up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله آبهاي زيرزميني PDF
QR code - آبهاي زيرزميني

آبهاي زيرزميني

● چاه
دو نوع چاه داريم ، عميق و نيمه عميق
۱) چاه نيمه عميق
چاهي است که معمولاٌ با دست آنرا حفر مي کنند و مقني ها در احداث اين نوع چاهها از تجربيات زيادي برخوردارند . در مواردي که ميزان نياز به آب اينگونه چاهها بسيار محدود و سطح آب زيرزميني در نزديکي سطح زمين قرار دارد از دلو و طناب براي آبکشي استفاده مي شده است . اخيراٌ همين چاههاي نيمه عميق را بصورت دهانه گشاد حفاري کرده و سپس آنرا با استفاده از کول هاي سيماني يا بتني ، لوله گذاري نموده و با استفاده از پمپ و موتور ، آبکشي مي نمايند .
۲) چاه عميق
چاه عميق را با دستگاه حفاري حفر مي کنند و پس از اتمام حفاري آنرا لوله گذاري مي کنند و سپس براي آبکشي از آنها از تجهيزات موتور و پمپ استفاده مي کنند .
در زماني که برداشت آب زيرزميني بيش از ورود آب نفوذي به مخزن باشد ، رو به کاهش مي گذارد و بمرور سطح آب زيرزميني عميق تر ميشود .
● سيستم آبخوان
سفره آب زيرزميني هم به مانند يک سيستم عمل مي کند ، يک تعدادي ورودي دارد و تعدادي هم بعنوان فاکتورهاي خروجي آن عمل مي کند .
هرگاه ميزان ورودي هاي اين سيستم کمتر از ميزان خروجي هاي آن شود ، معادله سيستم به هم خورده و دچار مشکل مي شود .
هر گاه ميزان ورودي ها بيشتر از ميزان خروجي ها گردد نيز مشکل به شکل ديگري بروز مي کند . بنابراين بحث تعادل در سيستم آبخوان ، بسيار حائز اهميت است و هرگونه اخلال در آن موجب دردسر ساکنان و بهره برداران و سازمان هاي مسئول ميشود .
▪ مشکلات سيستم
همانطور که ذکر شد هرگونه خللي که در دو طرف معدله سيستم آب زيرزميني بروز کند باعث ظهور مشکلاتي ميگردد که دو مشکل عمدة آن عبارت از بالا آمدگي سطح آب زيرزميني و پايين افتادن سطح آب زيرزميني ، ميباشند و هريک از آنان نيز پيامدهاي خاص خودشان را دارند .
● بالا آمدگي سطح آب زيرزميني
بشکه اي را در نظر بگيريد که از يک شير آب در حال پر شدن است ، همچنين بشکه مزبور داراي يک شير در پايين خود است و آب بشکه از طريق شير شماره ۲ تخليه ميشود . در اين مثال تمامي قسمتهاي بشکه نفوذناپذير فرض شده است و معادله اين سيستم داراي يک فاکتور ورودي ( شير شماره ۱ ) و يک فاکتور خروجي ( شير شماره ۲ ) مي باشد .
سطح آب را در ابتداي آزمايش در ميانه ارتفاع بشکه فرض کرده و سپس شيرهاي آب ۱ و ۲ را باز کنيد .
چنانچه پس از شروع آزمايش ، مقدار آب ورودي از شير ۱ بيش از مقدار آب شير خروجي شماره ۲ باشد ، چه اتفاقي مي افتد ؟ سطح آب درون بشکه بمرور بالا و بالاتر مي آيد تا جايي که بشکه پر شده و آب آن سرريز نمايد . آب سرريز شده ممکن است در مسير خود موجب خسارت هاي زيادي گردد .
● پايين افتادن سطح آب زيرزميني
اين حالت زماني اتفاق مي افتد که در بشکه فرضي فوق الذکر ، تنها تفاوت در مقدار آب ورودي و خروجي است .
