد. در صورتيکه زمان نگهداري سر شاخه ها طولاني است مي توان بر روي آنها يک پلاستيک ضد عفوني شده قرار داده و بروي سر شاخه آب ضد عفوني شده اسپري نمود. البته در اينصورت هر چند ساعت بايد پلاستيک را جهت انجام تهويه کنار زد. در اين رابطه استفاده از گوني يا کيسه به علت اينکه مي تواند محيط مناسبي براي رشد قارچها باشد توصيه نمي گردد.
4- مرحله قلمه گيري :
بعد از تحويل سرشاخه ها، عملکرد سريع سيستم که در واقع نياز به يک برنامه حساب شده دارد از مهمترين موارد بشمار مي رود و در اين بين سرعت عمل در قلمه گيري از تمامي موارد ديگر داراي اهميت بيشتري است. در همين راستا کليه لوازم و ادوات مورد نياز از قبيل جايگاه کار، قيچي، مواد ضد عفوني کننده و ... بايد قبل از رسيدن سر شاخه ها تهيه و آماده شود. کليه لوازم کار و حتي لباس کار کارگران بايد کاملاً تميز شده حتي ضد عفوني گردد. کليه کارگران نيز قبل از کار بايد دستهاي خود را کاملاً با مواد ضد عفوني کننده ضد عفوني کنند. سرشاخه ها بايد به اندازه ميزان مصرف هر چند ساعت يکبار در اختيار فرد قلمه گير قرار داده شود، تا از خشک شدن و از بين رفتن سرشاخه ها جلوگيري گردد.
5- مرحله سورتينگ :
بهترين قلمه با قطري بين 0 6 تا 1 سانتي متر است. طول قلمه نيز بين 12 تا 20 سانتي متر مناسب مي باشد. کليه قلمه ها بعد از مرحله تيمار بلافاصله بايد در بستر کشت کاشته شوند ( بهتر است قلمه ها از لحاظ ميزان قطر، جداگانه دسته بندي و نشاء گردند).
نکته : سرعت عمل در اجراي عمليات نشاء بلافاصله پس از قلمه گيري بسيار حائز اهميت مي باشد.
6- مرحله تيمار کردن قلمه ها :
تيمار کردن قلمه ها شامل دو مرحله بسيار مهم مي باشد :
1-6- مرحله ضد عفوني قلمه - پس از دسته بندي قلمه ها، آنها را در درون ظرفي که حاوي ماده ضد عفوني کننده مي باشد غوطه ور و سپس آنها را خارج نماييد. قلمه ها را درون يک سبد ريخته تا آب آنها خارج شود. ( در هنگام دسته بندي جهت قرار گرفتن قلمه ها بسيار مهم است).
2-6- مرحله هورمون زني- قسمت تحتاني قلمه را در هورمون ريشه زايي با رقت و به مدت مناسب قرار دهيد.
7- مرحله انتقال قلمه به داخل بستر :
بلافاصله بعد از مرحله تيمار ، قلمه ها بايد به بسترهايي که قبلاً به اين منظور ضد عفوني شده است منتقل گردند. در ضمن هر فردي که وارد سوله مادر مي شود بايد از کفش و لباس ضد عفوني شده و يا حتي الامکان تميز استفاده نمايد.
دستهاي فرد نشاء کننده بايد کاملاً تميز باشد. فاصله قلمه ها بسته به نوع و قطر آن در داخل بستر نبايد کمتر از 2 سانتي متر باشد.
توجه : مرطوب نگهداشتن قلمه ها همراه با درجه حرارت پائين طي کليه مراحل قبل از نشاء ، در حفظ توانايي ريشه زائي قلمه بسيار موثر است.
نحوه نگهداري و تيمار قلمه هاي وارد شده به بستر تا مرحله انتقال قلمه ريشه دار به گلدان
الف- سالم سازي آب مصرفي و کنترل مستمر آن
براساس ميزان آب مصرفي، روزانه ماده ضد عفوني کننده مناسب طبق دستورالعمل مصرف به آب آبياري و مه پاش ها اضافه مي گردد.
تذکر : تحت هيچ عنوان از آب بدون مصرف ماده ضد عفوني کننده در استفاده نگردد و روزانه مراحل ضد عفوني آب کنترل گردد.
ب- حفظ بهداشت و سلامت قلمه ها و بسترها
ب-1- خروج قلمه هاي پوسيده و برگهاي ريزش کرده از سطوح بسترها بطور مستمر.
