up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله آبخيزداري PDF
QR code - آبخيزداري

آبخيزداري

آبخيزداري عبارت است از فرآيند تنظيم و اجراي اقدامات مناسب به منظور اداره منابع موجود در آبخيز ، باکسب منافع ، بدون آسيب رساندن به موجوديت اين منابع.
آبخيزداري يعني تغذيه سفره آبهاي زير زميني و افزايش توليد محصول، آبخيزداري يعني بهره گيري از مجموعه گسترده دانش و تجربه است در راه يافتن راه هاي پيشگيري و رويارويي با فرسايش خاک و سيلابهاي مخرب، آبخيزداري يعني حفظ و احياء آبخيزهاي بحراني، آبخيزداري يعني بهره برداري کامل از سرمايه گذاريهاي هنگفت مالي در منابع اقتصادي کشور، آبخيزداري يعني بهره برداري مناسب و درست از منابع طبيعي و کشاورزي حوزه هاي آبخيز، آبخيزداري يعني تقويت پوشش گياهي و کاهش زيانهاي سيل هاي ويرانگر.
در اثر عدم اطلاع از روشهاي بهره برداري صحيح ، جنگلها و مراتع سر سبز به بيابانهاي بي آب و علف بدل مي شوند. متاسفانه بعضي افراد بدنبال کسب درآمد بيشتر اقدام به شخم اين اراضي جهت کشت ديم مي کنند که خود زمينه را جهت فرسايش و تخريب بيشتر زمين فراهم مي کند.
بوته کني ، قطع درختان و چراي مفرط در مراتع نهايتا مراتع و جنگلها را به بيابانهاي خشک و بي آب و علف تبديل خواهد کرد. آثار زندگي گياه و دام در اين بيابانها کمتر به چشم مي خورد و حسرت ديدن آب و سر سبزي را بر دل هر بيننده اي به جاي مي گذارد.
با ادامه روند تخريب مراتع ، گياهان مرتعي در سطح مراتع از بين رفته و بعلت کمبود علوفه عشاير مجبور به فروش دام هاي خود شده و براي امرار معاش راهي شهرها مي شوند.
فرسايش خاک هر سال شديدتر شده و با هر بارندگي ، خاک با ارزش از دسترس خارج مي شود. با فقير شدن پوشش گياهي ، دامداران مجبور به تعليف دام با استفاده از سر شاخه هاي درختان و علوفه هاي دستي مي شوند. کمبود علوفه باعث سوء تغذيه ، ضعف و بيماري دام مي گردد و کاهش توليد گوشت و شير و کم شدن درآمد دامداران را بدنبال خواهد داشت.
با از بين رفتن پوشش گياهي در سطح مراتع در مواقع بارندگي ، آب بدون اينکه در خاک نفوذ کند به سرعت روي سطح زمين جاري شده و جويبارهاي کوچک دست به دست يکديگر مي دهند و سيلابهاي بزرگي به راه مي افتد که در مسير خود چادر هاي عشاير ، روستاهاي پائين دست ، جاده ها ، پلها و زمينهاي زراعي را تخريب مي کند.
با انجام عمليات آبخيزداري و احياء پوشش گياهي شرايط مجددا جهت بهره برداري با مديريت صحيح فراهم مي گردد. بايد دانست که در اين مرحله نيز چنانچه بدون توجه به نکات فني بهره برداري صورت گيرد ، امکان تخريب و بيابانزائي وجود دارد و سرمايه و بودجه صرف شده به هدر خواهد رفت. نکته قابل توجه اين است که قبل از تخريب مرتع بايد با کمک کارشناسان بنحوي از مراتع استفاده شود که نياز به اجراء طرحهاي پر هزينه احياء مراتع نداشته باشيم.
● هدف مديريت منابع آبخيز عبارتند از (اهداف آبخيزداري):
تحت کنترل درآوردن عمليات کشاورزي ، دامپروري ، ساختمان سازي ، راهسازي ، قطع درختان و به طور کلي هرگونه عملي چه مفيد و چه مضر ، چه مثبت و چه منفي ، ارزيابي آنها و توجه به وضعيت آبخيز براساس خصوصيات زمين شناسي ، خاک شناسي ، پوشش گياهي ، اقليم شناسي ، هيدرولوژي و ارائه رهنمودها و پيشنهادها جهت اجرا و مديريت صحيح در مورد همه عوامل طبيعي و زيستي هر اکوسيستم در واحدهاي طبيعي خاص و اعمال مديريت بر روي عواملي که در توزيع آب و کيفيت هيدرولوژيکي تاثير دارند ، تا به صورت مطلوب وعلمي ، خاک حوضه آبخيز از فرسايش حفظ گردد.
آبخيزداري الهي ترين نگاه به طبيعت است و آبخيزدار را ميتوان پزشک طبيعت ناميد. يک آبخيزدار خوب با بررسي دقيق و مطالعه علمي حوضه آبخيز ، به تعبيري دردهاي يک حوضه را شناخته ، ودرجهت درمان آن برنامه ريزي ميکند. آبخيزداري با نگاهي خدا گونه عرصه طبيعت را براي زيست و بهره برداري انسان مهيا ميکند.
شايد اين تعابير کمي اغراق آميز به نظر برسد ، اما ميشود تمام علوم راهديه اي از جانب خدا براي حکومت بر کره خاک دانست. اگر ما با اين ديد به علوم نگاه کنيم ، هرگز آنها را در راه نابودي نوع بشر به کار نخواهيم بست.

براي بيان تعريف آبخيزداري بايد در ابتدا معني حوضه آبخيز را بدانيم: ● آبخيز(watershed): آبخيز واحدي هيدرولوژيک است که به عنوان واحد فيزيکي, بيولوژيکي, ...

آنچه امروز در اغلب مناطق کشور تحت عنوان طرح‌‌هاي آبخيزداري در حال اجراست در واقع شکل ديگري از مديريت سازه‌اي است، به عبارت ديگر تلاش مي‌کنند مسائل آبخ ...

طبيعت بر ۳ رکن اساسي آب، هوا و خاک استوار است؛ بر اين اساس شناخت طبيعت و ارکان آن، حفاظت و پاسداري از طبيعت از مسووليت اجتناب ناپذير انسان هاست. کشاور ...

سرسبزي و لطافت، شادابي، طراوت، زيبائي و ابهت همگي نعمت و سخاوت پروردگارند که مرهون نزولات آسماني و گستره هاي آبي در خطه گيلان مي باشند. رودها و رودخان ...

علم آبخيز داري و حفاظت خاک در اوايل قرن بيستم و عمدتا به دلايل زير پا به عرصه نهاد: ۱) کسب دانش و آگاهي بيشتر در مورد چرخه هيدرولوژي و عملکرد آن. ۲) ا ...

دانلود نسخه PDF - آبخيزداري