در اين حالت مقدار آب خروجي شير شماره ۲ بيش از مقدار آب ورودي از شير شماره ۱ ميباشد ، و در اثر باز بودن شيرها ، بمرور سطح آب بشکه پايين و پايينتر مي رود تا جايي که سطح آب به کف بشکه برسد و ديگر ، آبي براي خارج شدن وجود نداشته باشد ، الا همان مقداري که از شير شماره ۱ وارد ميشود .
دراينصورت ديگر جريان مستقيم شده و فقط مقدار وارده عيناٌ خارج شده و چيزي به حجم آب بشکه اضافه نميشود .
مثال فوق يک مدل ساده شده از آبخوان را نشان داد و شما را با فاکتورهاي ورودي و خروجي اين سيستم آشنا نمود .
● ووردي هاي سيستم
اصلي ترين ورودي سيستم ، نفوذ مستقيم آب باران در زمين است .
پس از آن آبهاي جاري انهار ،برکه ها و رودخانه ها و مسيل ها نيز در مسير و بستر خود ، به درون زمين نفوذ مي کنند .
آبهاي لوله کشي شده شهري و کاناليزه شده کشاورزي نيز مقداري نشتي دارد که بدرون زمين نفوذ مي کنند .
آب زراعي مصرف شده در مزارع نيز پس از مشروب نمودن و مصارف گياهي بدرون زمين نفوذ مي کند .
آب لوله کشي شهري و روستايي نيز پس از مصرف ، به صورت فاضلاب شهري و روستايي به درون زمين نفوذ مي کنند .
تمامي اين آبها ، پس از نفوذ در زمين ، در اثر نيروي ثقل خود به سمت يک هدف و آن پايينترين نقطه و تراز ممکن ، حرکت مي کنند تا به لايه نفوذناپذير برسند. پس از رسيدن به آن لايه نفوذناپذير است که آبها بر روي هم انباشته شده و آبخوان را تشکيل مي دهند .
● خروجي هاي سيستم
آب هاي خارج شده از مظهر قنوات و دهانه چاههاي عميق و نيمه عميق ، و آبهاي زهکشي شده از اراضي زه دار ، به رودخانه ها و قسمت هاي خروجي دشت ها و آب هاي بخار شده از اعماق نزديک به سطح زمين و ... از فاکت هاي خروجي سيستم بحساب مي آيند .
● معادله سيستم
چنانچه خروجي هاي سيستم را در يک طرف معادله و ورودي هاي آنرا در طرف ديگر معادله بنويسيم ، حالت هاي زير متصور است :
آب هاي خروجي مساوي آب هاي ورودي و سيستم در حالت تعادل است.
آب هاي خروجي بيش از آب هاي ورودي و سيستم در حالت کاهنده و رو به بحران و نابودي است .
آب هاي خروجي کمتر از آب هاي ورودي و سيستم در حالت افزايندگي و رو به بروز خطر زهدار شدن اراضي است .
▪ راه حل
از آنجا که جمعيت رو به افزايش است و نيازهاي جمعيت روزافزون ميباشد ، لذا قبول اينکه يک سيستم آب زيرزميني را ميتوان در حالت تعادل نگهداشت بسيار مشکل و عملاٌ ناممکن است .
عليرغم سعي و کوشش دائمي مديريت حفاظت آب زيرزميني دشت هاي مختلف وابسته به سازمان هاي آب مناطق ، هميشه بهره برداران و صاحبان چاهها ، با برداشت بيش از سهميه تعيين شده و تخطي از ميزان قيد شده در پروانه هاي بهره برداري به خروج سيستم از حالت تعادل و حرکت آن به سمت بحران و کاهش ذخيره آبخوان مي رود .
در اين حالت سير نزولي سطح آب زيرزميني سير نزولي سريعي پيدا کرده و روز به روز حرکت نزولي آن و کسري ذخيره مخزن بيشتر خواهد شد .
مديران بايد مراقب باشند تا کفگير برداشت آب زيرزميني به ته ديگ آبخوان برنخورد ، وگرنه صداي آن بسيار گوشخراش خواهد بود .
در صورت بروز چنين حالتي ، خسارتهاي جبران ناپذيري ، حيات انساني و گياهي را تهديد مي کند .