ب-2- کنترل روزانه وضعيت رشد وسلامت قلمه ها.
ب-3- خروج قلمه هاي مشکوک به بيماري، جداسازي و نشاء مجدد آنها در مکان ديگري از بستر ( چنانچه قلمه سبز باشد قابل نشاء مجدد مي باشد و نيز در صورت پوسيدگي در انتهاي قلمه ها مي توان از محل گره بالاتر آن را قطع و طبق دستورالعمل پس از ضد عفوني و هورمون زني آنرا مجدداً در محل ديگر نشاء نمود).
ب-4- استفاده از کودهاي کامل پس از 80% کالوس بندي ( مرحله قبل از ريشه زايي که سلول هاي مولد ريشه بصورت توده اي ايجاد شده اند ) قلمه ها بصورت اسپري .
ب-5- کنترل دماي بسترها، محيط و نيز رطوبت فضاي داخل گلخانه .
ب-5-1- دماي اپتيمم بستر تا زمان کالوس بندي (80% کالوس بندي قلمه ها ) 26-24 درجه سانتيگراد مي باشد.
تذکر :
* دماسنج خاکي به عمق پاي قلمه و در نزديکي قلمه ها مستقر و کنترل دما بطور روزانه صورت گيرد.
* بعد از زمان کالوس بندي (80%) به ازاي هر 7 تا 10 روز يک درجه سانتيگراد از حرارت پادما (بستر) کاسته شود.
ب-5-2- دماي اپتيمم محيط گلخانه 15-14 درجه سانتيگراد و حداقل 10-8 درجه سانتيگراد مي باشد.
تذکر : بايد توجه داشت به دنبال خاموش کردن دستگاه حرارتي مرکزي که براي کاهش و تنظيم درجه حرارت پادما و محيط داخل گلخانه صورت مي گيرد، تنش حرارتي ايجاد نگردد و حساسيت ريشه ها به عوامل پوشاننده افزايش پيدا نکند. بدين منظور بايد از قطع فوري جريان آب گرم در لوله هاي زير بستر خودداري نموده و کاهش درجه حرارت بصورت تدريجي انجام شود.
ب-6-3- رطوبت اپتيمم 95%-90 مي باشد و رطوبت نبايد از 60% کاهش يابد (رطوبت اپتيمم تا پايان انتقال قلمه ريشه دار به گلدان ادامه مي يابد).
ب-6-4- دور و ميزان آبياري
فاصله آبياري در زمانيکه سطح پوشش آب آبياري 98% به بالا باشد، پس از عمليات نشاء در هر 15 تا 20 دقيقه به مدت 7 تا 10 ثانيه پاشش انجام شود( بسته به شرايط محيطي و گذشت فاصله زمان آبياري به مرور تا 1 ساعت افزايش مي يابد).
تذکر : آبياري زماني صورت مي پذيرد که دو سوم از سطح برگها خشک شده باشد. ( در هر صورت ملاک تعيين زمان آبياري و مدت پاشش براساس بازديد مستمر و با توجه به شرايط، توسط مسئول مربوطه مشخص مي گردد).
ب- 6-5- کنترل سيستم رطوبتزا
زمان و مدت پاشش بايد طوري تنظيم گردد که ميزان رطوبت محيط بطور متوسط و مستمر 90% ثابت باقي بماند.
ج- کنترل ورود افراد و ادوات به داخل گلخانه
ج-1- کنترل روزانه و مستمر حوضچه ورودي به نحوي که همواره از محلول ضد عفوني کننده پر باشد.
ج-2- استفاده از کفش مجزا و ضد عفوني شده هنگام ورود به گلخانه.
ج-3- ضد عفوني دست و دستکش کارگران هنگام کار در گلخانه.
ج-4- جلوگيري از ورود افراد متفرقه به داخل گلخانه.
ج-5- ضد عفوني ابزار مورد استفاده هنگام ورود به گلخانه ( نظير : قيچي، سمپاش، آب پاش، شيلنگ، بيلچه و ...).
د- کنترل بهداشت و سلامت محيط داخل و اطراف گلخانه .
د-1- جمع آوري کليه آشغالها و مواد زائد و نظافت اطراف گلخانه .
د-2- پاشش محلول ضد عفوني کننده دور تا دور گلخانه به شعاع نيم متر .
د-3- حذف علفهاي هرز پيرامون گلخانه .
د-4- ضد عفوني راهروهاي گلخانه در چند مرحله طي هر دوره توليد .
د-5- جمع آوري هر گونه مواد زائد و برگهاي ريزش کرده و قلمه هاي پوسيده و خروج آنها از گلخانه و سوزانيدن آنها.
