up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله آبخيز داري PDF
QR code - آبخيز داري

آبخيز داري

آبخيز داري چيست؟

تاکنون در بروشورهاي مختلفي که اداره ي جهاد کشاورزي وادارات مربوط عرضه نموده اند. اين رشته تا حدود زيادي معرفي شده است و فهرستي از عمليات مختلفي که در اين رشته انجام مي گيرد به طور مختصر و مفيد ارائه شده اند اما در باب يادآوري اين توضيحات مجدداً ذکر مي شوند. براي معرفي آبخيزداري نخست بايد بستر کار آن را معرفي کرد،
● حوضه ي آبخيز.
يک حوضه ي آبخيز (Watershed , basin) همانطور که از نامش پيداست يک محوطه يا يک ناحيه يا يک بخش مشخص و متمايز شده از زميني است که آبهاي جاري آن توسط يک رود و انشعابات آن زهکشي مي شوند و از يک نقطه به نام خروجي (out let) حوضه خارج مي شوند. اين رود را که زهکشي اصلي اين منطقه است آبراهه ي اصلي و انشعابات ديگر را که کار زهکشي سطح حوضه را به آبراهه ي اصلي انجام مي دهند آبراهه هاي فرعي نامند.
آبراهه ي اصلي طويل ترين آبراهه ي حوضه است که کليه ي آبهاي جاري شده در سطح حوضه را جمع کرده و از خروجي حوزه به بيرون مي فرستد . اين آبهاي جاري ممکن است آب حاصل از بارش باران يا برف باشد يا ديگر آبهاي جاري همچون آب چشمه ها و قنات ها و...
معمولاً هر بارشي که در سطح زمين صورت مي گيرد مقداري از آن به داخل زمين نفوذ مي کند و مقداري از آن به صورت رواناب در مي آيد و بقيه ي آن نيز از سطوح مختلف تبخير مي شود يا ممکن است از سطح اندامهاي جانداران (گياهان و جانوران) بصورت تعرق خارج شود که اين بخش سوم در مقابل دو بخش ديگر معمولاً نقش کمرنگ تري دارد. اين تغيير و تحولات را معمولاً با معادله ي زير که معادله بيلان هيدرولوژيکي نام دارد بيان مي کنند.
P = ET + I + R + S
P Precipitation يا ميزان بارش و نزولات
ET Evapotranspiration تبخير و تعرق
Infiltration I ميزان نفوذ يافته
R Run Off يا رواناب يا هرزاب يا آب جاري شده در سطح
S -يا + که کاهش يا افزايش ذخاير آبي در چاله هاست که در بارش هاي قبلي به وجود آمده اند.
حال آبخيزداري اساساً کار کنترل اين معادله را بر عهده دارد.
آبخيزداري يا مديريت آبخيزها، کار کنترل حفره هاي آبخيز را بر عهده دارد. مديريت معاني مختلفي دارد و همه ي اين معاني را بايد در کار آبخيزداري ببينيم تا با موفقيت عمل کرده باشيم. آبخيزداري کار کنترل اجراي يک حوضه آبخيز را بر عهده دارد که اين اجزا در زير خواهد آمد.
● اجزاي يک حوضه ( حوزه ) ي آبخيز:
اگر يک محوطه مشخص را به ما نشان بدهند و به ما بگويند که اين يک حوضه آبخيز است تنها چيزي که از آن منطقه مي بينيم چيزي جز سنگ و گودال و چاله و شيار از آن نمي بينيم اما يک حفره ي آبخيز چيزي فراتر از اينهاست . هر حفره ي آبخيز از چند جزء اساسي و عمده تشکيل يافته است :
۱) خاک و زمين شناسي آن
۲) پوشش گياهي
۳) آب
۴) اقليم
۵) وضعيت آبراهه ها
۶) شيب و توپو گرافي
آبخيزداري مديريت و حفاظت از اين سه جزء مهره اي است .
● ارتباط آبخيزداري با ساير رشته ها
آبخيزداري به عنوان يکي از اساسي ترين رشته هاي منابع طبيعي ، رشته اي است که با اکثريت رشته هاي ديگر علمي ارتباط تنگا تنگي دارد واين ارتباط به گونه اي است که همگي رشته هاي ديگر در حکم مهرهايي هستند که با کنار هم قرار گردي آنها آبخيز داري پا مي گيرد امروزه آبخيزداري کل در دانشگاههاي کشور تا سطح کارشناسي همرا ه يکي از رشته هاي اساسي شاخه منابع طبيعي يعني مرتعداران تدريس مي شود و کلاً تشکيل رشته اي به نام مهندسي مرتع و آبخيز داري را مي دهد با شاخه هاي مختلف علمي چون زمين شناسي ،هوا شناسي ، فيزيک ، رياضي ،گياه شناسي ، دروس مختلفي از رشته مهندسي عمران همچون مقاومت مصالح استاتيک ونيز هيدرولوژي ، هدرولوژيک ،جغرافيا و سيستم نقشه کشي ومساحي ،عکسهاي هوايي وعکسهايي ماهواره اي و ارتباط تنگاتنگي دارد و به کمک رشته ي مرتعداري در جهت پيشرفت علمي و اقتصادي کشور عمل مي کند.هر آبخيزداروقتي در يک حوزه آبخيزمستقر مي شود از متخصصان مختلفي همچون زمين شناسان ، هيدرولوژيست ها و... اطلاعات خود در را دريافت مي کند وروي اين اطلاعات کار مي کند وبا مدل سازي وکارروي اين اين دادها کار کنترل و مديريت حوزه بدست مي گيرد
● اهميت آبخيزداري
رشته ي آبخيزداري رشته اي است که که در چند کشور محدود در دنيا که انگشت شمارند تدريس مي شود. کشورهاي چون آمريکاه، ژاپن ايران وچند کشور ديگر از کشورهاي هستند که در اين زمينه کار مي کنند .وقتي بشنويم که رودخانه ي زرد چين سال لانه ۱۷۵۰ تن خاک حمل مي کند وقتي مي شنويم که گنجاش سد سفيد رود از ۸ ۱ ميليارد متر مکعب پس از ۸ سال به ۹۰۰ ميليون متر مکعب رسيده است به اهميت کار آبخيزداري بيشتر پي مي بريم .سفيد رود در هر دقيقه ۶۰تن خاک وروسوب در پشت اين سد جمع مي کند و اين جز لطمه به عرصه ي سد سازي و عرصه اقتصادي کشور نمي تواند باشد.براي جلوگيري از اين فاجعه ها بايد از فرساش خاک در حوزه هاي آبخيز بالا دست که آب خود رابه اين رودها مي ريزند جلوگيري کرد.
● فرسايش چيست واهميت آن در آبخيزداري تا چه اندازه است
فرسايش يعني هر وقت و از بين رفتن وتخريب خاک . فرسايش توسط عوامل مختلف صورت مي گيرد ازجمله توسط آب باران از جمله توسط باد ، يخچال و…
پوشش گياهي ودر کل پوشش سطح زميني که ممکن است سنگي و يالاشبرگي هم باشد به صرفه ترين راههاي جلوگيري از اين فرسايش است اما نقش انسان در فرسايش از همين اعمال مي شود ، با تخريب اين پوشش گياهي مخصوصاً با چراي افراطي طو نادرست و نابموقع دامها پوشش هاي طبيعي که عظيم ترين بخش آنها مراتع هستند نقش انسان آشکار مي شود براي تشکيل هر ۲۵ ميلي ليتر خاک چيزي حدود ۳۰۰ سال زمان لازم است البته فرسايش تا حدي که فرسايش مجاز گفته مي شود اجتناب ناپذير و تقريباً غير قابل کنترل است .که اين حد مجاز در جهان چيزي حدود ۵ ۱۲ تن در هکتار در سال است که برابر همان مقدار خاکي است که در اين سطح در اين مدت توليد مي شود . البته با توجه به به شرايط بستر زمين شناشي ايران که بسترشهر ضعيفي است ۷ الي ۸ تن خاک نيز زياد است .پس آنجاست که اهميت آبخيز داري برجسته تر مي شود .آبخيز داري با کنترل فرساش در حوضه هاي آبخيز از اين معضلات پيشگيري مي کند.