● خسارتهاي مورد انتظار
پايين رفتن سطح آب زيرزميني و تخليه سفره آب زيرزميني موجب : خشک شدن چاههاي نيمه عميق و قنوات ، کاهش آبدهي چاههاي عميق ، کف شکني مداوم و تعميق چاههاعميق ، افزايش هزينه نصب تجهيزات در اعماق زيادتر، افزايش مصرف سوخت و هزينه هاي برق مصرفي کشاورزي ، شورشدن آب چاهها در اثر حرکت جبهه آب شور از حاشيه هاي مخزن به سمت مرکز که پديده اينترفاز را بدنبال دارد .
علاوه بر آن تخليه سفره آب زيرزميني ، موجب خشک شدن چاههاي عميق و نابودي کشاورزي ، نشست اراضي اطراف چاهها ، فرورفتن تجهيزات سرچاهي برون چاه ، تخريب ساختمانهاي سرچاهي ، زلزله هاي القايي کم شدت ، نشست سراسري دشت ها و زلزله هاي شديد احتمالي و ساير عوارض خواهد بود .
در مواردي نيز که آب ورودي به سيستم بيش از ميزان خروجي آنست ، ما با خسارتهاي بيشماري مواجه خواهيم بود : بالا آمدن سطح آب زيرزميني در دشتها و روستاها و شهرها ، نمناک شدن کف اتاقها ، جمع شدن آب در طويله هاي روستائيان ، جمع شدن آب در تنورهاي زميني ، نمور وتخريب شدن ديوارها ، نشست ساختمانها و شکستگي حاصل از نشست ، آلوده شدن آب زيرزميني با فاضلاب خانگي ، افزايش بيماريهاي ناشي از آب ، خشک شدن درختان ، کاهش راندمان زراعي و خشک شدن مزارع در اثر زهدار شدن اراضي ، شوري خاکها و... از جمله خسارتهاي ممکن در اثر بالا آمدن سطح آب زيرزميني است .
● تغذيه مصنوعي
يکي از راههايي که براي کنترل و جلوگيري از پايين افتادن سطح آب دشتها از قديم الايام مورد توجه مردم و کشاورزان ايران بوده و در سالهاي اخير نيز مورد توجه متخصصين امر آبهاي زيرزميني قرار گرفته است ، تغذيه مصنوعي سفره است .
در مواردي که تغذيه طبيعي و ورودي هاي طبيعي سيستم جوابگوي ميزان آبهاي خروجي از سيستم نباشد ، متخصصين اين روش را پيشنهاد مي کنند تا با تزريق مداوم آب به داخل يک مخزن ، از نابودي آن جلوگيري کنيم . تغذيه مصنوعي هاي متنوع دشت گرمسار ، سمنان ، زرتل ، آبگرم ، دامغان ، دريان ، آکسي ، مهماندوست ، دامغان ، ارميان و نعيم آباد و زيدر و ... از تجربيات نگارنده در پروژه هاي تغذيه مصنوعي سفره هاي آب زيرزميني دشت هاي مختلف استان سمنان ميباشند .
● زهکشي
با زهکشي سطحي و زيرزميني و پمپاژو خارج کردن آبهاي مازاد و انتقال آن به ديگر مناطق ميتوان از خسارتهاي بالا آمدن آب زيرزميني جلوگيري نمود .
زهکشي روستاي مرادآباد و زهکشي جنوب دشت گرمسار و چاههاي کاهش سطح اب جنوب تهران از تجربيات نگارنده در استان سمنان و تهران در مواجهه با زهدار بودن اراضي بوده است
● روش هاي تغذيه
تغذيه سفره آب زيرزميني به دو روش اساسي ميسر مي شود . روش طبيعي تغذيه بدون هيچگونه دخل و تصرف در طبيعت ، و روش مصنوعي .
▪ تغذيه طبيعي
اين روش تغذيه همان روشي است که طبيعت در طول ساليان درازي به نفوذ آب بداخل زمين و تشکيل سفره هاي آب زيرزميني پرداخته است . هم منابع آبي طبيعي هستند و هم بسترهاي تغذيه کاملاٌ طبيعي هستند .