هد- کنترل و حفظ کارکرد تاسيسات و تجهيزات
هد-1- کنترل و حفظ وضعيت اسکلت و پوشش گلخانه .
هد-2- کنترل و حفظ تجهيزات داخل گلخانه نظير : نازلها، پمپها، حوضچه ذخيره آب، حوضچه ضد عفوني، درب ها، فن ها، سيستم روشنايي، سيستم حرارتي، رطوبت زا، لوله ها و ...
هد-3- کنترل و ثبت راندمان مصرف و موجودي سوخت.
روش انتخاب خاک و ضد عفوني آن براي گلدان زني قلمه ريشه دار شده
1-انتخاب منبع خاک :
بايد منابع مناسب خاک، ماسه، کود آلي و هر گونه مواد افزودني را جستجو نموده و پس از پيدا کردن منابع خاک با کيفيت (از نظر رنگ، بافت خاک، ميزان ماسه و کلوخه موجود در آن) اقدام به انتقال آن به نهالستان نماييد.
2-آماده سازي خاک جهت ضد عفوني :
پس از انتقال خاک و ماسه به نهالستان (لازم است خاک، ماسه و کود آلي در محلي دور از محوطه گلخانه دپو شود)، در صورت نياز اقدام به سرند خاک نموده و آنرا با نسبت 1:1:1 شامل خاک مرغوب+ماسه يکدست+ماده آلي (کود دامي کاملاً پوسيده يا خاکبرگ کاملاً پوسيده) با يکديگر ترکيب کرده و سپس به جايگاه ضد عفوني خاک منتقل نمائيد. تذکر : قطر لايه خاک در جايگاه ضد عفوني نبايد بيشتر از cm 30 باشد و نيز افزودن ترکيبات غني شده بسته به نوع خاک صورت پذيرد.
3-ضد عفوني مخلوط خاک :
براي ضد عفوني خاک مي توان از مواد مناسب براساس توصيه سازمان حفظ نباتات يا توصيه کارخانه سازنده استفاده نمود يک ضد عفوني کننده بايد ايمن براي انسان و محيط زيست باشد . ابتدا طبق دستورالعمل کاربرد، آنرا به رقت مورد نظر رسانيده و سپس روي خاک اسپري کنيد و خاک را به خوبي مخلوط نمائيد (تا زماني که از توزيع يکواخت اطمينان حاصل شود). سپس مي توانيد از خاک حاصل (با کمک ابزار آلات ضد عفوني شده) جهت پر کردن گلدان ها استفاده کنيد .
.نکته : گلدان ها را نيز قبل از استفاده طبق توصيه و روش کاربرد با محلول مناسب ضد عفوني کنيد.
مراحل انتقال قلمه ريشه دار از داخل بستر گلخانه به داخل گلدان
1-بررسي قلمه از نظر وضعيت ريشه :
ابتدا تعداد قلمه هاي ريشه دار شده در داخل بستر و وضعيت استحکام ريشه ها را بررسي کرده در صورتيکه نيمي از قلمه ها از استحکام ريشه اي خوبي برخوردار بودند (قهوه اي شدن رنگ ريشه، عدم شکننده بودن) اقدام به خروج قلمه ها از بستر و انتقال آن به گلدان نمائيد.
2- ضد عفوني ريشه ها :
پس از خروج قلمه ها از بستر و شستشوي ابتدايي آنها با آب، ريشه ها را در داخل محلول ضدعفوني کننده مناسب قرار داده و بلافاصله آنها را خارج کنيد.
3- جايگاه گلدان زدن :
محلي که کارگران در آنجا مشغول پرکردن گلدانها مي باشند، بايد قبلاً با مواد ضد عفوني کننده ، ضد عفوني گردد و کفش، لباس و دست کارگران نيز تميز و ضد عفوني شده باشد.
4- انتقال خاک به جايگاه گلدان زدن :
دقت شود که وسايل کار همچون بيل، بيلچه، فرغون و ... در اين مرحله توسط مواد ضد عفوني کننده شستشو شوند.
5- انتقال قلمه ريشه دار به گلدان :
قلمه هاي ريشه دار را به گلدان هايي که نيمي از آن توسط خاک پر شده منتقل و خاک گلدان را پر کنيد . دقت شود دست کارگران تميز و ضد عفوني شده باشد.
6- آبياري گلدانها :
بلافاصله پس از پرکردن گلدانها ، آنها بايد به طور کامل آبياري شوند. اين عمل در روزهاي نخستين پس از گلدان زني با دقت فراواني پيگيري شود.