هر چند وقت يک بار ورود يک تکنولوژي جديد انقلابي در رشته نقشه برداري ايجاد مي کند که باعث مي شود انجام کارهاي غير ممکن يا سخت به کارهاي روز مره و عادي ...

برده داري يک شکل افراطي نابرابري اجتماعي است که در آن بعضي افراد، در واقع به عنوان دارايي، در تملک ديگران اند.برده داري يکي از فرماسيون هاي است که در ...

آبخيزداري عبارت است از فرآيند تنظيم و اجراي اقدامات مناسب به منظور اداره منابع موجود در آبخيز ، باکسب منافع ، بدون آسيب رساندن به موجوديت اين منابع. آ ...

داروهايي كه در درمان دارويي مورد استفاده قرار مي گيرند عبارتند از: قرصهاي ضدبارداري قرصهاي ضدبارداري شايعترين داروهايي هستند كه براي درمان هورموني است ...

خرگوش را مي توان در داخل منزل (بعنوان مثال در حياط) نگهداري نمود. حداقل سطح مورد نياز براي خرگوش با وزن kg ۲ حدود ۰ ۳ متر مربع است . براي خرگوشهاي با ...

● ديابت بارداري ديابت مليتوس بارداري gestational diabetes mellitus را عموماً به عنوان عدم تحمل گلوکز تعريف مي کنند که ابتدا در دوره ي بارداري شناسايي ...

در سابق هر مرغدار بنا به وسليقه و ابتکار خود و با کمک يک بناي ساده و چند کارگر ساختماني لانه براي نگاهداري مرغ هاي خود تهيه مي ديد ولي امروزه بر اثر پ ...

حرارت در سنين مختلف ، نقش مهمي در سلامت و توليد مرغ دارد؛ بخصوص در اوايل زندگي جوجه ها اين مساله از اهميت فراواني برخوردار است . براي تامين گرماي مورد ...

دانلود نسخه PDF - آبخيز داري