▪ تغذيه مصنوعي
همچنانکه قبلاٌ ذکر شد در مواردي که تغذيه طبيعي جوابگوي نيازهاي روزاقزون بهره برداران نيست ، جوابگوي مصرف نيست ، مصرف بيش از توليد است و مانند آنکسي است که دخلش بود نوزده و خرج بيست ، بايد با تغذيه مصنوعي به داد آبخوان رسيد .
مانند سرمي که پزشک به بيمارش تزريق مي کند ، چونکه تغذيه طبيعي جوابگوي نيازهاي بدن بيمارش نيست .
▪ جانمائي تغذيه
براي جانمايي تغذيه چند شرط بعنوان شروط لازم بايد مورد توجه قرار گيرد :
▪ وجود دشت نيازمند به تغذيه
بدون وجود يک بيمار چگونه ميتوان درمان را شروع نمود ؟ مگر بر روي مدل هاي عروسکي و انهم فقط بدرد آموزش ميخورد ، پس از آموزش بايد آموخته هاي خود را بر روي مدل هاي واقعي به مرحله عمل درآوريم و در اينجا به بيمار واقعي نياز خواهيم داشت .
پس ضروري است دشت هاي مختلف را قبلاٌ شناسايي کرده و دشتهاي نيازمند به تغذيه را شناخته باشيم و تمام توجه خود را به آن دشتها معطوف کنيم .
● وجود آب مازاد و قابل تغذيه
داروي واقعي بيمار مورد نظر ما آب است و ما براي درمان به چنين دارويي نياز داريم ، بنابراين بايد منابع آبهاي سطحي منطقه را شناسايي کنيم و منابع آبي مازاد را بشناسيم و پس از يافتن منابع آبي که مازاد بر نياز روز حقابه بران و صاحبان منافع است ، بايد به شرايط کمي و کيفي آن نيز بپردازيم .
آيا اين منبع آبي کفايت نياز ما را مي کند ؟ از نظر کيفي ، فيزيکي و شيميايي با نيازهاي ما انطباق دارد ؟ وجود يک رودخانه آب شور که دائماٌ جريان دارد نه تنها براي تغذيه مناسب نيست بلکه باعث آلودگي شيميايي آبخوان نيز مي گردد و در صورت توان بايد آنرا از محدوده دشت خارج کنيم . آيا تغذيه اين آب ، مسايل کيفي جديدي را به آبخوان تحميل نخواهد کرد ؟ آبهاي سولفاته سبب تلخي آبخوان ( آبگرم سمنان ) و آبهاي کلروره سبب شوري آبخوان (آب گندم دره ارادان در شرق گرمسار) مي گردند .
آبهاي کربناته ، مناسب ترين آبها براي تغذيه ميباشد . علاوه بر شرايط شيميايي آبها ، دقت در پارامترهاي فيزيکي آب نيز بسيار حايز اهميت است و هرچه آب مورد استفاده صاف تر و زلال تر باشد ، شانس نفوذ آن بداخل آبخوان زيادتر و ريسک آن کمتر است .
● وجود اراضي مناسب تغذيه
اراضي واقع در ابتداي مخروط افکنه ها ، بدليل نحوه رسوبگذاري آن در طول ساليان دراز تشکيل بادبزنه هاي آبرفتي ، مناسب ترين اراضي هستند و از آنجا که بدليل دانه درشت بودن و سنگلاخي بودن اين اراضي ، قابليت زراعي آن نيز پايين است ، لذا امکان استفاده از اين اراضي ميسر است . دانه بندي خاکهاي اين اراضي دانه درشت گردشده اند.
همين دانه درشتي آبرفت و نبود لايه هاي ريزدانه و بازدارنده رسي در بينابين لايه هاي آبرفت ، موجب افزايش شانس نفوذ آب به داخل آبخوان ميگردد .