مقدمه آبياري از نظر علمي تعابير مختلفي دارد اما به معناي واقعي کلمه ، پخش آب روي زمين جهت نفوذ در خاک براي استفاده گياه و توليد محصول مي‌باشد. هر چند ...

آبياري از نظر علمي تعابير مختلفي دارد اما به معناي واقعي کلمه، پخش آب روي زمين جهت نفوذ در خاک براي استفاده گياه و توليد محصول مي باشد. هر چند فقط ۱۵ ...

آبياري از نظر علمي تعابير مختلفي دارد اما به معناي واقعي کلمه، پخش آب روي زمين جهت نفوذ در خاک براي استفاده گياه و توليد محصول ميباشد. هر چند فقط ۱۵ د ...

سيستم آبياري سنترپيوت به دليل هزينه کارگري کم ، انعطاف پذيري زياد ، راحتي اجرا و بهره برداري آسان ، يک سيستم آبياري انتخابي درامر کشاورزي است . وقتي ک ...

روش هاي هدايت آب در سراشيبي شيار(Furrow) : كانالهاي كوچكي كه با انتقال دادن خاك از كف شيار به لبۀ شيار ساخته مي شود. آب روي زمين معمولاً در شيار قرار ...

امروزه با توجه به بحثهاي جدي شکل گرفته در زمينه توسعه روشهاي آبياري نوين به منظور استفاده بهينه و موثر از منابع آبي و مقابله با محدوديتهاي آبي بوجود آ ...

● مقدمه: کشور ايران از نظرموقعيت استراتژيکي و اقليمي يکي از کشورهاي بي نظير در کره زمين است با وسعتي برابر ۱۶۴۸۰۰۰ کيلومتر مربع از شمال تا جنوب واز شر ...

● نحوه گرفتگي فيزيکي منابع آبي داري ذرات ماسه به بزرگي دهانه ورودي و خروجي قطره چکانها از مهمترين عواملي هستند که باعث گرفتگي قطره چکانها از نوع فيزيک ...

دانلود نسخه PDF - آبياري گلدانها