اراضي واقع در دامنه کوهها نيز که از واريزه هاي دامنه کوهها تشکيل شده اند نيز براي تغذيه شرايط مناسبي را دارند ، دانه بندي خاک اين اراضي دانه درشت تيز گوشه اند .
● منبع آب سطحي
منابع آب سطحي عبارت از آب رودخانه ها ، خشکرود ها ، آبهاي سيلابي ، کانالها و انهار طبيعي و کشاورزي هستند که ميتوان در فصول غير زراعي و زراعي از آب مازاد اين منابع براي تغذيه مصنوعي استفاده نمود .
● منبع آب زيرزميني
منابع آب زيرزميني ، آبهاي خروجي از چشمه ها ، قنوات و چاههاي عميق و نيمه عميق است ، که ممکن است از يک ناحيه بنا به دلايلي پمپاژ کرده و پس از انتقال به منطقه ديگر به مصرف تغذيه مصنوعي آن دشت برسانيم .
● اراضي مناسب
با شناسايي اراضي مناسب تغذيه ، بايد بدانيم که آبهاي تغذيه شده به چه مصرفي خواهد رسيد ، آيا موجب پر آب شدن چاهها و قنوات گرديده و يا باعث زهدار شده اراضي و يا تخريب ساختمانها مي شود ؟ اطمينان از مناسب بودن موقعيت و شرايط توپوگرافي و فيزيکوشيميايي اراضي محل تغذيه از اهميت ويژه اي برخوردار است .
● تغذيه سطحي
در اين روش با پخش کردن آب در روي سطح زمين و توقف در جريان آن موجب نفوذ آب را بداخل زمين فراهم مي آوريم .
● پيتينگ
ساده ترين شيوه استفاده از آب باران ، بلافاصله پس از بارش بر روي زمين ، پيتينگ ميباشد . در اين روش با حفر چاله هايي مانند چاله درخت با عمق کمتر از چاله درخت و در فاصل مشخصي که هر چاله از چاله بعدي حدود ۲ متر فاصله پيدا مي کند ، موجب ميشود که آب باران هايي که در زمين هاي حدفاصل چاله ها باريده اند ، قبل از بهم پيوستن و ايجاد جريان رگه هاي آب جاري ، در چاله ها جمع آوري و محبوس شده و چون زمين محل حفر چاله ها ، از نوع خاکهاي دانه درشت و واريزه اي است ، سريعاٌ در زمين نفوذ مي کنند .
از اين نمونه چاله ها که با تراکتور هاي مجهز به ابزار چاله کني حفر ميشود ، در بيابان هاي شمال روستاي قوشه و بر سر راه جاده تويه دروار به وفور حفاري شده است . جهاد سازندگي مبدع اين روش تغذيه بود .
● کنتورفارو ، خطي ، نواري
اين روشها نيز مبتني بر ممانعت از ايجاد جريان هاي سطحي بوده و در اراضي شيبدار واريزه اي احداث ميشوند . با استفاده از تراکتور هاي مجهز به گاوآهن هاي پنجه غازي و ساير ادوات مناسب ، شيارهاي طولي شبيه شخم ، در روي زمين هاي شيبدار ايجاد مي کنند تا آبهاي جاري در سراشيبي ها در اين شيار ها به تله افتاده و در امتداد شيار جريان يافته و به آرامي در زمين نفوذ کنند . اين شيارها غالباٌ موازي با خطوط ميزان و کنتور لاينها و خطوط تراز توپوگرافي حفر ميشوند و چنانچه اين شيارها ازحالت موازي بودن باخطوط تراز خارج شوند ، بلافاصله در اثر تجميع آب و هجوم آبهاي اطراف تخريب ميشوند . سازمان جهاد سازندگي و کشاورزي مبدع اين روش تغذيه بودند .
● گردشي
در اراضي کم شيب تر با ايجاد يکسري خاکريزهايي که به ارتفاع مناسبي خاکريزي و متراکم مي شوند زمينه جمع شدن آب در پشت خاکريزها را فراهم مي آورند و چون جريان آب بصورت مداوم برقرار است و تجميع آب موجب تخريب خاکريز ميشود ، در انتهاي آن با ايجاد يک بستر سنگي آب را در جهت عمود بر شيب به پشت خاکريز پاييني هدايت مي کنند . تغذيه مصنوعي زيوان سرخه و مهماندوست دامغان از نمونه هاي اين روش تغذيه بوده که توسط آب منطقه اي در استان سمنان اجرا شده است . نمونه زيوان توسط مشاور ري آب طراحي شده بود .
● بستري
کاهش شيب بستر رودخانه ها و مسيل ها و در نتيجه کم کردن سرعت جريان ، موجب نفوذ دادن آب از طريق بستر رود ميشود . اگرچه در چنين مواردي با کم شدن سرعت جريان شدن رسوبگذاري سيلابها نير خود مزيد بر علت شده و عامل نفوذناپذيري بستر و مسدود شدن معبر زير پل ها و غيره مي گردد . براي کاهش شيب بستر رودخانه ها از سازه هايي از قبيل سنگريزها و گابيون بنديها و اپي ها استفاده مي شد . اين سازه هاي خشک و خشکه چين موجب طولاني شدن مسير جريان در بستر رود و کاهش شيب طبيعي بستر و نفوذ آب بداخل بستر مي گرديد . جهاد سازندگي مبدع اين روش تغذيه بود .
نمونه هاي اجرا شده در بستر رودخانه زرتل سمنان نيز يکي از نمونه هاي تجربيات نگارنده است .
● تورکينست
اصطلاح تورکينست به معني لانه بوقلمون است و از پروژه هاي اجرايي استراليا اقتباس شده است . از اين نمونه در دشت هاي استان سمنان بوفور اجرا شده است .
در حاشيه مسيل ها و رودخانه ها حوضچه هاي منفردي شبيه لانه بوقلمون که بي شباهت به نعل اسب نيست، احداث ميشود ، و آب سيلابي يا آب پايه مازاد رودخانه را بدرون اين حوضچه هدايت مي کنند . ديواره هاي اين حوضچه ها از خاکريز لايه لايه و متراکم است که از طرف دهانه نعل است باز بوده و ارتفاع آن به سطح زمين نزديک ميشود .
از موارد تخريب شده اين حوضچه ها ، تورکينست گل رودبار سمنان است و از تورکينست هاي خوب ، نمونه تورکينست زيوان سرخه را ميتوان نام برد وجهاد سازندگي مبدع اين روش تغذيه بود .
● استخري ، حوضچه اي
در اين روش که در اراضي کم شيب بالاي دشتها احداث ميشود ، سيستم شامل آبگير و کامال آنتقال و شيب شکنها و تعدادي حوضچه رسوبگير و چندين حوضچه تغذيه ميباشد که در بالادست دشتها و ابتداي مخروط افکنه ها احداث ميگردد .
آب وارده به سيستم ابتدا به حوضچه هاي رسوبگير که داراي طول زياد و مسيرهاي چرخشي درون حوضچه است وارد شده و پس از طي شدن زمان ماند پيش بيني شده در طراحي ، به سمت قسمت انتهايي حوضچه رفته و از طريق سرريزهاي سنگي يا بتني و يا لوله هاي تخليه کننده از آن خارج ميگردد.
آب صاف و زلال خارج شده از حوضچه هاي رسوبگير بداخل حوضچه هاي تغذيه که داراي اشکال يکنواختي هستند شده و بمرور در زمين نفوذ مي نمودند . ابعاد اين حوضچه ها و بويژه شکل و طول حوضچه آبگير براساس شرايط فيزيکي آب مورد استفاده محاسبه و طراحي مي گردد .
تغذيه مصنوعي دامغان در سطح ۱۰ هکتار و گرمسار در سطح ۴ هکتار و شمالشرق سمنان در سطح بيش از ۱۰ هکتار، از نمونه تجربيات نگارنده در تغذيه مصنوعي دشت هاي استان سمنان مي باشد .
● درياچه اي
با ايجاد حوضچه هاي بسيار بزرگي در ابتداي مخروط افکنه ، ميتوان آب رودخانه را در فصول غير زراعي و يا سيلابي بدرون اين درياچه ها هدايت نموده و بمرور امکان صاف شدن و نفوذ آن بداخل زمين را فراهم آورد . نمونه هايي از اينگونه پروژه ها در مخروط افکنه رودخانه حبله رود گرمسار و امامزاده عبدالله سمنان احداث و مورد بهره برداري و استقبال شديد اهالي و صاحبان چاهها قرار گرفته است .
سد نعيم آباد شاهرود نيز نمونه ديگري از اين پروژه هاست که در محل تقاطع رودخانه هاي مجن و تاش شاهرود ، بر روي بستر طبيعي و دانه درشت رودخانه احداث شده و هدف از ايجاد آن فراهم نمودن زمينه تغذيه مصنوعي قنات بسيار پر آب و حياتي شهرداري شاهرود ميباشد که يکي از منابع عمده آب شرب شهر است .
● تغذيه عمقي
اين روش را شايد بهتر باشد تزريق تلقي کنيم ، زيرا با انجام تمهيداتي آب را تا عمقي پايين مي بريم تا با لايه نفوذناپذير مجاور شده و مستقيماٌ در لايه آبدار تزريق گردد . در اين روش بدليل اينکه آب به جاي نفوذ قائم ، در جهت افقي نفوذ مي کند ، ريسک برخورد آن با لايه هاي نازک رسي بازدارنده به حداقل مي رسد و در اين حالت ميزان نفوذ بمراتب بيش از حالت تغذيه سطحي خواهد بود . بنا به بررسي هايي که در زمان اجراي پروژه ها در سمنان انجام شد ، ميزان نفوذ افقي ۱۶ برابر ميزان نفوذ قائم آب است .
● گودالي
در کنار بسياري از جاده هاي سراسري با گودال هاي متعدد شن و ماسه برخورد مي کنيم که سازندگان راهها براي تامين شن و ماسه و مصالح مورد نياز احداث راه ، در اعماق گوناگون و در راس مخروط افکنه دشت ها و مناطق با خاکهاي دانه درشت ، ايجاد نموده و پس از خاتمه پروژه ، آنها را به حال خود رها نموده اند .
از اين نمونه گودال ها که بعضاٌ بدليل رها شدن ، به محل تخليه زباله هاي شهري و روستايي تبديل شده بود ، در حاشيه جاده گرمسار- سمنان بوفور ديده مي شدند .
در شمال کمربندي شهرسمنان نيز يک گودال بسيار بزرگ که متعلق به محل قرضه مصالح مورد نياز ساخت جاده کمربندي و ساير راهها بود ، وجود داشت.
استفاده از اين گودالها بعنوان محل تغذيه مصنوعي نيز مزايايي را در پي داشت که به جهت صرفه جويي در هزينه خاکبرداري در حجم بسيار زياد ، و صرف هزينه و زمان از اولويت برخوردار بود و کافي بود تا آب موجود و مازاد را بدرون اين حوضچه ها و گودالها هدايت کنيم .
در دشت گرمسار با انحراف آب کانالهاي آبياري در فصول غير زراعي و انتقال و هدايت آن بداخل اين گودالها ، ميليونها مترمکعب آب را بدرون آبخوان تزريق نموديم ، که ميزان دقيق آمار آن در اداره آب شهرستان گرمسار موجود است .
در شهر سمنان نيز از گودال موجود جهت تغذيه آبخوان استفاده شده است .
● چاهي
اگر از چاههاي عميقي که در شرايط عادي براي بهره برداري از آب زيرزميني مورد استفاده قرار مي گيرد ، در فصول غير زراعي و خاموش بودن چاهها ، بنحو معکوس بهره برداري کنيم ، در واقع تزريق مصنوعي کرده ايم .
فرض کنيد که شما به منبع آب بسيار صاف و زلال سطحي دسترسي داريد که در فصول غير زراعي بدون داشتن حقابه و بيمصرف از محدوده خارج مي شود .
ميتوان با جمع آوري اين آبها در حوضچه هاي ترسيب و آرام بخش ، آب صاف شده را بداخل چاه ريخت .
آب وارده بدرون چاه از طريق درز و شکاف لوله ها بدرون درز و شکاف آبرفت راه يافته و راه خود را به سمت مخزن آب زيرزميني باز خواهد نمود . اين حرکت موجب باز شدن درز و شکافهاي بسته شده لوله ها و افزايش آبدهي چاه در سال بعد نيز خواهد شد .
البته ميتوان با احداث تعدادي حوضچه رسوبگير و تغذيه و حفر چاه در ميان حوضچه هاي تغذيه نيز به همين نتيجه رسيد و در اينصورت نيازي به استفاده از چاه مالکين و بخش خصوصي نميباشد ، که ممکن است از اساس با پروژه موافق نبوده و نسبت به عمل ما نيز نظر خوشي نداشته باشند .
● سدزيرزميني
سد هاي معمولي را در مقابل جريان سطحي رودخانه ها مي سازند تا آبها را در مخزن خود در پشت سد جمع آوري نموده و به مصرف برسانند . سد زيرزميني در حقيقت عکس سدهاي معمولي است و ارتفاع آن نيز معمولاٌ بالاتر از سطح بستر رودخانه نخواهند بود .
با خاکبرداري بستر رود و پر کردن محل با خاکها و مواد نفوذ ناپذير و ايجاد لايه هاي نفوذ ناپذير در مقابل جريان ، يک مخزن زير زميني ايجاد مي کنند . در بالادست نيز کف بستر رودخانه را برداشته و با سنگها و قلوه سنگها بگونه اي سنگ چيني مي کنند که قسمت عمده اي از جريان ظاهري رودخانه در بستر نفوذ نموده و به اصطلاح غرق شود و آب غرق شده در حقيقت به آبخوان افزوده گردد .
● تخليه آبخوان
حتي اگر تمامي شرايط هم براي تغذيه

آ ب زيرزميني آبي است که در زير سطح زمين ، درزه ها و فضاهاي حفره اي را در صخره ها و رسوبات پر مي کند. اکثر آبهاي زيرزميني بطور طبيعي خالص هستند. اکثر ا ...

آب زيرزميني آبي است که در زير سطح زمين ، درزه ها و فضاهاي حفره اي را در صخره ها و رسوبات پر مي کند. اکثر آبهاي زيرزميني بطور طبيعي خالص هستند. اکثر او ...

آب زيرزميني آب زيرزميني آبي است که در زير سطح زمين ، درزه‌ها و فضاهاي حفره‌اي را در صخره‌ها و رسوبات پر مي‌کند. اکثر آبهاي زيرزميني بطور طبيعي خالص هس ...

وضعيت آب در کره زمين مردم ما هر روز 1700 ميليارد ليتر آب مصرف مي کنند. 97% آبهاي کره زمين درون اقيانوسها است و 2% آن يخ زده است. ما آب مورد نياز خود ر ...

آبهاي معدني ( Inorganic Water ) ، آبهايي هستند که در يک کيلوگرم آنها لااقل هزار ميلي گرم نمک و يا ۲۵۰ ميلي گرم انيدريد کربنيک آزاد موجود است. آبهاي مع ...

آبهاي زيرزميني بطور طبيعي ، و بطور کلي تحت اثر وزن خود از نقاط مرتفع به سوي نقاط پست حرکت مي کنند. حرکت افقي آب در زير زمين اغلب بسيار آهسته تر از رود ...

با توجه به توضيحات عنوان شده خاکها از نظر قابليت اراضي وسريهاي داراي محدوديت در استان تهران وهمچنين با درنظر گرفتن تعاريف موجود از بيابان و شرايط اکول ...

آب در زندگي بشر اهميت بنيادي دارد. از اينرو آب را مايه حيات گويند. در روز گرم تابستان وقتي شير آب قطع مي شود ، ضرورت وجود آب در زندگي انسان نمايان مي ...

دانلود نسخه PDF - آبهاي زيرزميني